Mövqe

Rusiya iqtisadiyyatı faktiki olaraq iflas həddinə yaxınlaşıb və ölkədə inflyasiya səviyyəsi 30 faizə çatıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stabb Davos çərçivəsində “Avropa özünü qoruya bilərmi?” mövzusunda panel müzakirəsində çıxışı zamanı bildirib. Prezidentin sözlərinə görə, Ukraynaya qarşı başladılan müharibə Vladimir Putin üçün strateji uğursuzluqla nəticələnib. O qeyd edib ki, Rusiya hərbi əməliyyatlar nəticəsində Ukrayna ərazisinin təxminən 20 faizinə nəzarət etsə də, bu prosesdə Rusiya Silahlı Qüvvələrinin sıralarında təxminən bir milyon nəfər ya həlak olub, ya da yaralanıb. Onun fikrincə, bu itkilər uzunmüddətli perspektivdə Rusiyanın həm hərbi, həm də sosial-iqtisadi dayanıqlığını ciddi şəkildə zəiflədir. Finlandiya prezidenti çıxışında Rusiyanın beynəlxalq mövqelərinin də zəiflədiyini vurğulayıb. Stabb bildirib ki, “imperiya Rusiyası” öz təsir dairəsinin mühüm hissəsini itirib və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə yanaşı, Cənubi Qafqaz dövlətləri də getdikcə Moskvadan uzaqlaşır. Onun sözlərinə görə, bu proses təkcə hərbi münaqişələrin nəticəsi deyil, eyni zamanda Rusiyanın daxili iqtisadi problemləri və beynəlxalq aləmdə etimad itkisi ilə birbaşa bağlıdır.

“Facebook” sosial şəbəkə platformasındakı bir sıra hesablarda Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin adından “deepfake” texnologiyası ilə hazırlanmış, reallığı əks etdirməyən açıqlama yayılıb. Bu barədə Sozcu.az-a Medianın İnkişafı Agentliyindən məlumat verilib. Bildirilib ki, süni intellektin köməyi ilə hazırlanmış, ictimai rəyi çaşdırmağa yönələn bu dezinformasiya nümunəsi vətəndaşların fərdi məlumatlarını ələ keçirərək onlara maddi ziyan vurmaq məqsədi daşıyır. Qeyd edək ki, son zamanlar oxşar məzmunlu kiberdələduzluq hallarına “Facebook” platformasında tez-tez rast gəlinir. "Bununla əlaqədər olaraq “Facebook” platformasının sahibi “Meta” şirkətini zərərli məzmunu aradan qaldırmaq üçün operativ tədbirlər görməyə çağırırıq. Cəmiyyəti yalnız rəsmi mənbələrin verdiyi informasiyaya inanmağa, jurnalistləri, ictimai fəalları bu kimi hallara qarşı hər zaman prinsipiallıq nümayiş etdirməyə, saxta və yalan məlumat əsaslı kampaniyaların, “deepfake” texnologiyaları ilə məzmunyaratma tendensiyasının vüsət aldığı bir şəraitdə sayıq olmağa səsləyirik", - məlumatda bildirilib.

Ermənistan Respublikasının Xarici Kəşfiyyat Xidməti 2026-cı il üçün xarici risklər haqqında illik hesabatını dərc edib. Sozcu.az xəbər verir ki, Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin illik hesabatına görə, 2026-cı ildə Ermənistanla Azərbaycan arasında hərbi eskalasiya demək olar ki, gözlənilmir. Qeyd edilib ki, eskalasiya ehtimalı Vaşinqton razılaşmaları və hər iki tərəfin 8 avqust 2025-ci ildə sülh müqaviləsini paraflaması nəticəsində əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Xarici Kəşfiyyat Xidməti həmçinin hərbi-siyasi niyyətlərdən qaynaqlanmayan lokal toqquşmaları qeyri-mümkün hesab edir. Hesabata görə, sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası, eləcə də ticarət-iqtisadi təşəbbüslərin həyata keçirilməsi, iki cəmiyyət arasında dialoq, humanitar layihələr və s. sahəsində yeni irəliləyiş ehtimalı yüksəkdir. Xarici Kəşfiyyat Xidməti regionda kommunikasiyaların açılmasına da eyni dərəcədə nikbin yanaşır. Buna baxmayaraq, kəşfiyyat xidməti Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərində müəyyən risklər də  görür.

ABŞ prezidenti Donald Tramp hesab edir ki, İranın sonuncu şahının böyük oğlu Rza Pəhləvinin İslam Respublikasında dəstək qazana biləcəyi barədə fərziyyə irəli sürmək hələ tezdir. Sozcu.az xəbər verir ki, Amerika lideri “Reuters” Agentliyinə verdiyi müsahibədə Rza Pəhləvidən danışarkən bildirib: "O, çox yaxşı görünür, amma öz ölkəsində necə olacağını bilmirəm. Və biz hələ o mərhələdə deyilik. Biz bir çox şeyi araşdırırıq. Amma bunu demək üçün hələ tezdir. Onun ölkəsi ilə necə yola gedəcəyini bilmirəm". "Ölkəsinin onu liderlik rolunda qəbul edib-etməyəcəyini də deyə bilmirəm, amma qəbul etsəydilər, mən buna qarşı olmazdım", - deyə Ağ Ev rəhbəri vurğulayıb. İranda hakimiyyət dəyişikliyi ehtimalına gəldikdə, Tramp "istənilən rejim çökə bilər" deyə qeyd edib. "Çöküb-çökməsə də, maraqlı bir zaman olacaq", - deyə Tramp əlavə edib. Rza Pəhləvi 1960-cı ildə Tehranda anadan olub. Ona 1967-ci ildə vəliəhd şahzadə titulu verilib və atası Məhəmməd Rza Pəhləvinin ölümündən sonra taxta çıxacağı gözlənilirdi. Lakin 1979-cu il İslam İnqilabı İranda monarxiyanı devirdi və sonuncu şahın ailəsi ölkədən qaçmağa məcbur oldu. Atasının 1980-ci ildə ölümündən sonra sonuncu şahın böyük oğlu Rza Pəhləvi taxt-taca iddiaçı olaraq qalır. O, hazırda ABŞ-da yaşayır və Parisdə yerləşən, İslam Respublikasında fəaliyyəti qadağan edilmiş siyasi mühacirlər tərəfindən yaradılan İran Milli Şurasına rəhbərlik edərək mövcud İran hakimiyyətinin müxalifidir. Rza Pəhləvi dünən - yanvarın 15-də Prezident Donald Trampa ən yaxın senatorlardan biri olan Lindsi Qremlə görüşüb. Bu gün isə Rza Pəhləvi iddialı vədlərlə çıxış edib.

Buxarest Kişinyovla birləşmək barədə danışıqlara başlamağa hazırdır. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Rumıniya prezidentinin müşaviri Yevgeni Tomak deyib. Onun sözlərinə görə, Moldova məqbul hesab edərsə, Rumıniya istənilən vaxt danışıqlar masasına oturmağa və bu ssenarini ciddi şəkildə müzakirə etməyə hazırdır: “Rumıniya parlamenti bu təşəbbüsə 2018-ci ildə yekdilliklə səs verib. Bu, Rumıniya dövlətinin rəsmi mövqeyidir. Və o, dəyişməyib”. Qeyd edək ki, yanvarın 12-də Moldova Prezidenti Maya Sandu ölkəsinin Rumıniyaya qoşulmasını dəstəklədiyini bildirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrandakı etirazçılara çağırış edib. Sozcu.az xəbər verir ki, Tramp özünün “Truth Social” hesabında İran xalqını etirazları davam etdirməyə çağırıb. “İranlı vətənpərvərlər, etirazlara davam edin - qurumları ələ keçirin. Qatillərin və zorakılıq törədənlərin adlarını yadda saxlayın. Onlar bunun hesabını verəcəklər. Mən etirazçıların öldürülməsi dayanmayana qədər İran rəsmiləri ilə bütün görüşləri ləğv etmişəm. Kömək yoldadır! MIGA!!!”, - Tramp qeyd edib. Qeyd edək ki, MIGA (Make Iran Great Again) “İranı yenidən möhtəşəm edək” mənasını verir.

Ermənistan hakimiyyəti yaxın gələcəkdə Rusiya sərhədçilərini Türkiyə ilə sərhəddə yerləşən “Axurik” sərhəd məntəqəsindən çıxarmaq niyyətindədir. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan mediası diplomatik mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Mənbənin sözlərinə görə, “Axurik” keçid məntəqəsinin təhvil verilməsi barədə qərar artıq verilib və hətta bayraq dirəyi də qoyulub.

Osmanlı tarixinin araşdırıcısı Fransevi Efendinin “Mən İranda Qacarlar sülaləsinin bərpasını və 1906-cı il konstitusiyasını dəstəkləyirəm” ifadəsinə beynəlxalq siyasət və Yaxın Şərq üzrə amerikalı analitik, şərhçi və alim Maykl Skott Doran münasibət bildirib. Sozcu.az Globalinfo.az-a istinadən xəbər verir ki, Doran İranda hakimiyyətdə Səfəvilər sülaləsini görmək istədiyini vurğulayıb: “Mən Səfəviləri dəstəkləyirəm. Şah İsmayıl uzaqgörən Azərbaycan monarxı idi,” – Doran vurğulayıb. Qeyd edək ki, Maykl Doran Corc Buş (oğul) administrasiyası dövründə Milli Təhlükəsizlik Şurasında baş direktor və Pentaqonda ictimai diplomatiya üzrə müavin vəzifələrində çalışıb. O, açıq şəkildə İraqın işğalını və Yaxın Şərq ölkələrini hədəf alan “rejim dəyişikliyi” siyasətini dəstəkləyib.

Zelenski çox möhkəm insandır. Mən Ukraynaya gedəndə bir dəfə Prezident Trampa "Cənab, o sizə çox oxşayır" dediyimi xatırlayıram. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu ABŞ prezidentinin Ukrayna üzrə xüsusi nümayəndəsi Keyt Kelloq deyib. “Mən Zelenskinin cəsarətli bir lider olduğunu dedim. Administrasiyadakı insanlara da dedim ki, Avram Linkolndan bəri ABŞ-da onun kimi bir lider görməmişik. Demək istədiyim budur ki, heç kim öz torpağında onun kimi ekzistensial mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalmayıb. Və biz bunu qəbul etməliyik. Onun haradan gəldiyini başa düşməliyik. O, Ukraynanı müdafiə edir. O, fikrini ifadə etməkdən çəkinmir. Mediadan necə istifadə edəcəyini bilir”, - Kelloq bildirib. Kelloqun sözlərinə görə, Zelenski barədə bu açıqlaması Trampın xoşuna gəlməyib: “O bununla razılaşmadı”.

Uzun kabusunuz tezliklə bitəcək. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu ABŞ senatoru Lindsi Qrehem İrandakı etirazlar barədə yazıb. "Zülmə son qoymaq üçün cəsarətiniz və qətiyyətiniz Tramp və azadlığı sevən hər kəs tərəfindən tanınıb", - o bildirib. Qeyd edək ki, İranda inflyasiya və iqtisadi gərginlik səbəbindən kütləvi aksiyalar keçirilir.

Tehran küçələrində və dünyanın müxtəlif şəhərlərində iranlı qadın və kişilərin azadlıq tələb edən səsləri eşidilir. Danışmaq, toplaşmaq, səyahət etmək və hər şeydən əvvəl azad yaşamaq azadlığı. Avropa onların yanındadır. Bu qanuni nümayişlərin qəddarcasına yatırılmasını birmənalı şəkildə pisləyirik. Sozcu.az xəbər verir ki, bu sözləri Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Leyen İrandakı etirazlar və iğtişaşlarla bağlı bəyanatında bildirib. “Məsul şəxslər tarixin səhv tərəfində olanlar kimi xatırlanacaqlar. Biz həbsdə olan bütün etirazçıların dərhal azad edilməsinə çağırırıq. Biz internetə tam çıxışın bərpa olunmasına çağırırıq. Və fundamental hüquqlara hörmət tələb edirik", - deyə o sosial media hesabında yazıb.

Rusiya Lvova "Oreşnik" orta mənzilli ballistik raket zərbəsi endirdiyini iddia edir. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sibiqa deyib. “AB və NATO sərhədinə yaxın belə bir zərbə Avropa qitəsindəki təhlükəsizliyə ciddi təhdid və transatlantik birlik üçün sınaqdır. Rusiyanın ehtiyatsız hərəkətlərinə qarşı sərt reaksiyalar tələb edirik. Biz beynəlxalq tədbirlərə - BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasına, Ukrayna-NATO Şurasının iclasına, eləcə də AB, Avropa Şurası və ATƏT daxilində cavab tədbirlərinə başlayacağıq”, - o bildirib.