Güney

Fevralın 24-də Tehran başda olmaqla, bir neçə şəhərin 17 universitetində tələbələr etiraz aksiyaları keçiriblər. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İran Tələbə Hərəkatına bağlı sosial media şəbəkəsində məlumat yayılıb. Etirazçı tələbələr “Diktatora ölüm”, “Məhbus tələbələrə azadlıq”, “Tələbə ölər, alçalmağı qəbul etməz” və başqa bu kimi şüarlar səsləndiriblər. Hökumətə bağlı radikal qruplaşma üzvlərinin hücumu nəticəsində bir neçə tələbənin yaralandığı bildirilib. Qeyd edək ki, Tehran və Məşhəd şəhərlərinin universitetlərində yeni etiraz aksiyaları fevralın 21-dən başlayıb.

Təbrizin mərkəzi həbsxanasında Fərhad Kərimzadə və Böyük Namvər adlı iki məhbus edam edilib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə insan haqları təşkilatları məlumat yayıb. Məlumata görə, məhbuslar adam öldürməkdə günahlandırılıblar.

ABŞ Beynəlxalq Əfv Təşkilatı güneyli insan haqları fəalı və Nobel Sülh Mükafatının qalibi Nərgiz Məhəmmədi barəsində çıxarılan 7,5 illik həbs cəzasını pisləyərək, onun dərhal azadlığa buraxılmasına çağırış edib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə təşkilatın yaydığı bəyanatda bildirilir. Paylaşımda qeyd edilir ki, Məhəmmədi vəkillə əlaqə imkanı olmadan 59 gün həbsdə saxlanılıb və bu müddətdə onun sağlamlıq durumu ciddi şəkildə pisləşib. Qeyd olunub ki, o, minimum ədalətli məhkəmə standartlarına cavab verməyən proseslə mühakimə edilib. Beynəlxalq Əfv Təşkilatı hökmü pisləyib, Nərgiz Məhəmmədinin dərhal və qeyd-şərtsiz azadlığa buraxılmasına çağırıb və onun vəziyyətinə uyğun ixtisaslaşmış tibbi yardıma tez bir zamanda çıxışının olmasının vacibliyini vurğulayıb. Təşkilat həmçinin beynəlxalq ictimaiyyəti insan haqları müdafiəçilərinə qarşı repressiyalara son qoymaq üçün İslam Respublikasına təzyiqi artırmağa çağırıb.

İranda keçirilən etiraz aksiyalarında öldürülən 6842 nəfərin kimliyi müəyyənləşdirilib, qətlə yetirilən 11280 nəfərin kimliyinin isə dəqiqləşdirilməsinə çalışılır. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İran İnsan Haqları Təşkilatı məlumat yayıb. Öldürülənlərdən 214-ü hökumət məmuru, 146-sı azyaşlı, 57-si etiraz aksiyalarında iştirak etməyən mülki şəxsdir.

İranda 24 gün əvvəl başlayan ümumxlaq etirazlarında öldürülənlərdən 4519 nəfərin kimliyi müəyyənləşdirilib, 9049 nəfərin kimliyinin isə dəqiqləşdirilməsinə çalışılır. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İran İnsan Haqları Təşkilatı məlumat yayıb. Öldürülənlərdən 197-si hökumət məmuru, 33-ü azyaşlı, 38-i etiraz aksiyalarında iştirak etməyən mülki şəxsdir. Bununla yanaşı, 26314 nəfər həbs edilərək müxtəlif həbsxanalara köçürülüb. Qeyd olunub ki, internet kəsildiyinə görə öldürülən və həbs olunanların sayı və kimliyinin müəyyənləşdirilməsində gecikmələr olur.

İranda baş vermiş etirazlar zamanı 50-dən çox məscid və 180 təcili yardım maşını yandırılıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İranın Rusiyadakı səfirliyi məlumat yayıb. Etirazların yalnız Təbrizdə 26 bank və 25 məscid yandırılması ilə nəticələndiyi, ölkə üzrə isə 53 məscidin hədəf alındığı bildirilib. Xatırladaq ki, İranda ötən ilin dekabrın 28-dən milli valyutanın devalvasiyası ilə bağlı kütləvi etirazlar başlayıb.

İranda 19 gündür davam edən ümumxlaq etirazlarında öldürülən 2677 nəfərin kimliyi müəyyənləşdirilib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İran İnsan Haqları Təşkilatı məlumat yayıb. Öldürülənlərdən 163-ü hökumət məmuru, 16-sı azyaşlı və 20-si etiraz aksiyalarında iştirak etməyən mülki şəxslərdir. Bununla yanaşı, 19097 nəfər həbs edilərək müxtəlif həbsxanalara köçürülüb. Qeyd olunub ki, internet kəsildiyinə görə, öldürülən və həbs olunanların sayı və kimliyinin müəyyənləşdirilməsində gecikmələr olur.

İranda davam edən ümumxlaq etirazlarında ölənlərin sayı 2615-ə çatıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə HRANA məlumat yayıb. Məlumata görə, etirazlar nəticəsində 2054 nəfər yaralanıb, 18470 nəfər həbs olunub.

Etirazlarda öldürülən Azərbaycanlı fəalın cəsədi təhvil verilmir. Bu barədə sosial mediada məlumat yayılıb. Rahilə Bərqi, 44 yaşlı azərbaycanlı fəal rejim qüvvələrinin açdığı birbaşa atəş nəticəsində həyatını itirib. Yaxınlarının bildirdiyinə görə, hökumət qurumları onun cəsədini ailəsinə təhvil verməkdən imtina ediblər. Mənbələr həmçinin qeyd ediblər ki, təhlükəsizlik orqanları cəsədin təhvil verilməsi üçün ailədən təxminən 800 milyon tümən məbləğində pul tələb ediblər.

İranda rejim qüvvələri öldürülən etirazçıların ailələrinin evlərinə basqın ediblər. Mülki geyimli təhlükəsizlik qüvvələri və İran İnqilab Keşikçiləri üzvləri Tehranın şərqində son etirazlarda həlak olanların ailələrinin evlərini hədəfə alıblar. Mənbələr bildiriblər ki, qüvvələr atəş açmaq, təhqir etmək və evləri talan etmək də daxil olmaqla amansız reydlər həyata keçiriblər. Ailələrə dəfn mərasimlərini tez və gizli şəkildə keçirmək tapşırılıb. Məlumata görə, ölənlərin ailələrindən güllə pulunun da alınacağı bildirilir. Yəni ailələr öz ailə üzvlərinin ölümünə səbəb olan güllənin pulunu da dövlətə ödəməlidirlər Qeyd edək ki, İranda bu qayda Pəhləvi dönəmindən icradadır.

Bir neçə gün ərzində ölkədə minlərlə insanın öldürülməsi dəhşətli faciədir. Bunu İranın sünni din xadimi və Zahidanın Məkki məscidinin cümə imamı Moləvi Əbdülhəmid deyib. "Bu acı hadisə İran xalqını kədər və qəzəbə qərq edib və dünyanın hər yerindəki azad insanların vicdanını dərindən yaralayıb",- o əlavə edib. Din xadimi qətliam məsullarının buna görə məsuliyyət daşıdıqlarını bildirib: "Şübhəsiz ki, bu cinayətə göstəriş verənlər və törədənlər bu dünyada məsuliyyət daşıyacaq və axirətdə ilahi əzaba düçar olacaqlar".

İranın Sistan və Bəluçistan əyalətində repressiyalar daha da sərtləşib. Sozcu.az Teleqram kanallarına istinadən xəbər verir ki, son iki gün ərzində bölgədə keçirilən etiraz aksiyaları zamanı azı 200 nəfər saxlanılıb. Həbslərin böyük hissəsi Zahidan şəhərində həyata keçirilib. Bununla bağlı, “Halvəş” Teleqram kanalı məlumat yayıb. Məlumatlara görə, təhlükəsizlik qüvvələri etirazların yatırılması zamanı zorakılığa əl atıb. Zahidanda tutulanlar arasında qadınlar, kişilər, uşaqlar və tələbələr də var. Bildirilir ki, saxlanılanların əksəriyyəti etnik bəluçlardır və onların çoxu döyülüb. Repressiv qüvvələrin öz məlumatına əsasən, saxlanılanların təxminən 80 faizi qadınlardır və onlar da fiziki zorakılığa məruz qalıblar. Etirazlar zamanı həbs edilən bəluçların sayının daha çox olduğu, ancaq hamısının kimliyinin hələlik müəyyən edilmədiyi qeyd olunur.BakuPost)