Gündəm

Rusiyanın Sıktıvar şəhərində Daxili İşlər Nazirliyinin binasında partlayış baş verib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Rusiya Teleqram kanalları məlumat yayıb. Məlumata görə, partlayış Daxili İşlər Nazirliyinin peşəkar təlim mərkəzində olub. "Mərkəzin akt zalında naməlum qurğu partlayıb", - məlumatda qeyd olunub. Partlayış nəticəsində 9 nəfərin yaralandığı bildirilir. 200-ə yaxın şəxs binadan təxliyə olunub.

İran rejiminin rəsmi şəxsləri külli miqdarda vəsaiti ölkədən çıxarmağa çalışır. İranda genişmiqyaslı etirazlar internetin kəsilməsi və yanlış məlumatların yayılması fonunda davam etdiyi bir vaxtda, rejimin süqutu, şəhərlərin ələ keçirilməsi və ya Əli Xameneinin qaçmağa hazırlaşması ilə bağlı yayılan iddialar hələlik müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Lakin ABŞ rəsmiləri İran hakimiyyətinin yuxarı eşalonlarında ölkədən ciddi maliyyə çıxarılması əlamətlərinin müşahidə olunduğunu bildirirlər. ABŞ-ın Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent “Newsmax” telekanalına verdiyi müsahibədə bildirib ki, İran İslam Respublikasının yüksək vəzifəli şəxsləri son günlərdə on milyonlarla dollar vəsaiti ölkə xaricinə çıxarıblar. O, bu prosesi belə təsvir edib: “Hazırda siçanların batmaqda olan gəmini tərk etdiyini görürük. İran rejiminin rəhbərliyi tərəfindən on milyonlarla dollar xaricə qaçaqmalçılıq yolu ilə çıxarılır.” Bessentin sözlərinə görə, bu pullar dünyanın müxtəlif ölkələrində banklara və maliyyə institutlarına daxil olur və ABŞ Xəzinədarlığı bu vəsaitlərin hərəkətini — istər bank sistemi, istərsə də rəqəmsal aktivlər vasitəsilə — diqqətlə izləyir. O vurğulayıb ki, bu şəxslər həmin vəsaitləri qoruyub saxlaya bilməyəcəklər. ABŞ rəsmisi əlavə edib ki, İranın neft ixracına qarşı tətbiq edilən “maksimum təzyiq” siyasəti rejimin maliyyə qaynaqlarını kəsməyə yönəlib və son həftələrdə müşahidə olunan proseslər hakimiyyətin maliyyə baxımından ciddi şəkildə zəiflədiyini göstərir. Bu arada, şübhəli hava hərəkətləri ilə bağlı da məlumatlar yayılıb. Bildirilir ki, İran hökumətinə məxsus EP-IGD qeydiyyatlı Airbus A321 təyyarəsi Tehrandan cənuba doğru uçuş həyata keçirib və radar izləməsindən itib. Hadisə ölkə daxilində etirazların davam etdiyi və uçuş məhdudiyyətlərinin tətbiq olunduğu bir dövrdə baş verib. Bəzi mənbələr, o cümlədən İsrail rəsmiləri, bu uçuşu İran rejimi məmurlarının Dubaya mümkün qaçışı ilə əlaqələndirir. Bu iddialar İran hakimiyyətinin daxilində dərinləşən böhran və panika əlaməti kimi görülür..

İran hakimiyyəti etirazların yatırılması üçün ərəb ölkələrindən olan yarımhərbi qruplardanmı istifadə edir? Təbriz və digər şəhərlərdən daxil olan yerli məlumatlara görə, qarşıdurmalar zamanı küçələrdə etirazçıları saxlayan bəzi şəxslərin ərəbcə danışdığı bildirilir. Yerli mənbələrin sözlərinə görə, bu şəxslərin danışıq tərzi və davranışı onların xarici yarımhərbi qruplara, o cümlədən “Həşdi-Şəbi” kimi tanınan strukturlara bağlı ola biləcəyi ehtimalını gücləndirir. Qeyd olunan məlumatlar indiyədək rəsmi mənbələr tərəfindən nə təsdiqlənib, nə də təkzib edilib. Bununla belə, bu cür iddiaların gündəmə gəlməsi İran hakimiyyətinin xalq etirazlarının yatırılmasında yerli olmayan, terror xarakterli və xarici qüvvələrdən istifadə etməsi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Bəzi hesabatlarda bildirilir ki, xarici şiə yarımhərbi qrupların İrana cəlb olunmasının mümkün səbəblərindən biri hakimiyyətin daxili təhlükəsizlik qüvvələrinin etirazçıların sərt şəkildə yatırılması ilə bağlı əmrlərə tam tabe olmamasından narahatlığı və ya bu qüvvələrin 100-dən artıq şəhəri əhatə edən genişmiqyaslı etirazlarla mübarizə aparmaq üçün kifayət etməməsidir. Xarici yarımhərbi qüvvələrin İranda etirazların yatırılmasına cəlb olunması əvvəlki böyük daxili iğtişaşlar dövründə də müşahidə edilib. Əksəriyyəti İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) tərəfindən dəstəklənən bu qruplara Lübnan və İraq mənşəli silahlı dəstələr aiddir. Məlumata görə, İran rejimi “müqavimət oxu” adı altında, əsasən SEPAH-ın “Qüds” qüvvələri vasitəsilə xarici yarımhərbi qruplar şəbəkəsi formalaşdırıb və onlara dəstək verib. Suriya, İraq və Yəməndə döyüşlərdə iştirak etmiş bu qrupların, İran rejimi kütləvi daxili etirazlarla üzləşdiyi dövrlərdə ölkə daxilində də yerləşdirildiyi bildirilir.Gunaz.tv )

Azərbaycan dörd ermənini Ermənistana təhvil verdi. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan deyib. Onun sözlərinə görə, Gevorq Sucyan, David Davtyan, Vigen Euljekyan və Vaqif Xaçatryan az öncə Ermənistan tərəfinə təhvil verilib: "Onlar Həkəri çayındakı körpüdən keçirilərək Ermənistan hakimiyyət orqanlarının nümayəndələrinə təhvil verilib".

İranda 17 gündür davam edən ümumxlaq etirazlarında öldürülənlərdən 2403 nəfərin kimliyi müəyyənləşdirilib. Öldürüldüyü bildirilən 779 nəfərin isə hələlik kimliyini dəqiqləşdirmək mümkün olmayıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu İran İnsan Haqları Təşkilatı bildirib. Öldürülənlərdən 147-i hökumət məmuru, 12-i azyaşlı və 9-u etiraz aksiyalarında iştirak etməyən mülki şəxsdir. Bununla yanaşı 18.434 nəfər həbs edilərək müxtəlif həbsxanalara köçürülüb.

İranda baş verən etiraz aksiyaları zamanı ölənlərin dəqiq sayı hələlik tam müəyyən edilməyib. Sozcu.az xəbər verir ki, İran rəsmisi "Reuters" agentliyinə bildirib ki, etirazlar zamanı təhlükəsizlik qüvvələri də daxil olmaqla təxminən 2 min nəfər həlak olub. Bu açıqlama hakimiyyətin iki həftədir ölkə boyu davam edən etirazlara qarşı sərt müdaxilə fonunda ölənlərin sayının bu qədər yüksək olduğunu ilk dəfə açıq şəkildə etiraf etməsi kimi qiymətləndirilir. Adının açıqlanmasını istəməyən rəsmi deyib ki, həm etirazçılar, həm də təhlükəsizlik qüvvələri arasında ölənlərə görə “terrorçular”ın məsuliyyət daşıdığını bildirib. Rəsmi şəxs ölənlərin kimlərdən ibarət olması ilə bağlı bölgü təqdim etməyib. İnsan haqları təşkilatları isə indiyədək yüzlərlə ölən şəxsin adını müəyyən etdiklərini bildirirlər. BMT-nin İnsan Haqları Ofisinin sözçüsü Ceni Lourens ölənlərin sayı ilə bağlı suala cavab verərkən BMT-nin İrandakı öz mənbələrinə istinadla “eşitdiyimiz rəqəm yüzlərlədir” deyə açıqlama verib. Bununla yanaşı, İran xaricində fəaliyyət göstərən müxalifət qrupları ölənlərin sayının 2 mindən xeyli çox olduğunu iddia edirlər. Hazırda rəsmi və qeyri-rəsmi rəqəmlər arasında ciddi fərq qalmaqdadır.

Biləsuvar rayonunda zəlzələ qeydə alınıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin Zəlzələlərin tədqiqatı bürosu məlumat yayıb. Məlumata əsasən, zəlzələ yerli vaxtla saat 10:53-də 3.4 maqnitudada baş verib.

Son 48 saat ərzində İranda ən azı 2000 etirazçı öldürülüb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Londonda yayımlanan “İran İnternational” kanalı məlumat yayıb. Qeyd edək ki, iki həftədir İranda etiraz aksiyaları davam edir.

İranın bir sıra şəhərlərində etiraz aksiyaları davam edir. Sosial şəbəkələr və yerli teleqram kanalları toqquşmalar, yanğınlar və silah səsləri barədə məlumatlar yayımlayır. Lakin bu xəbərlər İranın rəsmi qurumları tərəfindən təsdiqlənməyib. Sozcu.az xəbər verir ki, Tehran şəhərində etirazçılar təhlükəsizlik qüvvələrinə məxsus motosiklləri yandırıb. Paytaxtın bəzi rayonlarında isə İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna aid binaların od vurulub. Bundan başqa, İsfahan şəhərində etirazçılar tərəfindən yerli telefon stansiyasının yandırıldığı bildirilir. Bu hadisələr fonunda ölkə üzrə telefon rabitəsi dayandırılıb. Bu arada ABŞ rəsmilərindən də bəyanatlar səslənib. ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens Vaşinqtonun dinc etirazlarda iştirak edən və fikir azadlığını müdafiə edən insanları dəstəklədiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ İran hakimiyyətinin nüvə proqramı ilə bağlı Vaşinqtonla real danışıqlara başlamalı olduğunu düşünür. Vens qeyd edib ki, ABŞ-ın növbəti addımları ölkə prezidenti tərəfindən müəyyən ediləcək və bu dəstək bütün dünyada, o cümlədən İran xalqının hüquqları uğrunda çıxış edənlərə şamil olunur. Donald Tramp bildirib ki, əgər İran hakimiyyəti etirazçılara qarşı ölümcül zorakılığa əl atsa, ABŞ “sərt zərbə” endirəcək. Onun sözlərinə görə, ABŞ administrasiyası ölkədəki vəziyyəti diqqətlə izləyir. Tramp etirazlar zamanı onlarla insanın həlak olması ilə bağlı yayılan məlumatları şərh edərkən, bəzi ölümlərin məqsədli güc tətbiqindən deyil, izdihamın idarə olunması zamanı yaranan sıxlıqdan qaynaqlana biləcəyini qeyd edib.

İranda etiraz aksiyalarınn genişlənməsi səbəbindən Amerika, Britaniya, Kanada, Hindistan və Avstraliya İrana səfər etməmək barəsində vətəndaşlarına xəbərdarlıq ediblər. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İranın rəsmi İSNA xəbər agentliyi məlumat yayıb. Xəbərdarlıq bəyanatında İranda olan vətəndaşların da bu ölkəni təcili şəkildə tərk etmələri istənilib. Qeyd edək ki, İranda iqtisadi vəziyyətə görə kütləvi aksiyalar davam edir.

Ötən ay dövlət sərhədində qaçaqmalçılıq fəaliyyətinə qarşı mübarizə tədbirləri nəticəsində ümumi dəyəri 5 milyon 32,289 min manat оlan qaçaqmal tutulub. Bu barədə Sozcu.az-a Dövlət Sərhəd Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, ötən ay ərzində narkоtik vasitələrin qеyri-qanuni dövriyyəsinə qarşı mübarizə tədbirləri nəticəsində 331 kiloqram 53 qram narkоtik vasitə və 1548 ədəd narkotik tərkibli güclü təsiredici vasitə hesab edilən həb aşkarlanaraq dövriyyədən çıxarılıb.

ABŞ prezidenti Donald Tramp Kolumbiyada hərbi əməliyyatın keçirilə biləcəyini istisna etməyib. Sozcu.az xəbər verir ki, o, bu barədə Uest-Palm-Biçdən Vaşinqtona qayıdarkən jurnalistlərə açıqlama verib. Venesuelanı ABŞ üçün “xəstə qonşu” adlandıran Tramp Kolumbiya ilə bağlı da oxşar ifadələr işlədib. Onun sözlərinə görə, ölkəni kokain istehsal edib ABŞ-a satan “xəstə bir şəxs” idarə edir və bu vəziyyət uzun sürməyəcək. ABŞ-ın Kolumbiyada hərbi əməliyyat keçirmə ehtimalı ilə bağlı suala Tramp “bu, pis səslənmir” cavabını verib. Eyni zamanda Tramp Kuba hakimiyyətinin maliyyə mənbələrinin tükənməsi səbəbindən süquta yaxın olduğunu iddia edib. O bildirib ki, Kuba əvvəllər Venesuela neftindən gəlir əldə edirdi, lakin hazırda bu mənbə mövcud deyil və ölkə “sözün əsl mənasında çökməyə hazırdır”. ABŞ-ın Kubaya qarşı mümkün güc tətbiqi ilə bağlı suala cavab verən Tramp əlavə edib ki, Vaşinqtonun hər hansı addım atmasına ehtiyac qalmaya bilər, çünki Kuba öz-özünə süqut edə bilər.