Həkim uşaqlarda qidalanma pozğunluğunun səbəblərini açıqlayıb

"Qida vərdişləri uşaqlarda hələ körpəlikdən formalaşır. Buna valideynlərin onlar üçün seçdiyi qida təsir edir". Sozcu.az oxu.az-a istinadən bildirir ki, bu barədə rusiyalı nutrisioloq və tibbi psixoloq İrina Mansurova uşaqlarda qidalanma pozğunluğunun səbəbləri barədə danışarkən bildirib. O qeyd edib ki, uşaqların qidalanmasının təşkilinə yanlış yanaşma onların qida davranışına mənfi təsir göstərə bilər və hətta qidalanma pozğunluqlarına səbəb ola bilər. Belə ki, körpəlikdə, xüsusilə də həddən artıq qorumağa meyilli olan narahat analar, uşağı əmizdirərək sakitləşdirməyə çalışırlar. "Qışqıran kimi ona yemək təklif edirlər və bu da hər gün təkrarlanır. Belə hallarda uşaqda qidalanma rejimi olmur. Onda şüur altı səviyyədə stressli vəziyyətləri "yeyib ötüşdürmək" vərdişi formalaşır" - deyə, nutrisioloq bildirib. Bundan əlavə, valideynlər uşaqları şirniyyatlarla həvəsləndirməməli və mükafatlandırmamalıdırlar. Mansurovanın sözlərinə görə, bu həmçinin qida vərdişlərini təhrif edir. Daha sonra belə insanlar sakitləşmək, emosional və psixoloji narahatlığı doldurmaq üçün şirniyyat yeyirlər. "Bəzi insanlar qidanın köməyi ilə daxili boşluğu dolduraraq, təhlükəsizlik, sevgi və məmnunluq hisslərini yaşamağa, bəziləri isə bu yolla mənfi emosiya və hissləri boğmağa çalışırlar. Problemlər o zaman başlayır ki, insanlar dəstəyi öz daxilində axtarmaq əvəzinə, onu yeməkdə və onunla əlaqəli hər şeydə tapmağa öyrəşirlər" - deyə, nutrisioloq əlavə edib. Mütəxəssis vurğulayıb ki, qidalanma pozuntularına qalib gəlmək üçün onun əsas səbəbi ilə mübarizə aparmaq, həmçinin daxili psixoloji dəstək yaratmaq lazımdır. Daha əvvəl psixoloq qeyd edib ki, qidalanma pozğunluqları çəki artımının ən çox rast gəlinən səbəbidir.

İnfarkt və insult keçirən insanlar üçün FAYDALI İÇKİLƏR

Adətən həkimlər ürək problemi olan insanlara yalnız yaşıl çaydan istifadə etməyi tövsiyə edirlər. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, bununla belə, kardioloq Vitali Toropovun sözlərinə görə, yapon alimlərinin araşdırması göstərib ki, digər kofeinli içkilər insult və ya infarkt keçirmiş insanların ölüm riskini xeyli azaldır. Tədqiqatçılar 40-79 yaş arası, demək olar ki, 46 min insanın sağlamlığı ilə bağlı məlumatları təhlil ediblər. Qeyd olunur ki, subyektlərin 60%-i qadınlardır. Ekspertlər iştirakçıları üç qrupa bölmək qərarına gəliblər: "insult keçirənlər", "infarkt keçirənlər" və "nə infarkt keçirməyənlər, nə də insult keçirənlər". Toropovun sözlərinə görə, alimlər insanların yaşıl çay və kofe istehlakı ilə bağlı vərdişlərini araşdırıb və belə nəticəyə gəliblər ki, bu içkilər yuxarıda qeyd olunan damar patologiyalarından əziyyət çəkən xəstələr üçün faydalı ola bilər. Onları içmək insult və ya infarkt keçirmiş insanların daha uzun ömür sürmə şansını artırdı. Ürək böhranı keçirmiş hər kəs, müntəzəm olaraq qəhvə içməyən insanlarla müqayisədə gündə bir fincan qəhvə içməklə ölüm riskini təxminən 22% azaltmaq şansına malikdir. Tədqiqatçılar həmçinin aşkar ediblər ki, əvvəllər heç vaxt infarkt və ya insult keçirməyən üçüncü qrup iştirakçıları həftədə bir fincandan çox qəhvə içsələr, ölüm riskini 14% azalda bilər.

Çayın bilinməyən ZƏRƏRLƏRİ

Çay ən çox yayılmış içkilərdən biridir. Bununla belə, həddindən artıq çay istehlakı orqanizmə mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər çayın müxtəlif zərərlərini açıqlayıblar. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, həkimlərin fikrincə, çay məhdud miqdarda istifadə edilməlidir. Çayın həddindən artıq istehlakı insan sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. İçkinin tərkibindəki flavonoidlər dəmirin qidadan, xüsusən də bitki qaynaqlarından udulmasına mane ola bilər. Qırmızı çaya xüsusi diqqət yetirilir. Tərkibində yüksək miqdarda kofein var, buna görə də müntəzəm istehlak bədənə, o cümlədən ürək və qan damarlarına ciddi zərər verə bilər.

Dadsız hesab etdiyimiz qidalar ayaq ağrılarımızın dərmanı imiş

Qidayla daha çox maqnezium qəbulu ayaqlarda periferik arteriyaların daralmasının (PAD) inkişaf riskini azaldır. Sozcu.az oxu.az-a istinadən bildirir ki, bu barədə Çinin Şandunq Tibb Universitetinin alimləri apardıqları tədqiqatlardan sonra elan ediblər. Araşdırma "PLOS One" jurnalında dərc olunub. Qeyd edilir ki, PAD - ayaqlara qan axınının azalması ilə nəticələnir və özünü soyuq, mavi dəri, həmçinin hərəkətliliyin pozulması, xoralar şəklində göstərir. Alimlər 40 və daha yuxarı yaşda olan 6 000-ə yaxın insanda ayaq biləyi-brakial indeksini (ayaqda qan axınının vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir) sınaqdan keçiriblər. Nəticədə 409 xəstəyə PAD diaqnozu qoyulub.  İştirakçılardan həmçinin son 24 saat ərzində yedikləri bütün qidaları xatırlamaları istənilib. Qeyd edilir ki, bu element buğda kəpəyi, kakao, qoz-fındıq, dəniz yosunu, avokado, kərəviz və brokolidə daha çox olur. Məlum olub ki, sağlam iştirakçılar gündəlik orta hesabla 288,30 mq, PAD olanlar isə gündəlik orta hesabla 244,89 mq maqnezium qəbul ediblər ki, bu da tövsiyə olunan normadan aşağıdır. Araşdırma zamanı mikroelement qəbulu (xüsusilə maqnezium) və PAD-ın inkişaf riskinin aşağı olması arasında əlaqə müəyyən olunub. Özü də bu siqaret çəkmə statusundan, milliyyətindən və yanaşı xəstəliklərdən asılı olmayıb. Alimlər izah edirlər ki, maqnezium damarların genişlənməsinə və arterial qan axınının artmasına kömək edir. O, həmçinin C-reaktiv zülal, şiş nekrozu faktoru-alfa (TNF-α) və interleykin-6 (IL-6) daxil olmaqla, iltihab faktorlarının səviyyəsini azaldır.  Nəhayət, maqnezium qan damarlarının divarlarında kalsiumun çökməsini azaldır.  Bütün bunlar PAD riskini azaltmağa kömək edir.

Səhər acqarına içilən qəhvə və arıqlamaq: Doğru bilinən yanlış

Qəhvənin faydaları barədə dəfələrlə deyilib və yazılıb. Lakin onu düzgün istifadə etmədikdə əks effekt verir. Sozcu.az oxu.az-a istinadən bildirir ki, bu barədə elm adamları xəbərdarlıq ediblər. Belə ki, bir çoxları səhərlər ayılmaq, yaxud səbəbsiz yerə acqarına qəhvə içməyi vərdiş ediblər. Elələri də var ki, bunu arıqlamaq məqsədiylə edir. Həkimlər acqarına qəhvə içməyin orqanizmdə ödem əmələ gətirdiyini bildiriblər. Onların sözlərinə görə, bu da öz növbəsində bir sıra xəstəliklərlə nəticələnir, həmçinin artıq çəkidən qurtulmağa deyil, kökəlməyə səbəb olur. Buna görə, tibb işçiləri səhərlər qəhvə içməzdən əvvəl ən azı bir meyvə yeməyin  daha sağlam üsul olduğunu deyiblər.

Elektron siqaretin gənclər üçün yeni təhlükələri üzə çıxdı

Amerikalı alimlər elektron siqaretin yeni təhlükələrini müəyyən ediblər. Sozcu.az Publika.az-a istinadən xəbər verir ki, bununla bağlı araşdırma "Thorax" jurnalında dərc edilib. Bildirilib ki, siqaret çəkən gənclərdə bronxit və təngnəfəsliyin artması riski daha yüksək olur. Müəlliflər araşdırma zamanı 2014-2018-ci illər ərzində orta yaş həddi 17 olan iki mindən çox tələbədən əldə edilən məlumatları tədqiq ediblər. İştirakçılar tütün istifadəsi və tənəffüs simptomları haqqında dörd dalğada müsahibə alıblar. Hər dalğada ən çox aşkarlanan simptom bronxitin təzahürləri olub: müvafiq olaraq 19,5, 22,5, 23,5 və 26 faiz. Son 30 gündə elektron siqaretdən istifadənin yayılması birinci və ikinci dalğada 12, üçüncü dalğada 11, dördüncü dalğada isə 15,5 faiz olub. Tədqiqatçılar xırıltını sinə içində xırıltı, nəfəs darlığını isə düz yerə tələsməyə və ya kiçik bir təpəyə qalxmağa cavab olaraq təyin ediblər. Bronxitin simptomları üç ardıcıl ay ərzində gündəlik öskürək, həmçinin soyuqdəymə ilə müşayiət olunmayan mayenin yığılması kimi müəyyən edilib. Son 30 gündə elektron siqaret istifadəçiləri arasında xırıltı ehtimalı heç vaxt çəkməyənlərə nisbətən 81 faiz yüksək olub. Yaş, cins, irq və valideyn təhsili nəzərə alındıqdan sonra bronxit əlamətlərinin inkişaf riski iki dəfə, nəfəs darlığı isə 78 faiz yüksək olub.

Yayın sevimli qidası olan dondurmanın zərərləri

Xüsusilə yay aylarında demək olar ki, hamımızın sevimli qidasına çevrilən dondurma dadlı olması ilə yanaşı, zülal, kalsium, A vitamini, B12 vitamini, C vitamini və maqnezium kimi bir çox vitamin və minerallarla da zəngindir.  Sozcu.az bizim.media-ya istinadən bildriir ki, dondurmanın bir porsiyası şərbətdən 55 faiz, südlü desertdən isə 23 faiz az enerji və ya kalori ehtiva edir. Məsələn, 2 qaşıq dondurma istehlak etdikdə təxminən 2,5 xörək qaşığı şəkərə bərabər karbohidratlar alırıq. Təravətləndirici ləzzətli dadı ilə yay aylarında vazkeçilməz olan dondurmanın orqanizmə təsiri necədir?  Sağlam sümüklərə sahib ola bilərsiniz  Kalsium sümük sağlamlığını dəstəkləyən vacib elementdir. Yarım stəkan dondurma 80 milliqramdan çox kalsium ehtiva edir və bədəninizin bu vacib mineralla təmin edilməsinə kömək edir. Dondurmanın tərkibində sümük sağlamlığını dəstəkləyən digər iki qida maddəsi olan maqnezium və sink də var. Lakin dondurmanın zərərləri də olduqca çoxdur.  Diş çürükləri inkişaf edə bilər. Dondurmanı istehlak etdikdən dərhal sonra dişlərinizi fırçalamırsınızsa bu, çürüklərin əmələ gəlməsi şansınızı artıra bilər. Yuxu rejiminiz pozula bilər. Bəzi insanlar inanır ki, dondurma onların zehnini sakitləşdirməyə kömək edir ki, onlar daha tez yuxuya gedə bilsinlər. Bununla belə, "Journal of Sleep Medicine" jurnalında əsas araşdırma göstərdi ki, az lifli, yüksək doymuş yağlı qidalar yemək daha yüngül yuxu və daha çox gecə oyanmasına səbəb olur. Xüsusilə gecələr daha çox şəkər istehlak etmək, vücudunuzun faydalana biləcəyi dərin, yavaş dalğalı, canlandırıcı yuxu vaxtını azaldır. Çəkini artırır. Dondurma yüksək miqdarda kalori ehtiva edə bilər və bu, arıqlamağa çalışan insanlara məqsədlərinə çatmaqda mane olacaq amildir. Dondurma yemək bədəninizin ehtiyacından daha çox kalori istehlak etməsinə səbəb ola bilər. Ona görə də bu məhsuldan normasında istehlak etmək şərtdir.  Qaraciyər xəstəlikləri riskiniz arta bilər.  Bəzi dondurmalar fruktoza ilə hazırlanır. Və hər gün ən azı bir porsiya fruktoza ilə hazırlanmış qidalar, alkoqolsuz yağlı qaraciyər xəstəliyinin inkişaf riskinin artması və ya bədəninizdə artıq yağ yığılmasına səbəb ola bilər. Ürək sağlamlığına mənfi təsir göstərir.  Həddindən artıq şəkər qəbul etmək ürək sağlamlığınıza mənfi təsir göstərə bilər.  Şişkinlik hiss edə bilərsiniz.  Əgər siz laktoza dözümsüzlüyünüz varsa, dondurma istehlak etmək mədə ağrısı, ishal, şişkinlik və ya digər xoşagəlməz mədə-bağırsaq simptomları yaşamağınıza səbəb ola bilər. 

340 min toyuq məhv ediləcək - XƏSTƏLİYƏ GÖRƏ

İsveçin ən böyük yumurta istehsalçısı "CA Cederqrens" quşçuluq fermasında salmonella virusu qeydə alınıb, bu səbəbdən 340 min toyuq məhv ediləcək. Sozcu.az report-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə SVT telekanalı məlumat yayıb. "Cedergrens" ümumi yumurta istehsalının təxminən 20% -ni təşkil edir. Aprel ayında məhsullarda zərərli bakteriya aşkar olunduğu üçün tədarükdə növbəti fasilə yaranıb. Qeyd edək ki, salmonellalar salmonelyoz adlanan infeksion xəstəliyin törədicisi kimi tanınır. Qida zəhərlənmələrinin əsas törədicilərindən biri sayılan salmonellalar heyvan mənşəli qida məhsullarının istehsal və ya istehlakı dövründə sanitar-gigiyenik qaydalara əməl edilmədikdə həmin məhsulların tərkibində geniş yayılır. Xüsusilə də quşçuluq məhsulları (quş əti, yumurta və s.) bu bakteriya növünün əsas daşıyıcısıdır.

Ürək sağlamlığınızı məhv edən üç məşhur məhsul

Ürək sağlamlığının qorunmasına düzgün qidalanma da daxildir, yəni bu o deməkdir ki, ürək-damar sisteminə zərər verə biləcək müəyyən qidalardan imtina etmək lazımdır. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, kardioloqlar Frederik Kun və Raed Bargut, dietoloq Krutika Nanavati və praktik tibb bacısı Keytlin Polikastro ilə birlikdə ürək sağlamlığına diqqət yetirilməli olan üç ən zərərli qidanı müəyyənləşdiriblər: hot-doqlar, delikates ətləri və konservləşdirilmiş qidalar. Hot doqlar: Bu məşhur yeməklər ürəyinizə mənfi təsir göstərə bilən kalori, yağ və natrium ehtiva edir. Natrium nitrat kimi qoruyucu maddələrlə müalicə olunanlar sağlamlıq riskləri ilə əlaqələndirilir, çünki həddindən artıq istehlak yağ və natrium qəbulunu artırır. Ət delikatesləri. Vetçina kimi işlənmiş ətlərdə doymuş yağ və antibiotiklər var. Antibiotiklər və donuz əti əsas həzm sistemi toksinlərin yığılmasına səbəb olur. Ürək sağlamlığını dəstəkləmək üçün toyuq kimi yağsız protein mənbələrini seçin. Konservləşdirilmiş qida. Rahat olsa da, konservləşdirilmiş qida yüksək natrium tərkibinə və bisfenol-A (BPA) kimi kimyəvi maddələrə görə təhlükəli ola bilər. Minimum qida dəyəri və əlavələr onları daha az faydalı edir. Şəkər və ya natrium az olan konservləşdirilmiş meyvə və tərəvəzləri seçin. Ürək sağlamlığının yaxşılaşdırılması ardıcıl sağlam vərdişlərin formalaşmasını əhatə edir və pəhriz mühüm rol oynayır. Bu qidaların azaldılması və ya aradan qaldırılması ürək-damar xəstəlikləri və əlaqəli problemlər riskinizi əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Nazirlik günvurma ilə bağlı əhaliyə MÜRACİƏT ETDİ

“Günvurma hər yaşda və cinsdə olan insanlara təsir edə bilər, lakin uşaqlar və yaşlılarda risk daha yüksəkdir. Uşaqlarda bədənin fizioloji termorequlyasiyası hələ də tam formalaşmayıb, yaşlılarda isə artıq zəifdir”. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis-eksperti, terapevt Günay İsmayılova bildirib. Onun sözlərinə görə, həmçinin, ürək-damar xəstəlikləri, piylənmə, şəkərli diabet, qalxanabənzər vəzinin patologiyaları, qaraciyər sirrozundan əziyyət çəkən insanlar tez-tez və daha asan günvurmaya məruz qalırlar. Mütəxəssis bildirib ki, vitamin D günəş işığının ultrabənövşəyi şüalarının təsiri altında insan dərisində sintez olunur, buna görə də onu “günəş vitamini” adlandırırlar: “D vitamini orqanizmin həyatında əvəzolunmaz elementdir və sağlamlıq üçün çox faydalıdır. İnsan orqanizmində D vitamininin əsas rolu qidada olan kalsium və fosforun nazik bağırsaqdan sorulmasını təmin etməkdir. Bu elementlər isə sümüklərin normal inkişafını, dişlərin sağlamlığını təmin edirlər. Vitamin D immun, sinir, əzələ, hormonal, reproduktiv sistemlərin fəaliyyətini möhkəmləndirir, metabolizmi sürətləndirir”. G.İsmayılova günvurma zamanı nə etmək lazım olduğunu da açıqlayıb. O bildirib ki, günvurmanın əlamətləri müşahidə olunduqda dərhal ilkin yardım göstərilməlidir: “Eyni zamanda unutmayın ki, bu ilk yardımdır və təcili yardım çağırmaq daha yaxşıdır, çünki zərərçəkənin vəziyyətini düzgün qiymətləndirmək, xüsusən də uşaqlarda və yaşlılarda, adətən çətin olur. Zərərçəkmişi dərhal kölgəli və sərin yerdə horizontal (şaquli düz) vəziyyətdə uzatmaq, başına buz və ya soyuq kompres qoymaq lazımdır. Əgər huşu özündədirsə, ona sərin suyun verilməsi tövsiyə edilir”.

"Telefonu şalvarın cibinə qoymayın" - Uroloqdan kişilərə XƏBƏRDARLIQ

Şalvarın cibində mobil telefon gəzdirmək sperma keyfiyyətini və kişilərin ata olma şansını azalda bilər. Sozcu.az Publika.az-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə uroloq-androloq Vladlen Petrişşov Gazeta.ru-ya müsahibəsində deyib. "Zərərli təsir istilik effekti ilə bağlı ola bilər. Mobil telefonlar tez-tez şalvarın cibində gəzdirilir, cinsi orqanların temperaturu yüksəlir və bu, kişilərin sağlamlığı üçün zərərlidir. Həmçinin təhlükə sperma DNT-sini zədələyə bilən reaktiv oksigen növlərinin (sərbəst radikallar) istehsalının artması ilə bağlı ola bilər", - həkim izah edib. Petrişov həmçinin kişilərə noutbuku dizlərinin üstünə qoymamağı tövsiyə edib. Onun sözlərinə görə, bu, mikrob hüceyrələrinin hərəkətliliyinin azalmasına və spermatozoidlərin DNT-sinin zədələnməsinə də kömək edə bilər.

Hər kəsin sevdiyi dondurmanın ZƏRƏRLƏRİ

Böyükdən kiçiyə hər kəsin sevimli deserti olan dondurmanın piylənməyə səbəb olduğu açıqlanıb. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, mütəxəssislər yay aylarında bu deserti olduqca az istifadə etməyi məsləhət görür. Qeyri-sağlam hesab olunan dondurmanın tərkibindəki şəkər və yağ kökəlməyə gətirib çıxaran əsas faktorlardandır. Diyetoloqlar bildirir ki, dondurma ən çox belini incəltmək istəyənlər üçün tövsiyə edilmir. Onların tərkibindəki şokolad dənəcikləri, yağlı süd və qaymaq kalorilərin artmasına xidmət edir. Bu da bel ətrafında çəki artımına gətirib çıxarır. Mütəxəssislər adi dondurma əvəzinə daha sağlam variantlar təklif edirlər. Təbii dadlandırıcılar və təzə meyvələrlə dondurulmuş qatıqlara üstünlük verin. Əsl meyvədən hazırlanmış və şəkər əlavə edilməyən şərbətlər və ya daha az şəkərli kiçik bir parça tünd şokoladdan zövq almağa çalışın. Arada-bir dondurma yemək olsa da, müntəzəm istehlak şəkər xəstəliyinə, çəki artımına və ürək problemlərinə səbəb ola bilər. Unutmayın ki, sağlam həyat tərzi üçün moderasiya vacibdir.