Dünya

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İtaliyanın Baş naziri Ciorcia Melonini cəsarətsiz siyasətçi adlandırıb. Sozcu.az xəbər verir ki, Tramp onun İranla bağlı mövqeyini tənqid edib. "O, məni şoka salıb. Düşünürdüm ki, o cəsarətlidir, amma yanılmışam", - deyə Ağ Ev rəhbəri bildirib.

İran gəmiləri Hörmüz boğazında blokadanı yarmağa çalışsalar, dərhal məhv ediləcəklər. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazından keçidlə bağlı tətbiq edilən blokadadan danışarkən deyib. İranın 158 gəmidən ibarət hərbi donanmasının məhv edildiyini bildirən Tramp, sürətli qayıqlarla bağı da xəbərdarlıq edib: “Bu gəmilərdən hər hansı biri blokadamızı yarmağa çalışsa, dərhal məhv ediləcək”. Qeyd edək ki, ABŞ-ın bir az əvvəl ABŞ-ın Hörmüz boğazında İrana qarşı blokadası qüvvəyə minib.

Müxalifətdə olan “Tisa” partiyasının lideri Peter Macar 12 aprel tarixində Macarıstanda keçirilən parlament seçkilərində konstitusiya çoxluğu ilə qalib gəldikdən sonra geniş çıxış edib və yeni hakimiyyətin ilk addımlarını açıqlayıb. Sozcu.az xəbər verir ki, Peter Macar baş nazir Viktor Orbanın dərhal könüllü şəkildə istefa verməsini və onun səlahiyyətlərini icra edən baş nazir statusuna keçməsini tələb edib, həmçinin qaliblərin əl-qolunu “bağlayacaq” qərarlar verməkdən çəkinməyə çağırıb. O, həmçinin prezident Tamaş Şuyokdan “Tisa”ya hökuməti formalaşdırmaq tapşırığını verməsini və daha sonra vəzifədən getməsini istəyib. Bundan əlavə, Macar Orbanın dövlət strukturlarındakı bütün təyin etdiyi şəxslərin – Ali Məhkəmə sədrinin, baş prokurorun, media tənzimləyici qurumun və antiinhisar orqanının rəhbərlərinin də istefa verməsini tələb edib. “Özünüz gedin. Bizi sizi vəzifədən uzaqlaşdırmağa məcbur etməyin!”, – deyə o bildirib. Yeni parlamentin işə başlamasından sonra Peter Macar səlahiyyətlər və balans sistemini bərpa edəcəyini, institutların müstəqilliyini qaytaracağını və Avropa Prokurorluğuna qoşulacağını vəd edib. Onun sözlərinə görə, Macarıstan yenidən Avropa İttifaqı və NATO-da etibarlı tərəfdaşa çevriləcək. O, ilk xarici səfərlərini Varşava, Vyana və Brüsselə etməyi planlaşdırır - bu səfərlər Orban dövründə dondurulan Avropa maliyyələşməsinin bərpasına da yönələcək. Polşa baş naziri Donald Tusk artıq Peter Macarı  qələbə münasibətilə təbrik edib. “Tisa”nın qələbəsi fonunda macar jurnalistlər xarici işlər naziri Peter Siyartonun ictimai görünüşdən itməsinə diqqət çəkiblər - o, Orbanın məğlubiyyəti etiraf etdiyi anda yanında görünməyib və 16 saatdan çox sosial şəbəkələrdə susqunluq saxlayıb. Siyarto Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovla mümkün əlaqələri və Aİ sammitlərindən Moskvaya məxfi məlumat ötürməsi iddiaları ilə bağlı yayılan xəbərlərdən sonra qalmaqalın mərkəzində olub.

"Əgər Vaşinqton beynəlxalq normalara riayət edərsə və Tehranın qırmızı xətlərini nəzərə alsa, İran ABŞ ilə ədalətli bir razılığa gələ biləcək". Sozcu.az xəbər verir ki, bu sözləri ABŞ Prezidenti Məsud Pezeşkian deyib. O, bildirib ki, bizim qırmızı xəttimiz İran xalqının milli maraqları və hüquqlarıdır: "İran regionda sülhü və davamlı təhlükəsizliyi təmin edəcək balanslı və ədalətli bir razılığa gəlməyə tam hazırdır".

ABŞ İranı bir gün ərzində tam məhv edə bilər. Bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Fox News”-a müsahibəsində bildirib. “İranı bir günə məhv edə bilərdim. Bir saat ərzində onların bütün enerji sistemini - hər şeyi, bütün elektrik stansiyalarını sıradan çıxara bilərdim. Ancaq bu, çox ciddi məsələdir”, — deyə Donald Tramp vurğulayıb.

ABŞ hərbi qüvvələri Hörmüz boğazının minalardan təmizlənməsinə hazırlıq işlərinə başlayıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığı məlumat yayıb. Bildirilib ki, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus "USS Frank E. Peterson" və "USS Michael Murphy" esminesləri Hörmüz boğazından keçərək Fars körfəzində əməliyyata başlayıb. Qeyd olunub ki, bu addım boğazın minalardan tam təmizlənməsinə yönəlmiş genişmiqyaslı missiyanın tərkib hissəsidir.

ABŞ, İran və Pakistan nümayəndə heyətlərinin danışıqları bu axşam İslamabadda davam edib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə "Fox News" telekanalı Ağ Evin yüksək vəzifəli nümayəndəsinə istinadən xəbər yayıb. Qeyd olunub ki, təmaslar dar tərkibdə davam edib. Daha əvvəl IRIB məlumatlı mənbəyə istinadən ABŞ nümayəndə heyətinin İslamabaddakı danışıqlar zamanı həddən artıq tələblər irəli sürdüyünü bildirmişdi. *** 21:27 ABŞ və İran rəsmiləri Pakistanın paytaxtı İslamabadda atəşkəs danışıqları aparmağa hazırlaşır. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə “Al-Jazeera” məlumat yayıb. Bildirilib ki, bu görüşlər 1979-cu il İslam inqilabından bəri iki ölkə arasında ən yüksək səviyyəli təmaslardan biridir. Məlumata görə, ABŞ-nin Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens danışıqlar ərəfəsində Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şəriflə görüş keçirib. İran nümayəndə heyətinə isə parlament sədri Məhəmməd Baqer Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi daxildir. Pakistan rəsmiləri bildirir ki, ölkə Yaxın Şərqdə artıq altı həftədir davam edən müharibənin dayandırılması üçün ABŞ və İran arasında birbaşa danışıqlara vasitəçilik etməyə çalışır. *** 19:30 İslamabadda İran və ABŞ arasında keçirilən danışıqlar bəzi məsələlər üzrə ümumi müzakirə mərhələsini geridə qoyaraq texniki detallara keçib. Sozcu.az “Tasnim” Agentliyinə istinadən xəbər verir ki, eyni zamanda, danışıqların bir gün uzadılması ehtimalı ilə bağlı müzakirələr aparılır, lakin bu hələ təsdiqlənməyib. İlkin görüşlər və məsləhətləşmələrdən sonra İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında dialoq artıq bəzi ümumi mövzuları keçərək konkret detallara və texniki müzakirələrə daxil olub. Buna uyğun olaraq, hər iki tərəfin ekspertləri müəyyən məsələlərin detallı aspektlərini araşdırır. Danışıqlar ilkin olaraq bir günlük sessiya kimi planlaşdırılsa da, ekspert səviyyəli müzakirələrin davam etdirilməsi üçün onların əlavə bir gün uzadılması ehtimalı mövcuddur. Lakin bu məsələ hələ yekunlaşdırılmayıb. *** 18:14 İran-ABŞ danışıqları İslamabadda başlayıb. Sozcu.az xəbər verir ki, barədə "Tasnim" məlumat yayıb. Qeyd edilib ki, Pakistanın vasitəçiliyi ilə baş tutan danışıqlar zamanı müzakirə edilən mövzular arasında Livanda atəşkəsin təmin edilməsinə İsrailin məcbur edilməsi, ABŞ-ın İranın aktivlərinin azad etməsi kimi məsələlər də daxildir.

BMT baş katibinin Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Jan Arno çərşənbə günü İrana səfər edib. Sozcu.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, o, səfər çərçivəsində İran rəsmiləri ilə görüşlər keçirəcək. Məlumata görə, Arno bu görüşlərdə İran tərəfinin mövcud vəziyyətə münasibətini və gələcək perspektivlərə baxışını öyrənəcək. O, həmçinin Pakistan və digər ölkələrin vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşmanı yüksək qiymətləndirib. Bu razılaşma müvəqqəti atəşkəsi nəzərdə tutur və danışıqlar üçün imkan yaradır, diplomatik prosesə yol açır. BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş də atəşkəsi müsbət qarşılayıb və tərəfləri beynəlxalq hüquqa uyğun şəkildə öhdəliklərinə əməl etməyə çağırıb.

Ötən sutka ərzində ABŞ və İsrail hərbi hava qüvvələri İranın 11 əyalətinə hücum ediblər. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İran İnsan Haqları Təşkilatı məlumat yayıb. Məlumata görə, 83 hava hücumu zamanı 168 dəfə zərbə endirilib. Zərbələr nəticəsində ölən və yaralananların olduğu vurğulanıb.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Kəşfiyyat Təşkilatının rəhbəri general Seyid Məcid Xadəmi öldürülüb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə “Tasnim” agentliyi SEPAH-ın İctimaiyyətlə Əlaqələr idarəsinə istinadən məlumat yayıb. Seyid Məcid Xadəmi bu gün səhər tezdən, ABŞ-İsrail koalisiyasının həyata keçirdiyi hücum nəticəsində öldürülüb. O, İranda nüfuzlu generallardan biri hesab olunurdu. "Seyid Məcid Xadəmi təxminən yarım əsr ərzində inqilabın və dövlətin müdafiəsi yolunda kəşfiyyat və təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyət göstərmişdir", - deyə SEPAH-ın İctimaiyyətlə Əlaqələr İdarəsi bəyan edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Kubanın Vaşinqtonun növbəti hədəfi olacağını bildirib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə o, Mayamidə keçirilən investisiya forumunda çıxışı zamanı deyib. “Güclü silahlı qüvvələr yaratmışam. Demişdim ki, onları istifadə etməyə ehtiyac olmayacaq, amma bəzən istifadə etmək lazım gəlir. Yeri gəlmişkən, növbəti Kuba olacaq”, – deyə Tramp qeyd edib. ABŞ lideri Vaşinqtonun Kuba ilə bağlı planlarının detalları barədə əlavə məlumat verməyib.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski Səudiyyə Ərəbistanına səfəri zamanı dizel yanacağının tədarükü ilə bağlı danışıqlar apardığını açıqlayıb. Bu barədə “Novosti Live” məlumat yayıb. Onun sözlərinə görə, Ukrayna Yaxın Şərq ölkələri ilə dizel tədarükü məsələsində razılaşmalar əldə etməyə çalışır. “Bu məsələ ölkənin təhlükəsizliyi üçün vacibdir və mən onun üzərində işləyirəm”, – deyə Zelenski bildirib. O qeyd edib ki, Ukraynada yanacaq çatışmazlığı yaranacağı təqdirdə bunun 90%-i dizelin payına düşə bilər. Zelenski əlavə edib ki, səfər çərçivəsində keçirilən iki görüş Ukrayna üçün müsbət nəticələr verib, lakin detalları açıqlamayıb.