Dünya

İranın Baş prokuroru Məhəmməd Mövəhhedi Azad ölkədə artıq iki həftədir davam edən kütləvi etiraz aksiyalarının iştirakçılarını ölüm cəzası ilə hədələyib. Sozcu.az Bakupost.az-a istinadən xəbər verir ki, baş prokuror etirazçıları “Allahın düşməni” adlandırıb. "Bütün etirazçılar "Allahın düşmənləri" ("mühareb") kimi günahlandırılır. Bu cinayətə görə ölüm cəzası olacaq. Bu, əmlaka ziyan vuran və təhlükəsizliyi pozan üsyançılara, terrorçulara, eləcə də onlara kömək edənlərə tətbiq ediləcək", - o bildirib. Həmçinin əlavə edib ki, prokurorlar məhkəmə proseslərini tez hazırlamalı, mərhəmət və şəfqət göstərməməlidirlər. Tehran prokuroru Əli Salehi də bir gün əvvəl etirazçıların "mühareb" ittihamı ilə üzləşə biləcəyini bildirmişdi.

Prezidentlər Volodimir Zelenski və Donald Tramp dünya liderlərinin Davos görüşündə Ukraynanın rifahı və müharibədən sonrakı yenidənqurma ilə bağlı 800 milyard dollarlıq müqavilə imzalamağı planlaşdırırlar. Sozcu.az xəbər verir ki. bu barədə "The Telegraph" qəzetinin məlumatında bildirilib. Nəşrin mənbələrinə görə, Ukrayna prezidenti həm iqtisadi rifah planını, həm də müharibədən sonrakı təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı müqaviləni yekunlaşdırmaq üçün gələn həftə Ağ Evə getməyə ümid edirdi."Lakin, "könüllülər koalisiyası"ndan olan avropalı tərəfdarları onu səyahət etməkdən çəkindirdilər və Trampla görüş üçün daha uyğun alternativ kimi Dünya İqtisadi Forumunu təklif etdilər. Rəsmilər bildiriblər ki, plan görüşdən Rusiya ilə müharibəyə son qoymaq təklifinin əsas hissəsi olan iqtisadi müqaviləni yekunlaşdırmaq üçün istifadə etməkdir", - məqalədə deyilir. Məlumata görə, prezidentlər Donald Tramp və Vladimir Zelenski sözügedən sazişi 19-23 yanvar tarixlərində Davosda keçiriləcək Dünya İqtisadi Forumunda imzalaya bilərlər. "Rifah planı" Ukraynanın bərpası və iqtisadi dirçəlişi üçün 10 il ərzində təxminən 800 milyard dollar cəlb etməyi hədəfləyir. Buraya kreditlər, qrantlar və özəl şirkətlərdən investisiyalar daxildir.

Ukrayna müharibənin 1417-ci günü üçün Rusiya ordusunun itkiləri haqda məlumatı yeniləyib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Baş Qərargahı məlumat yayıb. Məlumata əsasən, Rusiya indiyə qədər 1 217 810 hərbçi, 11 530 ədəd tank, 23 882 ədəd zirehli döyüş maşını, 35 908 ədəd artilleriya sistemi, 1 597 ədəd RYAS (reaktiv yaylım atəş sistemi), 1 269 hava hücumundan müdafiə sistemi, 434 ədəd hərbi təyyarə, 347 ədəd helikopter, 73 510 ədəd avtomobil texnikası, 103 414 ədəd PUA, 4 155 qanadlı raket, 28 gəmi/kater, 2 sualtı qayıq, 4 039 xüsusi avadanlıq itirib.

Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Ukraynaya qarşı müharibəsi tamamilə yalan üzərində qurulub. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə “The Hill” yazıb: “Rusiyanın qələbəsinə inamını formalaşdıran açıqlamaları yalandır. Rusiya-Ukrayna müharibəsində Putinin irəli sürdüyü bütün iddialar – etnik ruslara təhlükə, Ukraynanın nasistlər tərəfindən idarə olunması və NATO-nun Rusiyaya təhdidi – yalandır. Putinin müharibəni qazanacağına dair inancı da yalan üzərində qurulub, çünki Kremlin kəşfiyyatı və hərbi qurumları ona yanlış məlumatlar ötürür. Ukrayna sürətlə inkişaf edirdi. Bu, korrupsiya dövlətini idarə edən Putinin xoşuna gəlmirdi. Onun məqsədi Ukraynanı məhv etmək və planlarındakı Rusiya imperiyasının tərkibinə qatmaqdır”.

İranda internetin kəsilməsi belə etirazçıların səsini kəsə bilməyəcək. Sozcu.az xəbər verir ki, bu haqda Dövlət Departamentinin sosial media hesabındakı paylaşımında yazılıb. "İslam Respublikası rejimi İran xalqının səsini susdurmaq üçün interneti tamamilə kəsdi, ancaq iradə şəbəkə bağlantısı kimi susdurula bilməz. İran xalqı, dünya hələ də sizi eşidir və görür", - Departamentdən bildirilib.

İranda izdiham böyükdür. Ölənlər olub, amma bu daha çox tapdalanma nəticəsində baş verib. İnsanlar bir istiqamətə doğru qaçır. Bilirlər ki, bu, kütləvi qaçışdır, yəni izdihamdır. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrandakı etirazlarla bağlı danışarkən deyib. “İnsanlar adətən mal-qarada olan kütləvi qaçışdan danışırlar. İndi isə insanlar qaçır və bu izdihamda çox sayda adam həlak olur. O rejimi devirmək istəyi inanılmaz dərəcədə güclüdür. Heç kim indiyə qədər belə bir şey görməyib, hazırda baş verənlər misilsizdir. Bu insanlar tamamilə silahsızdır. Onlar öz ölkələrini sevirlər. Mən İranı xəbərdar etmişəm. Əgər bu insanlara qarşı pis bir şey etsələr, biz onlara çox sərt cavab verəcəyik”, - o əlavə edib.

Gürcüstan Ermənistanla sərhəddəki yollardan birini yük maşınları üçün bağlayıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan Yol Departamenti məlumat yayıb. “Axaltsixe-Ninotsminda beynəlxalq yolunda qoşqulu və yarımqoşqulu nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti qadağandır”, - məlumatda deyilib. Bu qərarın səbəbi kimi çətin meteoroloji şərait göstərilib.

ABŞ-ın Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronu saxlaması ilə bağlı keçirdiyi əməliyyat nəticəsində 100 nəfər həlak olub. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Venesuela daxili işlər naziri Diosdado Kabello bildirib. Onun sözlərinə görə, ordu ölən 23 hərbçinin adını açıqlayıb. Kuba isə Venesuelada 32 kubalı hərbçi və kəşfiyyat əməkdaşının öldüyünü bildirib. “Hücum zamanı Nikolas Maduro ayağından, həyat yoldaşı Siliya Flores isə başından xəsarət alıb”, - nazir bildirib.

Maduro. Onlar əməliyyatı tez keçirdilər? Bəli, tez. Bütün dünya gördü. Elə bir şeyi Kadırovla etmək olardı. Ola bilsin, Putin bunu görüb düşünər. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenski ABŞ-ın Venesueladakı əməliyyatını şərh edərkən deyib. Zelenski qeyd edib ki, belə bir əməliyyat Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə Ukrayna variantı üzrə sülh razılaşmasına getmək üçün ciddi mesaj ola bilər. Qeyd edək ki, ABŞ ordusu 3 yanvarda Karakasa zərbələr endirib, xüsusi təyinatlılar isə Prezident Maduronu ələ keçirərək, ABŞ-a aparıb.

İranın bir çox şəhərində 10 gündən çoxdur ki, milli valyutanın (rial) devalvasiyası və yüksək inflyasiya səbəbindən kütləvi etirazlar davam edir. Sozcu.az xəbər verir ki, müxalifət mediasının məlumatına görə, təxminən 25 000 əhalisi olan İlam vilayətinin Abdanan şəhəri küçə etirazları ilə tam əhatə olunub. Etirazçılar ölkənin ali rəhbərliyinə qarşı şüarlar səsləndirirlər: “Xameneiyə ölüm! Diktatora ölüm!” Buna cavab olaraq təhlükəsizlik qüvvələri şəhərin elektrik enerjisini kəsib. Ötən axşam etirazçılar şəhərdə bir sıra ticarət müəssisələrinə hücum ediblər. Xüsusilə etirazçıların İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqəsi olan şəbəkəyə məxsus mağazaları yandırdığı və talan etdiyi bildirilir. ABŞ-da yerləşən Human Rights Watch təşkilatının məlumatına görə, İrandakı etirazlarda ən azı 36 nəfər həlak olub, sahibkarların tətilləri və küçə nümayişləri İranın 92 şəhərindəki 285 rayona yayılıb. Öz növbəsində, HRANA insan haqları xəbər agentliyi 28 dekabrda başlayan etirazlardan bəri ən azı 34 etirazçının və 2 təhlükəsizlik işçisinin öldürüldüyünü bildirib. Onlarla etirazçı yaralanıb. Təhlükəsizlik qüvvələrinin 2000-dən çox insanı həbs etdiyi qeyd edilir. Müxalifət xəbər saytı olan Iran International-ın məlumatına görə, İranın sürgündəki vəliəhd şahzadəsi Rza Pəhləvi ölkə miqyasında etirazlara çağırış edib. Həmçinin, İrandakı yeddi kürd müxalifət partiyası və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatının 8 yanvar tarixini milli etiraz günü elan edərək birgə bəyanat yaydığı bildirilib. Buruc, Məşhəd, Cask, Həmədan, Səbzvar, Kermanşah, Lahican və digər yerlərdə küçə etirazları keçirilib. Etirazçılar hökumət əleyhinə şüarlar səsləndirərək küçələrə çıxıblar. İnsan resurslarının çatışmazlığı səbəbindən hakimiyyət orqanlarının etirazlara cavab vermək üçün quru qüvvələri və sərhədçiləri göndərdiyi bildirilir. Nümayişləri dağıtmaq üçün göz yaşartıcı qaz, rezin güllələr və bəzən odlu silahlardan istifadə edildiyi bildirilir.

Suriyanın Hələb şəhərində hökumət qüvvələri ilə SDQ qruplaşması arasında silahlı qarşıdurma baş verib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Suriya Müdafiə Nazirliyinin məlumatında deyilir. Toqquşmalar zamanı 3 nəfər ölüb ki, onlardan biri Suriya ordusunun hərbçisidir. Ölənlərlə yanaşı, yaralananların da olduğu bildirilib.

Venesuelada yaxın 30 gün ərzində yeni seçki keçirilməyəcək. Əvvəlcə ölkəni düzəltmək lazımdır. Siz seçki keçirə bilməzsiniz. Xalqın belə səs verməsi mümkün deyil. Əvvəlcə ölkəni sağaltmalıyıq. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu ABŞ Prezidenti Donald Tramp “NBC Nyus”a müsahibəsində deyib. “Biz Venesuela ilə müharibədə deyilik, narkotik satan insanlarla müharibə edirik: Həbsxanalarını, narkomanlarını və psixi müəssisələrini ölkəmizə boşaldan insanlarla müharibədəyik”, - o bildirib.