DİQQƏT! Bu balıq növü sağlamlığa zərərlidir

Həkimlər bir çox xəstəliyə səbəb ola bilən məşhur balıq növünü açıqlayıblar. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, mütəxəssislərin fikrincə, balığın faydaları əsasən onun bişirilmə üsulu ilə müəyyən edilir. Balıq, şübhəsiz ki, ən sağlam protein qidalarından biridir. O, qiymətli iz elementləri ilə zəngindir və bədən tərəfindən tez mənimsənilən "yüngül" protein ehtiva edir. Ancaq bəzi yemək üsulları ilə hətta sağlam qidalar da sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər. Həkimlər duzlu və qurudulmuş balıqları təhlükəli hesab edirlər. Bu cür balıqlar təzyiqin kəskin artmasına səbəb ola bilər. Duzlu balıq bütün dünyada məşhur qəlyanaltıdır. Bu cür balıq məhsullarının əksəriyyətində yağ tərkibini aşağı saxlayan zülalın olduğuna inanılır. Bununla belə, yüksək qan təzyiqi olanlar üçün potensial zərərli tərkibə malikdir. Buna görə də, pəhrizdə bu cür balıqlar məhdudlaşdırılmalıdır.

Bu vərdiş ömrünüzü uzadacaq

Alimlər ömrü uzadacaq səhər vərdişinin adını açıqlayıblar. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, bu səhər yeməyini yeməkdən imtina etmək maddələr mübadiləsini ləngidir, çəki artımına gətirib çıxarır və hətta təhlükəli xəstəliklərin yaranma riskini artırır. Buna görə də yuxudan oyandıqdan dərhal sonra doyumlu səhər yeməyi yemək vərdişi ömrünüzü uzada və sizi bir sıra xəstəliklərdən qoruya bilər. Mütəxəssislər müxtəlif yaşlarda olan minlərlə xəstəni müşahidə edərkən müəyyən ediblər ki, səhər yeməyini tamamilə atmaq sağlamlıq və rifah üçün ciddi təhlükədir. Əvvəla, səhər yemək yeməmək maddələr mübadiləsinin yavaşlamasına gətirib çıxarır ki, bu da sizi daha tez kökəlməyə vadar edir. Gecə istirahətindən sonra qida və mikroelementlərin tədarükünü doldurmasanız, bədən hüceyrələrin "oksidləşməsinə" təkan verən müəyyən bir stress yaşanır. Öz-özünə səhər yeməyini atmaq tez bir zamanda xəstəliklərə səbəb ola bilməz. Ancaq immunitet sistemini zəiflədir və buna görə də təhlükəli xəstəliklərin riski artır. Eyni zamanda səhər yeməyində mümkün qədər çox qida maddəsi olmalıdır. Sorğuda iştirak edən uzun ömürlülərin əksəriyyətinin riayət etdiyi qaydalar bunlardır - səhər mütləq zülal (yumurta və ya yağsız ət), eləcə də yüngül karbohidratlar - bütün taxıllar, kəpək çörəyi, tərəvəz yemək lazımdır. Siz həmçinin səhər yeməyinizə meyvə və ya giləmeyvə də əlavə edə bilərsiniz.

Yuxusuzluq xərçəng riski yaradır - Gündə...

Terapevt Olqa Şaşkova bildirib ki, gündə beş saatdan az yuxu orqanizmdə ciddi xəstəliklərə səbəb ola biləcək geri dönməz prosesləri işə sala bilər. Müntəzəm yuxu olmaması insanı onkologiya və piylənmənin inkişafı ilə təhdid edir. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, həkim bu barədə "İzvestiya"ya müsahibəsində xəbərdarlıq edib. "Əgər insan sistematik olaraq kifayət qədər yatmırsa, o zaman orqanizmdə ritmlərin pozulması fonunda yuxu pozğunluğuna, sonra isə piylənməyə şəkərli diabet və onkologiyaya çevriləcək proseslər başlayacaq", - mütəxəssis qeyd edib.

“O qapı sənin-bu qapı mənim...” – Tanınmış həkim hökumətə ÇAĞIRIŞ ETDİ

Son zamanlar səhiyyəmizlə bağlı ən çox müzakirə edilən, cəmiyyəti narahat edən məsələlərdən biri də cərrahi əməliyyatlara limitin tətbiq edilməsidir. Cəmiyyətin narazılığına səbəb olan limit məsələsi, eləcə də bir çox həkimlərimizin, yüksək nəticələrlə Tibb Universitetini bitirən tələbələrin xaricə meyl etməsi Azərbaycan səhiyyəsinin gələcəyi haqqında həyəcan təbili çalır.  Tibb Universitetinin müəllimi, farmakoloq-alim Aydın Əliyev bu və digər məsələlərə KONKRET.az-a verdiyi müsahibədə aydınlıq gətirib. – Aydın həkim, istərdik ki, öncə yay fəslinin mövsümi xəstəlikləri və onlardan qorunmağın yolları barədə məlumat verəsiniz… – Yay fəslində ən çox qida zəhərlənmələri, həkim dilində desək, qida toksikozuna rast gəlinir. Ayrı-ayrı qida məhsullarından, sənaye istehsalı və təbii məhsullardan düzgün istifadə etməmək, onların saxlanma qaydalarını, istehsal müddətini nəzərə almamaq – bunların hamısı qida toksikozlarının yaranmasına səbəb olur. Yay aylarında yayılan xəstəliklərin digər bir qismi çimərliklərlə bağlıdır. Çimərliklərdəki gigiyena qaydaları qorunmadıqda, natəmiz şəraitdə dənizə girildikdə insanlar müxtəlif xəstəliklərə yoluxurlar. Yaddan çıxarmaq lazım deyil ki, natəmiz şəraitdə göbələk, bakteriya xəstəlikləri çoxalır. Biz nəinki göbələk, dəri xəstəliklərindən qorunmağa çalışmalıyıq, həm də psixoloji olaraq müsbət emosiyalar yaratmağı bacarmalıyıq. Ailədə, cəmiyyətdə, işdə müsbət emosiyalar insanı sağlam və gümrah saxlayır. – Havaların bu qədər isti keçməsi insan orqanizmində hansı xəstəlikləri yarada bilər? – Yay aylarında ən çox rast gəldiyimiz problemlərdən biri də insanların həddindən artıq tərləməsi və soyuması halıdır. Yəni isti tər və soyuq hava təzad yaradır, bunlar bir-birini tamamlasa da, nəticədə bəzi xəstəliklər ortaya çıxır. İsti və soyuğun təzadı ən çox kondisionerli evlərdə, maşınlarda müşahidə olunur. Kondisionerlərdən düzgün istifadə etməmək də müəyyən xəstəliklərə səbəb olur. Xüsusilə immun sistemi zəif olanlar, xroniki xəstəlikləri olan insanlar yuxarıda sadaladığımız hallara diqqət etmədikdə istənilən xəstəliklər ortaya çıxa bilər. Yay fəslində ən çox müşahidə edilən xəstəliklərdən biri də dəri xəstəlikləridir. Bəzi hallarda günəşdən dəri yanıqları əmələ gəlir. Hətta bunlar ağırlaşdıqda piqmentləşmə gedir. Yayda insanların həm özünün, həm də istifadə etdiyi əşyaların, qidaların, paltarların, ictimai yerlərin təmiz, gigiyenik olması lazımdır. Hətta mən deyərdim ki, dezinfeksiya halları qış aylarına nisbətən yayda daha vacibdir. – Tibb Universitetini yüksək nəticələrlə bitirən tələbələrin çoxu xarici ölkələrə, xüsusilə Almaniyaya üz tutur, buna səbəb nədir?  – Bəli, Azərbaycan Tibb Universitetinin tələbələrinin əksəriyyəti xarici ölkələrə getmək istəyir. Bu da təbii haldır. Çünki xarici ölkələrdəki iş şəraiti, yüksək maaş tələbələri onları cəlb edir. Tələbələrin orada daha çox inkişaf etmək və iş imkanına sahib olmaq kimi prestijləri var. Tələbələrin xarici ölkələrə getməsinin bir ictimai-siyasi səbəbi də var. Onlar çalışdıqları ölkələrdə həm də dövlətimizi təmsil edirlər. Xətrini çox istədiyim həkimimiz Nuran Abdullayev hazırda Almaniyada böyük bir klinikanın rəhbəridir. O cümlədən, Almaniyada xarici ölkədən olan həkimlərin nisbətinə görə ən çox oraya gedən və işləyənlər bizim ATU-nun tələbələridir. Bu mənada oraya gedənləri yüksək dəyərləndirib, fəxr etmək olar. – Potensiallı həkimlərimizin ölkəmizi tərk etməsi gələcəkdə səhiyyədə peşəkar kadr çatışmazlığına gətirib çıxara bilərmi? – Elə olacağını güman etmirəm, çünki bizim Tibb Universitetində yüksək tədris proqramları hazırlanır, yeniliklərə yol açılır. Yəni yetişdirilən hər bir tələbənin öz sahəsi üzrə peşəkar olmasına çalışılır. Lakin burada əsas məsələ tələbənin məqsədinə uyğun düşüncəsinin formalaşması və o istiqamətdə peşəkarlaşmasıdır. Həkim olmaq istəyirsənsə, bu istiqamətdə düşüncələrin olmalıdır. Yəni azad düşüncə, inkişaf, məqsəd və insan azadlığı həkim olmaq üçün ilkin şərtdir. Fikrimcə, təbiət və insan münasibətlərini qorumağı bacaran həkim həmişə uğur əldə edir. Mən 40 ildən çoxdur Tibb Universitetində işləyirəm. 1985-ci ildə SSRİ Səhiyyə Nazirliyinin “Farmkomitet”inin qərarı ilə ilk antioksidant preparatı olan “Meksidol”un həmmüəllifiyəm. Bu, mənim sahəm üzrə yeganə haldır. Mən sonradan bildim ki, o zamanlar Ulu Öndər Heydər Əliyevin Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini olması bu işdə rol oynayıb. Həmin illərdə səhiyyə ilə bağlı bütün işlərə Heydər Əliyevin özü nəzarət edirdi. Maraqlıdır ki, 2003-cü ildə mən həmmüəllifi olduğum həmin dərmana görə Rusiya hökuməti öz alimlərini qiymətləndirdi. Mən də öz hökumətimdən həmin qiymətləndirməni gözləyirəm. – Son zamanlar ən çox danışılan məsələlərdən biri də cərrahi əməliyyatlara limitin tətbiq edilməsidir. Buna münasibətiniz necədir, bu nə dərəcədə doğru addımdır? – Təbii ki, bu cür limitlərin olması doğru deyil. Və birdən-birə bu sistemə keçmək hələ real görünmür. Mən bu suala geniş perspektivdən və şəxsi kontekstimdən yanaşmaq istəyirəm. Məncə, bizdə bir problemi 3-4, hətta 5-6 nazirlik və komitə həll etməyə çalışır. Bu isə məsələni hərənin bir tərəfə çəkməsinə, qarışıqlığa səbəb olur. Fikir versək, Səhiyyə Nazirliyi, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi, İcbari Tibbi Sığorta, Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi, – bilmirəm, yenə də var, yoxsa yox (gülür), – sadaladığımız bu 4 qurum fəaliyyətlərini bir insan üzərində qururlar. Məncə, bu məsələlərin ümumiləşmiş şəkildə bir nazirlikdən, ya da qurumdan idarə olunması insanların problemlərinin qısa zamanda həll edilməsinə, o cümlədən, büdcəmizin qorunmasına səbəb ola bilər. Bu da hökumətin işidir. Mən bir vətəndaş, bu sahədə çalışan mütəxəssis kimi insanların hansısa problemin həlli üçün “o qapı sənin –  bu qapı mənim” gəzmələrinin əleyhinəyəm və çıxış yolunu bunda görürəm. İnsanların bir məsələ üçün ayrı-ayrı qapıları döyməsi həm ümumi ictimai işlərimizə zərərdir, həm də vətəndaşların sağlamlığına ciddi təsir göstərir. Hazırda maaş məsələlərində də narazılıqlar var. Bütün bunlar insan psixologiyasına mənfi təsir edir. Limit məsələsinə də nazirliklərin, xəstəxanaların yanaşma tərzi fərqlidir. Yəqin ki, bu məsələ dövlətin nəzarətindədir və tezliklə həllini tapacaq.

Səhərlər bu qidaları yeməyin!

Dietoloqlar sağlamlığa zərərli olan məşhur və asan hazırlanan səhər yeməyini açıqlayıblar.  Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, mütəxəssislərin fikrincə, şəkər, bal, şokolad və dadlandırıcı qidalarda karbohidratlar yüksəkdir. Bu da gün ərzində enerjinin azalmasına və yavaş düşünməyə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, sürətli karbohidratlar beldə tez yerləşir və şəkərin miqdarına görə bəzi dənli bitkilər hətta şirniyyatları da üstələyir. Bu məhsulun həddindən artıq istehlakı piylənmə və ciddi xəstəliklərin inkişaf riskini artırır. Bu baxımdan səhər yeməyində bu qidalardan uzaq durmaq sağlamlığınız üçün daha məsləhətlidir.

Quş qripi ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ - İnsanlar üçün təhlükə var

Son zamanlar quş qripinin yayılması təkcə quşlar üçün deyil, insanlar üçün də təhlükə yaradır. Sozcu.az report-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST), Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) və Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatının Cenevrədə yayılan birgə məlumatında deyilir. Qeyd olunub ki, quş qripi epidemiyaları ev quşları, çöl quşları və bəzi məməlilər də daxil olmaqla heyvan populyasiyalarını məhv edib, fermerləri və ərzaq ticarətinin işini ləngidib: "Bu epidemiyalar əsasən heyvanlara təsir etsə də, insanlar üçün daimi təhlükə yaradır. Bioloji cəhətdən insanlara quşlardan daha yaxın olan məməlilərdə sadalanan infeksiyaların aşkar edilməsi halları çoxalıb. Bu da virusun insanlara yoluxmaq üçün daha asan uyğunlaşa biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırır". 2022-ci ildə 67 ölkə ev və çöl quşlarında yüksək patogen H5N1 quş qripinin yayılması barədə Ümumdünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatına məlumat verib. Eyni zamanda, təsərrüfatlarda 131 milyondan çox ev quşu tələf olub və ya məhv edilib. 2023-cü ildə 14 əlavə ölkə, əsasən Amerika qitəsində epidemiyaların baş verdiyini bildirib. 2022-ci ildən bəri, üç qitənin 10 ölkəsi təşkilata məməlilərdə baş verən epidemiyalar barədə məlumat verib.

Həkimlər istidə çimərkən soyuq şok riski ilə bağlı xəbərdarlıq edir

Avropanın bir çox ölkələrini isti bürüyüb. Fransada bir sıra departamentlərdə narıncı - təhlükəli rejim elan edilib. Lionda bazar günü hava 38 dərəcəyə qədər istiləşib. Sozcu.az oxu.az-a istinadən bildirir ki, Almaniyada istilik 38, Polşada 30 dərəcəyə qalxıb. İtaliyada da istilər artıb. İspaniya və Portuqaliyada da yaxın günlərdə havanın temperaturunun 40 dərəcəni keçəcəyi proqnozlaşdırılıb. Həkimlər günorta günəşində çölə çıxmamağa və bol su içməyə çağırırlar. Bundan başqa, istidə çimərkən soyuq şok riski ilə bağlı xəbərdarlıq da edirlər. Sərinləmək üçün insanlar göllərə və çaylara qaçırlar. Amma günəş vurması, günəş yanığı ilə yanaşı, soyuq suya girərkən bədənin stressli vəziyyətə düşməsi də çox təhlükəlidir. Bu zaman bədən temperatur şoku alır. Bunun nəticəsi ölümcül ola bilər. Qeyd edək ki, ötən il Avropada anomal istilərin təsiri nəticəsində 15 minə yaxın insan həyatını itirib.

Səhər yeməyində bu qidaları yemək zərərlidir

Mütəxəssislər orqanizm üçün zərərli olan səhər yeməyini açıqlayıb. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, mütəxəssislərin fikrincə, sürətli səhər yeməyi bədənə heç bir fayda gətirmir. Taxıl tərkibli qidaların həddindən artıq istehlakı piylənmə və ciddi xəstəliklərin inkişafı riskini artırır. Sürətli səhər yeməyi yemək də gün ərzində enerjinin azalmasına və yavaş düşünməyə səbəb ola bilər. Bu, məhsulun tərkibində yüksək şəkər olması ilə bağlıdır. Dietoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, işlənmiş taxıl və şəkərdə yüksək olan taxıllar sürətli çəki artımına səbəb ola bilər. Əlbəttə ki, belə bir məhsulda faydalı komponentlər var. Xüsusilə, bir çox istehsalçı taxıllara müxtəlif vitaminlər və antioksidantlar daxil olmaqla qida əlavə edir. Ancaq yadda saxlamaq lazımdır ki, vitaminlərin həddindən artıq istehlakı və onların çatışmazlığı müxtəlif xəstəliklərə səbəb ola bilər".

Siqaret qadağası olan ölkələrdə HANSI XƏSTƏLİKLƏR azalıb?

Alimlər müəyyən ediblər ki, dünyanın bir çox region və ölkələrində nəqliyyatda və ictimai yerlərdə siqaret çəkməyə qanuni qadağaların tətbiqi ürək-damar xəstəliklərinə yoluxma hallarının təxminən 10 faiz, həmçinin ağ ciyər xəstəlikləri hallarının da 17 faiz azalmasına səbəb olub. Sozcu.az lent.az-a istinadən bildirir ki, tədqiqatçıların nəticələri "JAMA Network Open" jurnalındakı məqalədə dərc olunub. "Biz ilk dəfə olaraq siqaret qadağalarının qlobal ictimai sağlamlığa təsirini sistematik şəkildə öyrəndik. Təhlillərimiz göstərdi ki, siqaret çəkmə qadağasının tətbiqi bütün növ ürək və damar xəstəliklərinə tutulma hallarını 10 faiz, ağ ciyər xəstəliklərini isə 17 faiz azaldıb. Həmçinin bu xəstəliklərlə insanların xəstəxanaya yerləşdirilmə nisbəti 9 faiz aşağı düşüb", - tədqiqatçılar yazır. Bundan əlavə, siqaret çəkmə qadağaları vaxtından əvvəl doğuşların 6 faiz azalmasına, həmçinin siqaret çəkməyənlərdə ölü doğum və digər hamiləlik fəsadlarının ehtimalının da aşağı düşməsinə gətirib çıxarıb. 2005-ci ildə qüvvəyə minmiş Tütünlə Mübarizə üzrə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Çərçivə Konvensiyasının əsas bəndlərindən biri ölkələrin hakimiyyət orqanlarına "nəqliyyatda, ictimai yerlərdə və qapalı məkanlarda əhalini tütün tüstüsünün təsirindən qorumaq üçün bütün lazımi tədbirləri görməyi" tövsiyə edir.

SN: Ağciyər xərçəngindən ölən kişilərin 90%-də tütünçəkmə əsas amil sayılır

Tütün istifadəsinin başda ağciyər olmaqla bütün orqanlara ciddi zərərləri var. Ümümdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, hər 6 saniyədən bir dünyada tütünçəkmə ilə bağlı xəstəliklər səbəbindən bir nəfər dünyasını dəyişir. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Səhiyyə Nazirliyi Elmi-Tədqiqat Ağciyər Xəstəlikləri İnstitutunun direktoru İradə Axundova bildirib. Onun sözlərinə görə, tütün istifadəsi bir sıra xəstəliklərin yaranma riskini artırır: "Onkoloji xəstəliklər - tənəffüs, mədə-bağırsaq, sidik-cinsiyyət, qantörədici sistemlərdə yüksək ehtimal ilə baş verə bilər. Tütünçəkmə ağciyərlərdə xərçəng xəstəliyinin yaranmasının əsas səbəbi hesab edilir. Ağciyər xərçəngindən ölən kişilərin 90%-də tütünçəkmə əsas amil sayılır. Aktiv tütün çəkənlərdə ağız boşluğunun, dodağın, mədənin və onikibarmaq bağırsağın xərçəng xəstəliyinin yaranması riski artır. Ürək-damar xəstəlikləri: ateroskleroz, serebrovaskulyar xəstəliklər, həmçinin qarın aortasının anevrizmasının inkişafı ehtimalı var. Bundan əlavə, tənəffüs yolları xəstəliklərinin (ağciyərlərin xroniki obstruktiv xəstəliyi, bronxit, pnevmoniya) yaranması mümkündür. Eyni zamanda, tütün çəkən kişilərdə erektil disfunksiya inkişaf riski nisbətən çoxdur. Tütün çəkən insanlarda digər xəstəliklər (katarakta, mədənin peptik xorası, immun sisteminin zəifləməsi) müşahidə olunur, onların xarici görünüşü dəyişir. Belə ki, tütünçəkmə dişlərin və dırnaqların saralmasına, saçların tökülməsinə və qırışların yaranmasına gətirib çıxarır. Bəzən insanlar səhv olaraq bədən çəkisinə tütün çəkməklə nəzarət etməyi düşünürlər. Siqaret çəkən qadınlarda fertillik (münbitlik) zəifləyir. Tütün tüstüsü ilə daxil olan zərərli maddələr həm hamilə qadına, həm də bətnindəki dölə mənfi təsir göstərir. Tütün tüstüsünün toksiki maddələri hamiləlik zamanı baş verən müxtəlif fəsadların yaranması ehtimalını və dölün oksigen çatışmazlığına gətirib çıxararaq onun bütün orqanlarında normal inkişafın pozulması riskini artırır. Siqaret çəkən qadınlarda ağırlaşmalar, vaxtından əvvəl doğuş, normadan aşağı çəkili yenidoğulmuşlar, ciftin vaxtından əvvəl ayrılması, uşaqlarda qəflətən ölüm sindromu və anadangəlmə anomaliyalar riski yüksəkdir. Bundan başqa, daha sonra uşaqlarda öyrənmə zəifliyi, hiperaktivlik, davranış pozuntuları, gələcəkdə bronxial astma riski yüksək olur". Həkim deyib ki, tibdə xroniki tütünçəkmə tütün asılılığı, nikotin asılılığı, tütünə və ya nikotinə qarşı meyl kimi müəyyən edilir. Bu, heç də zərərsiz bir vərdiş deyil ki, insan onu asanlıqla tərgitsin. Tütünçəkmədən imtina üçün təkrari müdaxilələrin və cəhdlərin göstərilməsi tələb olunur: "Aktiv tütünçəkmə - qurudulmuş və ya emal edilmiş közərən tütün yarpaqlarının tüstüsünün (əksər hallarda siqaretçəkmə vasitəsi ilə) nəfəs yolları ilə qəbul edilməsidir. Passiv tütünçəkmə - ətrafa yayılan tütün tüstüsünün nəfəs yolları ilə qəbul edilməsidir. Passiv tütünçəkmə adətən qapalı yerlərdə baş verir, lakin açıq havada da baş verə bilər. Üçüncülü tütünçəkmə - tütünçəkməni qutarandan sonra otaqda uzun müddət qalan nikotin qalıqları və digər kimyəvi maddələr ilə nəfəs alınmasıdır. Otaqda nikotin qalıqları və digər kimyəvi maddələr məkandakı əşyaların müxtəlif səthlərində qala bilər. Elmi cəhətdən sübut edilib ki, tütün tüstüsünün tərkibində 7000-dək kimyəvi maddə mövcuddur. Passiv siqaret çəkənlərin məruz qaldığı duman çevrəsi tütün dumanı adlanır və 2 hissəyə ayrılır - yanan siqaretdən ayrılan və siqaret çəkənin nəfəsi ilə yayılan. Bu tip zərərli dumana məruz qalan insanlarda siqaret çəkənlər qədər sağlamlıq problemlər yaşanılır. Əsasən uşaqlarda orta qulaq iltihabı, bronxit, astma, piylənmə, 2-ci tip şəkərli diabet və s. müşahidə olunur". Həkim qeyd edib ki, tütünçəkmə nəticəsində əmələ gələn bir çox xəstəliklərin yaranma riski tütünçəkmədən imtina etdikdən sonra azalır. Xəstəliklərin yaranmasına görə fərdi risk tütünçəkmənin müddətindən və intensivliyindən asılıdır. Siqareti tərgitdikdən sonra orqanizmdə təmizləmə aşağıdakı mərhələlərlə başlayır: • İlk 20 dəq ərzində qan təzyiqi normallaşır; • 8 saat sonra qanda oksigen səviyyəsi normallaşır, miokard infarktı riski azalır; • 24 saat sonra karbonmonoksit orqanizmdən tamamən təmizlənir; • 48 saat sonra qanda nikotin səviyyəsi azalır, dad və qoxu hissi yüksəlir; • 2 həftə-3ay arası qan dövranı tam bərpa olur. Ağciyərlərin həyat tutumu 30% artır. Fiziki aktivlik yaxşılaşır; • 1 ildən sonra koronar arteriyalarla bağlı xəstəlik riski 50% azalır; • 5 il sonra ağciyər xərcəngi riski 2 dəfə azalır. İnsult riski siqaret çəkməyənlərlə eyni olur.

Boğaz ağrıyanda dondurma yemək olar? - CAVAB

Dondurma yay günlərində sizi istidən xilas edən əla desertdir. Uşaqlar və böyüklər onu sevirlər. Bəziləri hətta xəstələndikləri dövrdə belə sevimli qidadan imtina edə bilmirlər. Sozcu.az Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, hətta belə bir fikir var ki, dondurma boğaz ağrısına faydalıdır. Həqiqətən belədirmi? Bu sualın cavabını otorinolarinqoloq Vladimir Zaytsev verib. Həkim qeyd edib ki, isti yay dövründə bir insan xəstələnirsə, soyuq desertdən imtina edilməlidir. Temperatur fərqi yalnız vəziyyəti daha da pisləşdirəcək, hipotermiyaya, daha çox iltihaba səbəb olacaq. O, həmçinin əlavə edib ki, xəstəlik zamanı digər süd məhsullarından imtina etmək daha yaxşıdır. Siz şəkər, maya məhsulları və turşu qidalarını da rasiondan çıxarmalısınız. Bütün bunlar bakteriyaların böyüməsinə səbəb olur. Nəticədə sağalma prosesi gecikəcək. Ağır və yağlı qidalar da istisna edilməlidir.

Azərbaycanda vərəmli xəstələrin sayı AÇIQLANDI

“Azərbaycanda vərəmli xəstələrin sayına görə vəziyyət kifayət qədər qənaətbəxşdir". Sozcu.az xəbər verir ki, bunu səhiyyə nazirinin müavini Nadir Zeynalov vərəmlə bağlı keçirilən multi-sektoral görüşdə çıxışı zamanı deyib. Bu problemin nəinki ölkəmizdə, bütün dünyada mövcud olduğunu bildirən nazir müavini qeyd edib ki, 2021-ci ildə vərəm əleyhinə dərmanlara davamlı formadan əziyyət çəkən 450 min yeni xəstə aşkarlanıb: “Bu il iyunda Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı mikroblara qarşı anti-bakterial və göbələk əleyhinə davamlılıq göstərən problemlərin həlli üçün prioritet elmi-tədqiqat istiqamətlərini müəyyən edib. Elmi tədqiqat üçün 40 istiqamət seçilib və onlardan 7-si təqribən 20 faizi sırf vərəm əleyhinə dərmanlara davamlılıq probleminə həsr olunub. Bu onu göstərir ki, vərəm əleyhinə dərmanlara rezistentlik nə qədər önəmlidir".