Dünya

"Əgər Vaşinqton beynəlxalq normalara riayət edərsə və Tehranın qırmızı xətlərini nəzərə alsa, İran ABŞ ilə ədalətli bir razılığa gələ biləcək". Sozcu.az xəbər verir ki, bu sözləri ABŞ Prezidenti Məsud Pezeşkian deyib. O, bildirib ki, bizim qırmızı xəttimiz İran xalqının milli maraqları və hüquqlarıdır: "İran regionda sülhü və davamlı təhlükəsizliyi təmin edəcək balanslı və ədalətli bir razılığa gəlməyə tam hazırdır".

ABŞ İranı bir gün ərzində tam məhv edə bilər. Bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Fox News”-a müsahibəsində bildirib. “İranı bir günə məhv edə bilərdim. Bir saat ərzində onların bütün enerji sistemini - hər şeyi, bütün elektrik stansiyalarını sıradan çıxara bilərdim. Ancaq bu, çox ciddi məsələdir”, — deyə Donald Tramp vurğulayıb.

ABŞ hərbi qüvvələri Hörmüz boğazının minalardan təmizlənməsinə hazırlıq işlərinə başlayıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığı məlumat yayıb. Bildirilib ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus "USS Frank E. Peterson" və "USS Michael Murphy" esminesləri Hörmüz boğazından keçərək Fars körfəzində əməliyyata başlayıb. Qeyd olunub ki, bu addım boğazın minalardan tam təmizlənməsinə yönəlmiş genişmiqyaslı missiyanın tərkib hissəsidir.

ABŞ, İran və Pakistan nümayəndə heyətlərinin danışıqları bu axşam İslamabadda davam edib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə "Fox News" telekanalı Ağ Evin yüksək vəzifəli nümayəndəsinə istinadən xəbər yayıb. Qeyd olunub ki, təmaslar dar tərkibdə davam edib. Daha əvvəl IRIB məlumatlı mənbəyə istinadən ABŞ nümayəndə heyətinin İslamabaddakı danışıqlar zamanı həddən artıq tələblər irəli sürdüyünü bildirmişdi. *** 21:27 ABŞ və İran rəsmiləri Pakistanın paytaxtı İslamabadda atəşkəs danışıqları aparmağa hazırlaşır. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə “Al-Jazeera” məlumat yayıb. Bildirilib ki, bu görüşlər 1979-cu il İslam inqilabından bəri iki ölkə arasında ən yüksək səviyyəli təmaslardan biridir. Məlumata görə, ABŞ-nin Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens danışıqlar ərəfəsində Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şəriflə görüş keçirib. İran nümayəndə heyətinə isə parlament sədri Məhəmməd Baqer Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi daxildir. Pakistan rəsmiləri bildirir ki, ölkə Yaxın Şərqdə artıq altı həftədir davam edən müharibənin dayandırılması üçün ABŞ və İran arasında birbaşa danışıqlara vasitəçilik etməyə çalışır. *** 19:30 İslamabadda İran və ABŞ arasında keçirilən danışıqlar bəzi məsələlər üzrə ümumi müzakirə mərhələsini geridə qoyaraq texniki detallara keçib. Sozcu.az “Tasnim” Agentliyinə istinadən xəbər verir ki, eyni zamanda, danışıqların bir gün uzadılması ehtimalı ilə bağlı müzakirələr aparılır, lakin bu hələ təsdiqlənməyib. İlkin görüşlər və məsləhətləşmələrdən sonra İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında dialoq artıq bəzi ümumi mövzuları keçərək konkret detallara və texniki müzakirələrə daxil olub. Buna uyğun olaraq, hər iki tərəfin ekspertləri müəyyən məsələlərin detallı aspektlərini araşdırır. Danışıqlar ilkin olaraq bir günlük sessiya kimi planlaşdırılsa da, ekspert səviyyəli müzakirələrin davam etdirilməsi üçün onların əlavə bir gün uzadılması ehtimalı mövcuddur. Lakin bu məsələ hələ yekunlaşdırılmayıb. *** 18:14 İran-ABŞ danışıqları İslamabadda başlayıb. Sozcu.az xəbər verir ki, barədə "Tasnim" məlumat yayıb. Qeyd edilib ki, Pakistanın vasitəçiliyi ilə baş tutan danışıqlar zamanı müzakirə edilən mövzular arasında Livanda atəşkəsin təmin edilməsinə İsrailin məcbur edilməsi, ABŞ-ın İranın aktivlərinin azad etməsi kimi məsələlər də daxildir.

BMT baş katibinin Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Jan Arno çərşənbə günü İrana səfər edib. Sozcu.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, o, səfər çərçivəsində İran rəsmiləri ilə görüşlər keçirəcək. Məlumata görə, Arno bu görüşlərdə İran tərəfinin mövcud vəziyyətə münasibətini və gələcək perspektivlərə baxışını öyrənəcək. O, həmçinin Pakistan və digər ölkələrin vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşmanı yüksək qiymətləndirib. Bu razılaşma müvəqqəti atəşkəsi nəzərdə tutur və danışıqlar üçün imkan yaradır, diplomatik prosesə yol açır. BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş də atəşkəsi müsbət qarşılayıb və tərəfləri beynəlxalq hüquqa uyğun şəkildə öhdəliklərinə əməl etməyə çağırıb.

Ötən sutka ərzində ABŞ və İsrail hərbi hava qüvvələri İranın 11 əyalətinə hücum ediblər. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İran İnsan Haqları Təşkilatı məlumat yayıb. Məlumata görə, 83 hava hücumu zamanı 168 dəfə zərbə endirilib. Zərbələr nəticəsində ölən və yaralananların olduğu vurğulanıb.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Kəşfiyyat Təşkilatının rəhbəri general Seyid Məcid Xadəmi öldürülüb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə “Tasnim” agentliyi SEPAH-ın İctimaiyyətlə Əlaqələr idarəsinə istinadən məlumat yayıb. Seyid Məcid Xadəmi bu gün səhər tezdən, ABŞ-İsrail koalisiyasının həyata keçirdiyi hücum nəticəsində öldürülüb. O, İranda nüfuzlu generallardan biri hesab olunurdu. "Seyid Məcid Xadəmi təxminən yarım əsr ərzində inqilabın və dövlətin müdafiəsi yolunda kəşfiyyat və təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyət göstərmişdir", - deyə SEPAH-ın İctimaiyyətlə Əlaqələr İdarəsi bəyan edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Kubanın Vaşinqtonun növbəti hədəfi olacağını bildirib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə o, Mayamidə keçirilən investisiya forumunda çıxışı zamanı deyib. “Güclü silahlı qüvvələr yaratmışam. Demişdim ki, onları istifadə etməyə ehtiyac olmayacaq, amma bəzən istifadə etmək lazım gəlir. Yeri gəlmişkən, növbəti Kuba olacaq”, – deyə Tramp qeyd edib. ABŞ lideri Vaşinqtonun Kuba ilə bağlı planlarının detalları barədə əlavə məlumat verməyib.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Səudiyyə Ərəbistanına səfəri zamanı dizel yanacağının tədarükü ilə bağlı danışıqlar apardığını açıqlayıb. Bu barədə “Novosti Live” məlumat yayıb. Onun sözlərinə görə, Ukrayna Yaxın Şərq ölkələri ilə dizel tədarükü məsələsində razılaşmalar əldə etməyə çalışır. “Bu məsələ ölkənin təhlükəsizliyi üçün vacibdir və mən onun üzərində işləyirəm”, – deyə Zelenski bildirib. O qeyd edib ki, Ukraynada yanacaq çatışmazlığı yaranacağı təqdirdə bunun 90%-i dizelin payına düşə bilər. Zelenski əlavə edib ki, səfər çərçivəsində keçirilən iki görüş Ukrayna üçün müsbət nəticələr verib, lakin detalları açıqlamayıb.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu orduda ciddi kadr çatışmazlığı yarandığını nəzərə alaraq məcburi hərbi xidmət müddətinin uzadılmasının planlaşdırıldığını bildirib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İsrailin ictimai yayımçısı "KAN" məlumat yayıb. Netanyahu bu fikirləri təhlükəsizlik kabinetinin iclasında səsləndirərək, Baş Qərargah rəisi Eyal Zamirin böhranın aradan qaldırılmayacağı təqdirdə ordunun “çökə biləcəyi” ilə bağlı xəbərdarlığına cavab olaraq hökumətin addımlar atacağını deyib. Baş nazir qeyd edib ki, Pesax (yəhudi Pasxa) bayramından sonra hərbi çağırış qanunvericiliyinə dəyişiklik edilməsi və xidmət müddətinin artırılması istiqamətində addımlar atılacaq. Knessetin Xarici Əlaqələr və Müdafiə Komitəsinin hüquq müşavirinin ultra-pravoslav yəhudilər (haredilər) üçün hərbi xidmət tələblərinin yumşaldılmasına etirazına münasibət bildirən Netanyahu deyib: “Onun işi məsləhət verməkdir, qərarı isə biz veririk”. Nazirlər Kabinetinin katibi Yossi Fuks da bildirib ki, bayramdan dərhal sonra həm xidmət müddətinin uzadılması, həm də yeni çağırış qanununun irəli aparılması məsələsinə baxılacaq. İsrail ordusunun sözçüsü Effi Defrin isə açıqlayıb ki, hazırda orduda təxminən 15 min hərbçi çatışmır, onların 8 mini döyüşçüdür. Hərbi rəsmilər bu vəziyyəti artan əməliyyat yükü ilə izah edirlər. Bildirilir ki, Qəzzada davam edən əməliyyatlar, İran və Livana qarşı hücumlar, həmçinin İordan çayının qərb sahilində yerləşən yaşayış məntəqələrinin qorunması ordunun yükünü artırır. Rəsmilər qeyd ediblər ki, tapşırıqlar artsa da, şəxsi heyətin sayı azalır. Ultra-pravoslav yəhudilərin hərbi xidmətə cəlb olunması məsələsi isə ölkədə siyasi böhrana səbəb olub. Netanyahu hökumətinin haredi tərəfdaşları təklif olunan qanuna etiraz olaraq parlament səsvermələrini boykot edirlər. Hazırda İsraildə kişilər üçün məcburi hərbi xidmət 32 ay, qadınlar üçün isə 24 ay davam edir. Təkliflərə görə, bu müddət 36 aya qədər artırıla bilər. Bu müzakirələr İsrailin Livanın cənubunda quru əməliyyatlarını genişləndirdiyi bir dövrə təsadüf edir. Ordu Litani çayının şimalına doğru mövqelərini genişləndirməyə çalışır, eyni zamanda Livana hava zərbələri və martın 2-də Hizbullahın sərhəd hücumundan sonra başladılan quru əməliyyatları davam etdirir. Gərginlik ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə hücumları fonunda daha da artıb. Məlumata görə, fevralın 28-dən bəri bu hücumlar nəticəsində 1340-dan çox insan həlak olub. İran isə buna cavab olaraq İsrailə, ABŞ bazalarına və Körfəz ölkələrinə qarşı pilotsuz uçuş aparatları və raketlərlə zərbələr endirib.

İrandan atılan ballistik raket Livanın paytaxtına düşüb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İsrail ordusunun (ÇAXAL) mətbuat xidməti məlumat yayıb. "İsrail hərbçiləri bu qənaətə vəziyyətin qiymətləndirilməsi və silahlı qüvvələrin əldə etdiyi məlumatlar əsasında gəliblər", - məlumatda deyilib. Qeyd edək ki, İrandan atılan raketin hansı səbəbdən Beyruta düşməsinə aydınlıq gətirilməyib.

SEPAH regiondakı ABŞ bazalarına zərbələr endirmək üçün ilk dəfə bərk yanacaqlı "Zülfüqar" ballistik raketlərindən istifadə olunduğunu bəyan edib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə "Mehr" agentliyi məlumat yayıb. "Gerçək Vəd 4" əməliyyatı çərçivəsində həyata keçirilən 76-cı və 77-ci hücum dalğaları zamanı SEPAH regiondakı Amerika maraqlarına və bazalarına zərbələr endirmək üçün ilk dəfə bərk yanacaqlı "Zülfüqar" raketlərindən istifadə edib", - məlumatda bildirilib. Məlumata görə, raketlər ABŞ-nin "Əl-Dafra" (BƏƏ), "Viktoriya" (İraq), ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 5-ci Donanmasının qərargahı (Bəhreyn), "Əli əs-Salem" (Küveyt) və "Əl-Xarc" (Səudiyyə Ərəbistanı) bazalarını "uğurla vurub".