Sabah Azərbaycanda hava necə olacaq? Aprelin 23-də gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. Bakıda və Abşeron yarımadasında hava necə olacaq? Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən Sozcu.az-a verilən xəbərə görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gündüz bəzi yerlərdə qısamüddətli az yağış yağacağı ehtimalı var. Səhər ayrı-ayrı yerlərdə duman olacaq. Cənub-qərb küləyi səhər şimal-qərb küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 9-13° isti, gündüz 15-18° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 758 mm civə sütunu, nisbi rütubət isə 65-75 % təşkil edəcək. Azərbaycanın rayonlarında hava necə olacaq? Azərbaycanın rayonlarında havanın əsasən yağmursuz keçəcəyi, lakin axşama doğru bəzi şimal və qərb rayonlarında arabir yağıntılı olacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə yağıntının qısamüddətli intensiv olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi, dağlıq ərazilərdə qar yağacağı ehtimalı var. Bəzi yerlərdə arabir duman olacaq. Arabir güclənən qərb küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 7-12° isti, gündüz 20-25° isti, dağlarda gecə 1-6° isti, gündüz 13-18° isti olacaq.

Yeni Klinikanın direktoru Barat Yusubov vəzifəsindən azad edildiyini təsdiqləyib. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Oxu.az-a açıqlamasında Barat Yusubovun özü deyib. O, işdən çıxarılma səbəbi ilə bağlı detalları açıqlamayıb: "Məlumat doğrudur, artıq Yeni Klinikanın direktoru deyiləm".

Prokurorluq Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətində araşdırma aparır. Sozcu.az APA-y istinadla xəbər verir ki, Hesablama Palatasının müraciəti əsasında Gəncə İcra Hakimiyyətində Baş Prokuror yanında Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən araşdırmaya başlanıb. Qeyd edək ki, Hesablama Palatasının Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətində apardığı audit zamanı tikinti və təmir layihələri üzrə ciddi maliyyə pozuntuları aşkarlanıb. Audit 2023–2025-ci illəri əhatə edib və 192 milyon manat vəsait yoxlanılıb. Məlumata görə, “Gəncə İdman sarayının tikintisi” layihəsində işlərin dəyəri 9,52 milyon manat artırılıb. 249 mənzilli yaşayış binası üzrə isə 1,28 milyon manat artıq ödəniş müəyyən olunub. Bundan əlavə, mənzil fondunun təmiri, yolların əsaslı təmiri və abadlıq işlərində də yüz minlərlə manat artıq vəsait ödənildiyi bildirilib. Hesablama Palatası qeyd edib ki, artıq ödənilmiş vəsaitlərin bir hissəsi dövlət büdcəsinə qaytarılıb, bəzi hallar üzrə isə məhkəmə prosesi davam edir.

TRIPP (Beynəlxalq sülh və rifah naminə Tramp marşrutu) layihəsi üzrə işlər 2026-cı ildə başlayacaq. Sozcu.az Armenpress-ə istinadla xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan hakim "Vətəndaş müqaviləsi" partiyasının seçkiqabağı proqramını təqdim edərkən bildirib. "Əminəm ki, 2026-cı ildə işlərə başlayacağıq. Məncə, ən tez istifadəyə verilən elektrik verilişi xətləri olacaq", - Paşinyan qeyd edib. O vurğulayıb  ki, Gümrüdən Türkiyəyə qədər və Yerasx (Arazdəyən)-Naxçıvan (Azərbaycan) dəmir yolu sahələrinin yenidən qurulması bir il - il yarım vaxt aparacaq.

Hesablama Palatasının 2025-ci il üzrə İş Planına əsasən həyata keçirdiyi kənar dövlət maliyyə nəzarəti (KDMN) tədbirləri çərçivəsində səhiyyə sektorunda bir sıra ciddi maliyyə və idarəetmə nöqsanları aşkarlanıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Hesablama Palatasının "Dövlət auditi" bülletenində bildirilir. Sənədə əsasən, aparılan yoxlamalar zamanı İcbari Tibbi Sığorta Fondunun (İTSF) gəlir və xərc göstəricilərinin bəzi hallarda düzgün əks etdirilmədiyi müəyyən edilib. Belə ki, gəlirlərin icrası ilə bağlı göstəricilərin tam nəzərə alınmaması, əvvəlki illərə dair xərclərin və öhdəliklərin düzgün tanınmaması Milli Məclisə təqdim edilən büdcə icrası hesabatlarında təhriflərə səbəb olub. Auditin nəticələrinə görə, Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyinin (TƏBİB) tabeliyində fəaliyyət göstərən tibb müəssisələrinin maliyyələşmə mexanizmi də sığorta prinsiplərinə tam uyğun qurulmayıb. Mövcud sistemin əsasən saxlanma xərclərinə yönəldiyi qeyd olunur. Eyni zamanda, dövlət büdcəsindən əhalinin sığortalanmasına ayrılan vəsaitlərin proqnozlaşdırılması zamanı əhali sayının rəsmi statistik göstəricilərlə uyğun gəlmədiyi, bəzi hallarda eyni kateqoriyadan olan şəxslərin bir neçə mənbə hesabına sığortalanmasının nəzərdə tutulduğu aşkarlanıb. Bu isə dövlət büdcəsinə əlavə maliyyə yükü yaradaraq İTSF-in qalıq vəsaitlərinin artmasına səbəb olub. Hesabatda həmçinin qeyd edilir ki, idarəetmə xərcləri ilə bağlı hüquqi çərçivənin tam formalaşmaması, bu xərclərin yuxarı həddinin müəyyən edilməməsi və müxtəlif xərc istiqamətlərində parçalanaraq göstərilməsi inzibati xərclərin artımına gətirib çıxarıb. TƏBİB tərəfindən yaradılan hüquqi şəxslərin sayının çoxalması da bu tendensiyanı gücləndirib. Audit zamanı müəyyən edilib ki, adambaşına düşən icbari tibbi sığorta haqqının tərkibinə daxil edilən xərclər hər hansı hüquqi və ya metodoloji sənədlə əsaslandırılmayıb. Bununla yanaşı, sığorta haqqı, sığorta məbləği və tibbi xidmətlərin tariflərinin müəyyən edilməsi üzrə aydın və əsaslandırılmış mexanizmlər formalaşdırılmayıb ki, bu da tariflərlə xərclər arasında uyğunsuzluq riskləri yaradır. Bundan başqa, dövlət proqramları çərçivəsində həyata keçirilən satınalmalarda ehtiyac və tələbat göstəricilərinin düzgün müəyyən edilmədiyi, bəzi hallarda alınmış tibbi məhsulların ehtiyac sahiblərinə çatdırılmadığı qeyd olunub. Bu isə səhiyyə xidmətlərinə əlçatanlığın məhdudlaşmasına səbəb olub.("Report")

ABŞ prezidenti Donald Trump İranla atəşkəs rejimini konkret müddət göstərmədən uzadıb. Onun addımı diplomatiyaya razılaşma əldə etmək üçün əlavə imkan yaradır. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə “Axios” məlumat yayıb. Mənbələrin bildirdiyinə görə, bu qərarın səbəblərindən biri ABŞ və Pakistan vasitəçilərinin İranın ali lideri Müctəba Xameneidən son təklifə cavab gözləməsidir. İsrail mənbəsinin məlumatına görə, Xameneinin çərşənbə günü cavab verəcəyi gözlənilir. Başqa bir mənbə bildirib: “Tramp iranlılara işlərini yoluna qoymaq üçün əlavə 3–5 gün vaxt verməyə hazırdır, lakin atəşkəs qeyri-müəyyən müddətli olmayacaq”.

İşğaldan azad olunan daha 4 şəhərin baş planı tamamlanmaq üzrədir.  Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq ili” elan edilməsi çərçivəsində İmişli şəhərində keçirilən "Memarlıq və şəhərsalma sahəsində dövlət nəzarəti və prokurorluğun rolu" mövzusunda konfrans zamanı bildirilib. O da qeyd edilib ki, azad olunmuş ərazilərdə görülən işlərə də toxunulub. Bildirilib ki, bu bölgələrdə artıq 8 şəhərin baş planı tamamlanıb, daha 4 şəhərin baş planı isə tamamlanmaq üzrədir. 41 yaşayış məntəqəsinə köç prosesi həyata keçirilib.

Aprelin 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Latviya Respublikasının Prezidenti Edqars Rinkeviçs ilə təkbətək görüşü olub.

Xəbər verildiyi kimi, TƏBİB-in yeni icraçı direktorunun 6 müşaviri işdən çıxarılıb. Sozcu.az xəbər verir ki, TƏBİB rəhbərinin müşavirləri yüksək əməkhaqqı alırlarmış. Belə ki, onların ayda 15 min manata yaxın məvacib aldıqları məlum olub.  Bununla yanaşı, müşavirlərin hər rübdə maaş qədər də əlavə məvacib aldıqları bildirilir. Orta hesabla TƏBİB rəhbərinin müşavirləri il ərzində ümumilikdə 1 milyon manatdan çox maaş alıblar. Xatırladaq ki, TƏBİB-in yeni icraçı direktorunun müşavirləri Elşad Məmmədli, Zeynal Bayramlı,  Elnur Qurbanov, Emil Qasımov, Pərvin Əkbərov və Vüqar Yaqublu da tutduqları vəzifələrdən azad olunublar. Mənbə: Unikal.az

ABŞ-yə məxsus təyyarə Hörmüz boğazı istiqamətində hərəkət edir. Sozcu.az  xəbər verir ki, bu barədə "Flightradar24" xidməti məlumat paylaşıb. Məlumata görə, ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə aid "Boeing KC-46A Pegasus" yanacaqdolduran tankeri Fars körfəzi səmasında qeydə alınıb. Uçuşuna Təl-Əvivdən başlayan hava gəmisi İordaniya və Səudiyyə Ərəbistanının hava məkanından keçərək Fars körfəzinə çatıb. Daha sonra isə təyyarə Hörmüz boğazı istiqamətində uçuşunu davam etdirib./Oxu.az

Bu il bütün dövlət ümumtəhsil müəssisələrində ənənəvi “Son zəng” tədbiri iyun ayının 13-də keçiriləcək. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyindən bildirilib. Qeyd edilib ki, “Son zəng” tədbirinin keçirilməsi qaydalarını tənzimləyən təlimatlar məktəblərə göndərilib, təlimatdan irəli gələn məsələlərlə bağlı şagird, müəllim və valideynlərlə müvafiq söhbətlər aparılır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp dünən İrana məxsus gəminin ələ keçirildiyini bildirib. Tramp CNBC-yə müsahibəsində gəmidə olan yükün Çindən göndərildiyini deyib. “Bu, Çinin "hədiyyəsi" idi. Mən təəccübləndim. Düşünürdüm ki, Si Cinpinlə razılaşmışdıq”, - ABŞ Prezidenti vurğulayıb./APA

Kür çayının Zərdab rayonunun ərazisindən keçən hissəsində suyun səviyyəsi ötən günlə müqayisədə 11 santimetr artaraq 893, Sabirabad rayonu ərazisində 7 santimetr artaraq 751, Şirvan ərazisində 16 santimetr artaraq 557, Salyan rayonu ərazisində 20 santimetr artaraq 685, Neftçala rayonu ərazisində isə 4 santimetr artaraq 190 santimetr olub. Bu barədə Sozcu.az-a Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyi yanında Suların İstifadəsinə və Mühafizəsinə Dövlət Nəzarəti Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, Tərtərçayda su sərfi saniyədə 9, Tutqunçayda 7, Həkəriçayda 13, Bəsitçayda 7, Zabuxçayda 4, Bərgüşadçayda 23, Oxçuçayda 14, Levçay 7, Şəlvəçay 3 kubmetrdir.

TƏBİB sistemində kadr dəyişiklikləri davam edir. Bakupost.az-a daxil olan məlumata görə, daha 3 iri tibb müəssisəsinin rəhbəri vəzifəsindən azad edilib. Belə ki, Kliniki Tibbi Mərkəzin direktoru Könül Ələkbərov, Respublika Uroloji Xəstəxanasının direktoru Pərviz Hacıyev və Abşeron Mərkəzi Rayon Xəstəxanasının direktoru Səkinə Sadıxova vəzifəsindən çıxarılıb. Məlumatlara görə, son qərarlar TƏBİB-də başlanmış genişmiqyaslı idarəetmə və kadr islahatlarının növbəti mərhələsi hesab olunur. Qeyd edək ki, bundan əvvəl Yeni Klinikanın direktoru, eləcə də bir neçə müşavirin işdən azad olunması barədə xəbərlər yayılmışdı. Bu dəyişikliklər səhiyyə sistemində ciddi yenilənmə prosesinin getdiyini göstərir. Məsələ ilə bağlı TƏBİB-dən rəsmi açıqlama almaq mümkün olmayıb.

“Təmas relsinə yüksək gərginliyin verilməsində yaranan nasazlığın müxtəlif səbəbləri ola bilər. Dəqiq analiz aparmamış, konkret nəsə demək mümkün deyil. Belə halların təkrarlanmaması üçün ciddi tədbirlər görülməlidir”. Bunu “Yeni Sabah”a açıqlamasında yeraltı nəqliyyat eksperti, texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Fərhad Eyyubov deyib. O bildirib ki, platforma daxilində enerji təminatını həyata keçirən müxtəlif avadanlıqların hər birində nasazlıq olma ehtimalı mümkündür: “Ümumiyyətlə platformanın içərisində müxtəlif işıq gücləndiriciləri, enerji ötürücüləri və transformatorlar var. Onlarda müəyyən nasazlıqlar, qısaqapanmalar olan zaman gərginliyin düşməsi müşahidə olunur. Ola bilsin, elektrik vericiləri yaxud relslərdə olan qəbuledicilərdə nasazlıq yaranıb. Sadalanan bütün avadanlıqlarda problem olması mümkündür. Bunu daha yaxşı energetiklər müəyyən edə bilər. Daha dəqiq səbəbi müvafiq araşdırmadan sonra öyrənə bilərik”. Qeyd edək ki, “Bakı Metropoliteni”nin bütün stansiyalarında sərnişinlərin girişinə müvəqqəti məhdudiyyət qoyulub. İlkin məlumata əsasən, bu gün saat 12:10 radələrində “Ulduz-Nərimanov” mənzilində təmas relsinə yüksək gərginliyin verilməsində nasazlıq yaranıb. Təhlükəsizlik məqsədilə stansiyalardakı sərnişinlər təxliyə olunub. Hazırda problemin aradan qaldırılması və gərginliyin bərpası istiqamətində tədbirlər görülür.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, əgər İslamabadda keçirilən danışıqlar nəticəsində İranla sülh sazişi əldə olunarsa, həmin sazişin imzalanma mərasimində şəxsən və ya onlayn formatda iştirak edə bilər. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə “Reuters” danışıqlarda iştirak edən pakistanlı mənbəyə istinadən məlumat yayıb. ABŞ tərəfi İranla danışıqların 2-ci raundunun Pakistanda baş tutacağına əminlik ifadə edib. İran tərəfi isə iştirakını “müsbət qiymətləndirdiyini” bildirib, lakin öz şərtlərinin yerinə yetirilməsini gözlədiyini vurğulayıb - bu şərtlərə uranın zənginləşdirilməsi hüququnun tanınması da daxildir. ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vensin bu gün İslamabadda olması gözlənilir. Vəziyyət atəşkəsin bitməsi fonunda qeyri-müəyyən olaraq qalır: 28 fevralda ABŞ və İsrail tərəfindən İrana qarşı başladılan müharibədə elan edilən iki həftəlik atəşkəs yaxın saatlarda başa çatmalıdır. 10 gün əvvəl keçirilən ilk danışıqlar raundu nəticəsiz qalmışdı və bundan sonra Tehran yeni raunddan imtina etmişdi — buna səbəb kimi ABŞ-ın İran limanlarına dəniz blokadasını ləğv etməməsi və İran yük gəmisinin ələ keçirilməsi göstərilmişdi.

Orbanın kuklaları 31 maya qədər könüllü olaraq vəzifələrindən istefa verməlidirlər. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Tisa Partiyasının lideri, Macarıstanın gələcək Baş naziri Peter Magyar özünün X səhifəsində yazıb. “Bu, Macarıstanın prezidenti, Ali Məhkəmənin sədri, Milli Məhkəmə İdarəsinin rəhbəri, Konstitusiya Məhkəməsinin sədri və Baş prokurora aiddir. Əgər bu vəzifəli şəxslər 31 maya qədər könüllü olaraq vəzifələrindən istefa verməsələr, onda milyonlarla macardan aldığımız mandat əsasında onları vəzifələrindən uzaqlaşdıracağıq”, - o qeyd edib.

Yeni Konstitusiyada Müstəqillik Bəyannaməsinə heç bir istinad olmamalıdır. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib. “Yeni Konstitusiyada Bəyannaməyə istinad edilməməli olduğunu deyəndə mövqeyimi açıq şəkildə bildirdim. Niyə? Çünki bu, Qarabağ hərəkatının davam etməsinin qarşısını almaq zərurətindən irəli gəlir. Əgər bu gün yeni bir Konstitusiya qəbul etsək və preambulada Bəyannaməyə istinad olsa, bu, Qarabağ hərəkatını davam etdirdiyimiz anlamına gələcək. Əgər Qarabağ hərəkatını davam etdirsək, bu, Azərbaycanla münaqişəni yenilədiyimiz anlamına gələcək. Əgər Azərbaycanla münaqişəni yeniləsək, bu, sülhün mümkün olmadığı anlamına gələcək”, - Paşinyan bildirib.

Sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə və səhər bəzi yerlərdə duman, çiskin olacağı ehtimalı var. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidməti məlumat yayıb. Şimal-qərb küləyi günün ikinci yarısında mülayim cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 9-11° isti, gündüz 15-20° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 760 mm civə sütunundan 757 mm civə sütununa enəcək. Nisbi rütubət gecə 75-80%, gündüz 60-65% təşkil edəcək. Azərbaycanın rayonlarında havanın əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gecə və səhər bəzi yerlərdə arabir yağıntılı olacağı ehtimalı var. Ayrı-ayrı yerlərdə arabir duman olacaq. Mülayim şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 7-10° isti, gündüz 17-22° isti, dağlarda gecə 1-6° şaxta, gündüz 5-10° isti olacaq.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ ordusunun 20 apreldə Oman körfəzində ticarət gəmisi "Toska"ya hücumunu qətiyyətlə pisləyir. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə İran XİN bəyanat yayıb. “Gəminin heyət üzvlərinin, eləcə də onların ailələrinin qorxudulması ilə müşayiət olunan bu hərəkət dəniz piratçılığı və terror aktıdır. Bu da təkcə BMT-nin Nizamnaməsinin və beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə və qaydalarına zidd deyil, həm də 8 aprel 2026-cı il tarixli atəşkəs sazişinin açıq şəkildə pozulmasının daha bir nümunəsidir və İrana qarşı təcavüz aktı hesab olunur. İran ABŞ-ın bu qanunsuz və cinayətkar hərəkətinin çox təhlükəli nəticələri barədə xəbərdarlıq edir və İran gəmisinin, dənizçilərinin, heyətinin və onların ailələrinin dərhal azad edilməsinin vacibliyini vurğulayır. Şübhəsiz ki, İran İslam Respublikası İranın milli maraqlarını və təhlükəsizliyini müdafiə etmək, İran xalqının hüquq və ləyaqətini qorumaq üçün bütün imkanlarından istifadə edəcək. Aydındır ki, regiondakı vəziyyətin daha da mürəkkəbləşməsinə görə tam məsuliyyət ABŞ-ın üzərinə düşür”, - bəyanatda qeyd olunub. Qeyd edək ki, ABŞ qüvvələri 20 apreldə İrana məxsus yük gəmisini dəniz blokadasını pozmağa cəhd etdiyinə görə ələ keçirib.

Bakı metropolitenində baş verən texniki nasazlıq paytaxtda nəqliyyat sıxlığına səbəb olub. Sozcu.az Trend-ə istinadla xəbər verir ki, metronun fəaliyyətində yaranan fasilə şəhərin digər ictimai nəqliyyat vasitələrinə də təsir edib. Nəticədə əsas yol hərəkəti istiqamətlərində əlavə yüklənmə qeydə alınıb. Xüsusilə “28 May” və “Elmlər Akademiyası” stansiyaları ətrafında sərnişin axınının artdığı bildirilir.

Bakıda metronun fəaliyyətində yaranan problemlə əlaqədar taksi xidmətlərinin qiymətində artım müşahidə olunur. Sozcu.az Oxu.az-a istiandla xəbər verir ki, qiymətlər fərqli şəkildə dəyişir. Hazırda taksi şirkətləri həmişə 8 manata olan məsafə üçün 11-12, 6 manata olan məsafə üçün isə 16 manata sifariş qəbul edirlər. Qeyd edək ki, Bakı Metropoliteni QSC-nin bütün stansiyalarında sərnişinlərin girişinə müvəqqəti məhdudiyyət tətbiq edilib.

Aprelin 14-də Türkiyənin Şanlıurfa, 15-də isə Qəhrəmanmaraş şəhərində məktəbdə silahlı hücum baş verib. Qəhrəmanmaraşda 8-ci sinif şagirdi 10 nəfəri öldürüb, 20 nəfəri yaralayıb, daha sonra intihar edib. Şanlıurfada isə şagird 16 nəfəri yaraladıqdan sonra özünü öldürüb. Bundan əlavə, Zonquldağda məktəbə hücumla bağlı təhdid yayan lisey şagirdi saxlanılıb. Türkiyədə baş verən bu hadisələr fonunda Azərbaycanda 2026-cı ilin fevralın 6-da paytaxtın Binəqədi rayonu ərazisində yerləşən "İdrak" liseyində baş verən hadisəni xatırlayırıq. Belə ki, liseyin 10-cu sinif şagirdi atasına məxsus ov silahı ilə müəlliminə xəsarət yetirib. Hadisəni törətməkdə şübhəli bilinən şagird saxlanılıb, cinayət işi açılıb. Fevralda ölkəmizdə, son günlərdə isə Türkiyədə baş vermiş bu hadisələr cəmiyyət üçün ciddi şok effekti yaratdı. Bir şagirdin silahdan istifadə edərək digər şagirdlərə hücumu təhlükəsizlik məsələlərini yenidən gündəmə gətirir və eyni zamanda bu cür davranışların hansı mühitdə formalaşdığı sualını ortaya çıxardı. Hadisə geniş müzakirələrə səbəb oldu və xüsusilə sosial medianın mümkün təsiri diqqət mərkəzinə düşdü. İlk baxışda bu tip hadisələr fərdi aqressiya, psixoloji problemlər və ya sosial təcrid kimi səbəblərlə izah olunur. Lakin müasir rəqəmsal mühitdə bu yanaşma artıq kifayət etmir. Çünki bu gün fərdlər yalnız real dünyada deyil, paralel olaraq alqoritmlərlə idarə olunan rəqəmsal ekosistemdə formalaşır. Rəqəmsal davranışları və media təsirini sistemli şəkildə analiz etdikdə görürük ki, sosial media bu tip ekstremal aktların səbəbi deyil, lakin onların formalaşma, sürətlənmə və təqdim olunma formasında kritik rol oynayan bir mühitdir. Son illərdə baş vermiş hadisələr göstərir ki, zorakılıq artıq təkcə “baş verən hadisə” deyil, eyni zamanda “istehsal olunan kontent”ə çevrilib. Məsələn, 15 mart 2019-cu ildə Yeni Zelandiyanın Kraystçerç şəhərində cümə namazı vaxtı məscidlərdə həyata keçirilən və 51 nəfərin ölümü, 89 nəfərin yaralanması ilə nəticələnən silahlı terror hücumu zamanı, hücum edən şəxs aktı yalnız törətməklə kifayətlənmədi – onu canlı yayımladı, vizual dili və narrativi öncədən planladı. Bu, təsadüfi davranış deyil, rəqəmsal platformaların məntiqinə uyğunlaşdırılmış kommunikasiya modelidir. Oxşar pattern 14 may 2022-ci ildə ABŞ-ın Nyu-York ştatının Buffalo şəhərində supermarketlərin birində müşahidə olundu. Burada hücum edən şəxs əvvəlcədən onlayn platformalarda radikallaşmış, müəyyən ideoloji kontentlə qidalanmış və hücumu eyni formatda təqdim etməyə çalışmışdı. Bu isə göstərir ki, sosial media yalnız məlumat ötürən kanal deyil, davranış modellərinin öyrənildiyi və təkrarlandığı mühitdir. Daha erkən nümunə – 20 aprel 1999-cu ildə ABŞ-ın Kolorado ştatının Kolumbin şəhərindəki Kolumbin liseyində baş verən atışmada və bombalama cəhdində on ikinci sinif şagirdləri Erik Harris və Dilan Klebold 13 şagirdi və bir müəllimi qətlə yetirdilər. Qaçmağa çalışarkən 20 nəfər yaralandı. Hücum Harris və Kleboldun intihar edərək ölməsi ilə başa çatdı. Bu hadisə sosial medianın bu qədər güclü olmadığı dövrdə baş versə də, sonrakı illərdə sosial platformalar vasitəsilə müəyyən qruplar üçün “referans hadisə”yə çevrildi. Bu isə çox vacib bir məqamı ortaya qoyur: rəqəmsal mühit yalnız yeni davranış yaratmır, köhnə hadisələri də davamlı şəkildə “yenidən istehsal edərək” onların təsir müddətini uzadır. Bu nöqtədə artıq məsələ təkcə kontentin mövcudluğu deyil, onun necə paylanmasıdır. Alqoritmik sistemlər istifadəçinin platformada qalma müddətini artırmaq üçün emosional yüklü kontenti prioritetləşdirir. Araşdırmalar göstərir ki, qorxu, qəzəb və şok effekti yaradan məzmunlar digər kontentlərlə müqayisədə daha yüksək engagement (bəyənmə, paylaşım, izlənmə) yaradır. Bu isə platformaların biznes modeli ilə etik məsuliyyəti arasında ciddi bir ziddiyyət yaradır: diqqət iqtisadiyyatı ilə ictimai təhlükəsizlik hər zaman üst-üstə düşmür. Buradan bir neçə fundamental dilemma ortaya çıxır. – Birincisi, məlumatlandırma və yayılma dilemmasıdır. Media bu hadisələri işıqlandırmalıdır – bu, ictimaiyyətin məlumat alma haqqıdır. Lakin hadisənin detallı vizuallaşdırılması, hücum edən şəxsin kimliyinin və motivlərinin mərkəzə çəkilməsi bəzən istəmədən “copycat effect” (təqlid effekti) riskini artırır. Akademik araşdırmalar göstərir ki, yüksək mediatik rezonans doğuran zorakılıq hadisələrindən sonra qısa müddət ərzində oxşar hadisələrin baş vermə ehtimalı artır. – İkincisi, azadlıq və nəzarət dilemmasıdır. Sosial media platformaları ifadə azadlığını qorumağa çalışır, lakin eyni zamanda zərərli kontentin yayılmasının qarşısını almaq məsuliyyəti daşıyır. Həddindən artıq moderasiya senzura kimi qəbul oluna bilər, zəif moderasiya isə radikallaşma və zorakılıq riskini artırır. Xüsusilə yeniyetmələr bu balanssızlığın ən həssas auditoriyasıdır. – Üçüncüsü, görünürlük və məsuliyyət dilemmasıdır. Rəqəmsal mühitdə “görünmək” sosial dəyərə çevrilib. Bəzi fərdlər üçün ekstremal davranışlar belə diqqət qazanmaq və “mesaj vermək” vasitəsinə çevrilə bilər. Bu, artıq psixoloji motivasiyanın rəqəmsal mühitlə necə transformasiya olunduğunu göstərir. Bütün bunların fonunda sosial medianın rolunu düzgün çərçivələndirmək vacibdir: bu platformalar səbəb deyil, lakin risk faktorlarını gücləndirən, davranışları modelləşdirən və bəzi hallarda onları sürətləndirən ekosistemin ayrılmaz hissəsidir. Məsələyə həll yönümlü yanaşdıqda isə sistemli addımlar tələb olunur: Platformalar üçün: Alqoritmik şəffaflığın artırılması, zorakılıq və radikal kontentin yayılmasını məhdudlaşdıran daha proaktiv sistemlər, xüsusilə yeniyetmələr üçün qoruyucu mexanizmlərin gücləndirilməsi. Media üçün: Etik reportinq standartlarının tətbiqi – hadisənin dramatizasiyasından qaçmaq, hücum edən şəxsi mərkəzə qoymamaq, vizual və dil seçimində məsuliyyətli olmaq. Valideynlər və təhsil sistemi üçün: Rəqəmsal savadlılıq artıq əlavə bacarıq deyil, zəruri kompetensiyadır. Gənclərin istehlak etdiyi kontentin tənqidi analizini öyrətmək vacibdir. Psixoloji və sosial institutlar üçün: Erkən mərhələdə riskli davranışların identifikasiyası və müdaxilə mexanizmlərinin gücləndirilməsi. Nəticə etibarilə, bu cür hadisələrə yalnız “kim günahkardır?” sualı ilə yanaşmaq bizi irəli aparmır. Daha doğru sual budur: “Bu davranış hansı mühitdə formalaşdı və biz o mühiti necə dəyişə bilərik?” Əgər bu sualı sistemli şəkildə cavablandıra bilməsək, hər yeni hadisədən sonra eyni müzakirələri aparacaq, amma real dəyişiklik yaratmayacağıq.

Masazırda iki qadını qətlə yetirməkdə şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb. Sozcu.az Oxu.az-a istinadən xəbər verir ki, cinayət əməlini törətməkdə şübhəli bilinən, əvvəllər məhkum olunmuş 29 yaşlı Vüsal İsgəndərli polis əməkdaşları tərəfindən keçirilən tədbirlərlə Goranboy rayonunda saxlanılaraq istintaqa təhvil verilib.