İqdisadiyyat

ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatı tezliklə başa çatsa belə, dünya bazarlarında neftin qiyməti ən azı bir neçə ay yüksək qala bilər. Sozcu.az xəbər verir ki, bu ekspert qiymətləndirmələri Amerikanın "Politico" qəzetində dərc olunmuş məqalədə verilib. Qeyd olunub ki, ABŞ administrasiyası Hörmüz boğazından tədarükün pozulması nəticəsində yaranan "neft və benzin qiymətlərinin kəskin artması"nın əhəmiyyətini azaltmağa çalışır və qiymətlərin qısa müddət ərzində yüksək səviyyədə qalacağına zəmanət verir. Lakin qəzetin jurnalistlərinə müsahibə verin bəzi analitiklər Körfəz ölkələrində enerji bazarlarındakı pozuntuların əhəmiyyətli olduğunu və sürətli bir bərpanın artıq mümkün olmadığını qeyd ediblər. Nəşr bildirir ki, Bəhreyn, İraq, Qətər və Səudiyyə Ərəbistanının neft və qaz infrastrukturu asanlıqla bərpa edilə bilməyən ciddi ziyana məruz qalıb. Məqalədə həmçinin qeyd olunur ki, bölgədə İran hökuməti ilə birbaşa əlaqəsi olmayan, lakin ali rəhbər Əli Xameneinin ölümünə görə qisas almağa çalışan çoxsaylı silahlı qruplar fəaliyyət göstərir. Müsahibə verilən analitiklərin fikrincə, onlar Yaxın Şərq neft və qaz infrastrukturuna, eləcə də tankerlərə hücumlar edə bilərlər.

Hərbi qarşıdurmanın gedişindən asılı olaraq, neftin bir barelinin qiyməti 300 dollara qədər yüksələ bilər. Bunu Bakupost.az-a açıqlamasında Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri, enerji məsələləri üzrə ekspert İlham Şaban İran rəsmilərinin neftin qiymətinin 200 dollara çatacağı ilə bağlı bəyanatlarını şərh edərkən bildirib. Ekspert qeyd edib ki, İranın neft qiymətləri ilə bağlı bu cür bəyanatlarla çıxış etməsi yeni hal deyil: “Tehran artıq 20 ildən çoxdur ki, bu tip açıqlamalar verir. Adətən belə bəyanatların sonunda da ‘hər şey Allahın əlindədir’ kimi ifadələr işlədilir”. İlham Şabanın sözlərinə görə, neft bazarında qiymətlərin kəskin artması ehtimalı müharibənin necə inkişaf edəcəyindən birbaşa asılıdır: “Müharibə daha kəskin xarakter alsa, dağıntıların miqyası böyüsə və xüsusilə Körfəz ölkələrindəki neft obyektləri zərər görsə, neftin qiyməti nəinki 200, hətta 300 dollara belə çata bilər. Ona görə də indidən bu barədə qəti proqnoz verməyə və tələsməyə ehtiyac yoxdur”. Qeyd edək ki, İran rəsmiləri regiondakı gərginliyin davam edəcəyi təqdirdə dünya enerji bazarında ciddi böhran yarana biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. İran hərbi rəhbərliyinin nümayəndəsi İbrahim Zolfaqari bildirib ki, təhlükəsizlik vəziyyəti dəyişməzsə, neftin qiyməti bir barel üçün 200 dollara qədər yüksələ bilər. Məlumata görə, müharibə başlayandan bəri bölgədə zərər görən ticarət gəmilərinin sayı 14-ə çatıb. Hörmüz boğazında təhlükəsiz hərəkətin pozulması isə qlobal enerji bazarı üçün 1970-ci illərin neft böhranından bəri ən ciddi təchizat risklərindən biri kimi qiymətləndirilir. Hazırda isə dünya bazarında neftin bir barelinin qiyməti təxminən 90 dollar səviyyəsindədir.

Dünya bazarlarında neft kəskin bahalaşıb. Sozcu.az xəbər verir ki, hazırda “Brent” markalı neft 114,16 dollara, yüngül neft 113,92 dollara təklif edilir.

ABŞ-ın hərəkətləri – Venesuelaya qarşı tədbirlər və İrana qarşı hərbi əməliyyat – Çinə neft tədarükünü çətinləşdirib. Sozcu.az xəbər verirk i, bu barədə Politico portalı analitik şirkət Kpler-in məlumatlarına istinadən yazır. “Keçən il İran neftinin demək olar ki, hamısı və Venesuela neftinin yarıdan çoxu Çinə göndərilib… Hər iki ölkə birlikdə Çinin neft idxalının təxminən 17%-ni təmin edib… Çin artıq 2026-cı ildə İrandan idxalı azaltmağa başlayıb”, – materialda bildirilir. Məlumata görə, Çinin ümumi neft idxalının təxminən yarısı ticarətində fasilələrlə üzləşən ölkələrdən daxil olub. İran və Venesueladan əlavə, söhbət Çinin daha beş tərəfdaş ölkəsindən gedir ki, onların logistika marşrutları Hörmüz boğazı ilə bağlıdır. İran daha əvvəl bu boğazın bağlandığını elan etmişdi. ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından sonra İran hakimiyyəti Hörmüz boğazından gəmilərin hərəkətinə qadağa tətbiq edib. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu strateji su yolundan keçməyə cəhd edən bütün gəmilərin məhv ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.

Azərbaycanda İslam bankçılığı sistemi 2026-cı ildən maliyyə sektorunda yenidən tətbiq olunmağa başlanıb. Hazırda iki bankda – Azərbaycan Beynəlxalq Bankı və Rabitəbankda İslam bankçılığı guşəsi var. Bu istiqamətdə hüquqi və tənzimləyici bazanın formalaşdırılması üçün işlər davam edir. Məqsəd ənənəvi banklar vasitəsilə “İslam pəncərəsi” modeli çərçivəsində şəriətə uyğun maliyyə məhsullarını təqdim etməklə bazarda tələbatı müəyyənləşdirmək və daha geniş həcmdə tətbiq üçün zəmin yaratmaqdır. Azərbaycan Mərkəzi Bankı Modern.az-ın sorğusuna cavabında bildirib ki, ölkədə İslam bankçılığının tətbiqi məqsədilə Mülki Məcəlləyə, Vergi Məcəlləsinə, “Banklar haqqında”, “Bank olmayan kredit təşkilatları haqqında",  “Dövlət rüsumu haqqında”, “Kredit Büroları haqqında” və “Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunlarına dəyişikliklər layihəsi hazırlanmış və aidiyyəti dövlət qurumlarına təqdim edilmişdir: “İslam bankçılığının təşkili prosesində beynəlxalq təcrübəyə əsaslanma əsas prioritetlərdəndir. Belə ki, İslam bankçılığının həyata keçirilməsi ilə bağlı qanunvericiliyə dəyişikliklər layihəsi hazırlanarkən Türkiyə, Pakistan, Malayziya, Qazaxıstan və Qırğızıstan kimi ölkələrin təcrübəsi və beynəlxalq standartlar təhlil edilmiş və nəzərə alınmışdır. Tətbiq ediləcək İslam bankçılığı fəaliyyətinin İslam bankçılığının fundamental prinsiplərinə uyğunluğunun təmin edilməsi nəzərə alınmışdır. Dəyişikliklər layihəsi beynəlxalq təcrübə nəzərə alınmaqla hazırlanmış və yerli qanunvericiliyə uyğunlaşdırılmışdır. Məqsəd beynəlxalq standartları yerli hüquqi mühitlə uzlaşdırılmış və dayanıqlı şəkildə tətbiq etməkdir. Layihənin hazırlanması prosesində müvafiq ölkələrin İslam bankçılığı sahəsində tənzimləyici və nəzarət orqanları ilə təcrübə mübadiləsi və qabaqcıl praktikanın öyrənilməsi məqsədilə görüşlər keçirilmişdir. Qanunvericiliyə dəyişikliklər layihəsi isə Mərkəzi Bank tərəfindən hazırlanmışdır. Yaxın perspektivdə İslam bankçılığının tətbiqi “İslam pəncərələri” modeli çərçivəsində nəzərdə tutulur. İslam banklarının yaradılması məsələsinə isə növbəti mərhələdə, ölkədə İslam maliyyə məhsullarının tətbiqinin praktiki nəticələri və bazarın inkişaf dinamikası nəzərə alınaraq baxıla bilər”.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Sosial Müdafiə Fondu tərəfindən fevralın 20-də respublika üzrə pensiyaların tam ödənilərək yekunlaşdırılması nəzərdə tutulub. Bu barədə Sozcu.az-a fonddan məlumat verilib.  Bildirilib ki, həmin gün güzəştli şərtlərlə pensiya hüququna malik şəxslərin də pensiyaları ödəniləcək. Qeyd edək ki, 1 yanvar 2026-cı ilədək təyin edilmiş bütün növ pensiyalar ilin əvvəlindən 9,3 faiz indeksləşdirilərək artırılıb. Fevral ayının pensiyaları qeyd edilən artımlarla birgə ödəniləcək. Həmçinin indeksləşdirmə üzrə yanvar ayının artımı fevral ayının pensiyasına əlavə olunacaq.

Dünya əmtəə bazarlarında qızıl qiyməti 5 min dolları ötüb. Sozcu.az xəbər verir ki, hazərda dünya birjasında qızılın 1 troy unsiyası 5 049,5 dollar səviyyəsinə çatıb. Son sutkada qızıl 100 dolardan çox bahalaşıb. Qızılla yanaşı gümüş, mis və platin də bahalaşır. Analitiklər qiymətli metallar bazarındakı yüksəlişi qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik, geosiyasi risklərin güclənməsi və investorların təhlükəsiz aktivlərə marağının artması ilə izah edirlər.

2025-ci ilin sonunda BP şirkətinin işçiləri olan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 2 344 nəfər olub və buraya müddətli müqavilə əsasında işləyən işçilər də daxildir. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə məlumat “BP-Azərbaycan” şirkətinin hesabatında yer alıb. Məlumat üçün bildirək ki, 2024-cü ilin yekununda BP şirkətinin işçiləri olan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 2 413  nəfər olub. Bu isə o deməkdir ki, ötən il ərzində BP şirkətində işləyən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 69 nəfər azalıb.

Prezident İlham Əliyev bu gün "Əmək pensiyalarının indeksləşdirilməsi haqqında" Sərəncam imzalayıb. Sənədlə 2026-cı il yanvarın 1-dək təyin edilmiş bütün pensiyalar Dövlət Statistika Komitəsinin təqdim etdiyi məlumata əsasən, 2025-cü il üzrə orta aylıq əməkhaqqının illik artımına uyğun olaraq 9,3 faiz indeksləşdirilməklə bu ilin 1 yanvar tarixindən artırılır. Əmək pensiyalarının indeksləşdirilməsi “Əmək Pensiyaları” haqqına Qanuna əsasən həyata keçirilir. Sözügedən qanuna əsasən, bütün növ əmək pensiyaları əvvəlki ildə ölkə üzrə orta aylıq maaşdakı artım faizinə indeksasiya olunaraq artırılır. İndeksləşdirmə bütün növ əmək pensiyalarına şamil olunur. “Əmək pensiyaları haqqında” qanunun 4-cü maddəsinə əsasən, əmək pensiyalarının 3 növü təsbit olunub. Bunlar yaşa görə əmək pensiyası, əlilliyə görə əmək pensiyası və ailə başçısını itirməyə görə əmək pensiyasıdır. Deməli, vətəndaşımız növündən asılı olmayaraq əmək pensiyası alırsa onun pensiya məbləğinə artım hesablanacaq. Qanunvericiliyə əsasən, indeksləşdirmə əvvəlki ilin göstəricisinə uyğunlaşdırıldığına görə 2025-ci ilin dekabrın 31-i daxil olmaqla ötən il pensiya hüququ qazanan bütün vətəndaşların pensiyaları artırılacaq. Artımlar 1 milyon 100 min vətəndaşımıza şamil olunacaq. Vüqar Bayramov Milli Məclisin deputatı

Dünya bazarında bitkoin kriptovalyutası yenidən bahalaşıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə "Binance" platformasında məlumat verilib. Bildirlib ki, bitkoin 2,61% bahalaşaraq 71 048 dollara yüksəlib. Qeyd edək ki, bir müddət öncə kriptovalyutaların qiyməti kəskin şəkildə düşmüşdü.

Dünya bazarında qızıl və gümüş yenidən bahalaşıb. Sozcu.az xəbər verir ki, Nyu Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 90,3 dollar artaraq 4 979,8 dollar təşkil edib. Gümüş isə 0,18 dollar artaraq 76,9 dollara bərabər olub. Qeyd edək ki, 2026-cı ilin fevral ayı üçün qızıl fyuçerslərinin qiyməti 19 yanvardan bəri ilk dəfə troya unsiyası üçün 4700 dollardan aşağı düşmüşdü.

Əmtəə bazarlarında qızılın bir troya unsiyası (31,1 qram) üzrə fyuçerslərin qiyməti artıb. Sozcu.az birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyası üzrə 2026-cı ilin aprel fyuçerslərinin qiyməti 1,85% artaraq 4 979,8 ABŞ dollarına bərabər olub. COMEX-də gümüşün bir unsiyası üzrə 2026-cı ilin mart fyuçerslərinin qiyməti də 0,24% artaraq 76,895 ABŞ dolları olub.