Redaktor seçimi

Azərbaycanda işləyənlərin sayında azalma qeydə alınıb. Belə ki, martın 1-nə olan məlumata görə, əmək müqaviləsi ilə çalışanların sayı 1 milyon 784 min nəfərə düşüb. Bu isə ilin əvvəlindən 24 min nəfər azalma deməkdir. Buna səbəb nədir? Sozcu.az bildirir ki, Globalinfo.az-a danışan Sosial-strateji Tədqiqatlar və Analitik Araşdırmalar İctimai Birliyinin sədri İlqar Hüseynli deyib ki, iş yerlərinin azalması bir neçə amillə bağlıdır: “İlk növbədə, bəzi sahələr mövsümi xarakter daşıyır. Məsələn, aqrar və turizm sektorlarında fəaliyyət ilin əvvəlində, xüsusilə birinci rübdə azalır, yay aylarına doğru isə bu sahələrdə aktivlik artır. Digər mühüm səbəb əmək bazarında baş verən dəyişikliklərlə bağlıdır. Son dövrlərdə əmək bazarında azalma tendensiyası müşahidə olunur və qlobal iqtisadi proseslər bu sahəyə birbaşa təsir göstərir. Bu tendensiya Azərbaycanda da özünü göstərir və bəzi hallarda ixtisarlar işçi sayının ciddi şəkildə azalmasına səbəb olur. Dövlət sektorunda aparılan struktur dəyişiklikləri də bu prosesə təsir edir. İdarəetmənin optimallaşdırılması çərçivəsində bir sıra qurumlarda, o cümlədən rayon icra hakimiyyətlərində ştat ixtisarları həyata keçirilir. Bu addımlar, əsasən, dövlət büdcəsi xərclərinin azaldılması və funksional yükü olmayan ştat vahidlərinin ləğvi məqsədi daşıyır. Ümumilikdə, bu ixtisarlar 3000-5000 işçini əhatə edəcək”. Ekspert bildirib ki, bəzi iri şirkətlər də maliyyə risklərini azaltmaq üçün ixtisarlara üstünlük verirlər: “Bu istiqamətdə müxtəlif qurumlarda, o cümlədən iri dövlət və özəl şirkətlərdə işçi sayının azaldılması halları müşahidə olunur. İşçi sayının azalmasına təsir edən digər mühüm amil əmək miqrasiyasıdır. Aşağı əməkhaqqı səbəbindən bir çox gənc ölkəni tərk edərək xaricdə işləməyə üstünlük verir. Son dövrlərdə azərbaycanlı mütəxəssislərin, xüsusilə həkimlərin Almaniya kimi ölkələrə üz tutması, eləcə də digər peşə sahiblərinin müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərməsi bu tendensiyanı gücləndirir. Qeyri-rəsmi məşğulluq da statistik azalmanı şərtləndirən amillərdəndir. Bəzi şəxslər yüksək vergi və sosial ödənişlər səbəbindən rəsmi fəaliyyətlərini dayandıraraq qeyri-rəsmi işləməyə üstünlük verirlər. Bu zaman fərdi sahibkarlıq fəaliyyəti bağlanır və nəticədə rəsmi statistikada işçi sayının azalması kimi qeydə alınır. Beləliklə, mövsümilik, struktur islahatları, ixtisarlar, əmək miqrasiyası və qeyri-rəsmi məşğulluq işləyənlərin azalmasına təsir göstərir”.

Nərimanov Tibb Mərkəzinin direktoru Fazil Alməmmədov və Bakı Şəhər Baş Səhiyyə İdarəsinin rəisi Elçin Əmirov da vəzifələrindən uzaqlaşdırılıblar. Sozcu.az lent.az-a istinadla xəbər verir ki, bu barədə TƏBİB-in icraçı direktoru Anar Bayramov müvafiq əmrlər imzalayıb. Qeyd edək ki, indiyədək TƏBİB-in 10-dan çox vəzifəli şəxsi işdən azad edilib.

İşğaldan azad olunan daha 4 şəhərin baş planı tamamlanmaq üzrədir.  Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq ili” elan edilməsi çərçivəsində İmişli şəhərində keçirilən "Memarlıq və şəhərsalma sahəsində dövlət nəzarəti və prokurorluğun rolu" mövzusunda konfrans zamanı bildirilib. O da qeyd edilib ki, azad olunmuş ərazilərdə görülən işlərə də toxunulub. Bildirilib ki, bu bölgələrdə artıq 8 şəhərin baş planı tamamlanıb, daha 4 şəhərin baş planı isə tamamlanmaq üzrədir. 41 yaşayış məntəqəsinə köç prosesi həyata keçirilib.

TƏBİB sistemində kadr dəyişiklikləri davam edir. Bakupost.az-a daxil olan məlumata görə, daha 3 iri tibb müəssisəsinin rəhbəri vəzifəsindən azad edilib. Belə ki, Kliniki Tibbi Mərkəzin direktoru Könül Ələkbərov, Respublika Uroloji Xəstəxanasının direktoru Pərviz Hacıyev və Abşeron Mərkəzi Rayon Xəstəxanasının direktoru Səkinə Sadıxova vəzifəsindən çıxarılıb. Məlumatlara görə, son qərarlar TƏBİB-də başlanmış genişmiqyaslı idarəetmə və kadr islahatlarının növbəti mərhələsi hesab olunur. Qeyd edək ki, bundan əvvəl Yeni Klinikanın direktoru, eləcə də bir neçə müşavirin işdən azad olunması barədə xəbərlər yayılmışdı. Bu dəyişikliklər səhiyyə sistemində ciddi yenilənmə prosesinin getdiyini göstərir. Məsələ ilə bağlı TƏBİB-dən rəsmi açıqlama almaq mümkün olmayıb.

Yeni Konstitusiyada Müstəqillik Bəyannaməsinə heç bir istinad olmamalıdır. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib. “Yeni Konstitusiyada Bəyannaməyə istinad edilməməli olduğunu deyəndə mövqeyimi açıq şəkildə bildirdim. Niyə? Çünki bu, Qarabağ hərəkatının davam etməsinin qarşısını almaq zərurətindən irəli gəlir. Əgər bu gün yeni bir Konstitusiya qəbul etsək və preambulada Bəyannaməyə istinad olsa, bu, Qarabağ hərəkatını davam etdirdiyimiz anlamına gələcək. Əgər Qarabağ hərəkatını davam etdirsək, bu, Azərbaycanla münaqişəni yenilədiyimiz anlamına gələcək. Əgər Azərbaycanla münaqişəni yeniləsək, bu, sülhün mümkün olmadığı anlamına gələcək”, - Paşinyan bildirib.

Aprelin 14-də "Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi" (TƏBİB) publik hüquqi şəxsin Müşahidə Şurasının sədri, Azərbaycan Prezidentinin sosial-iqtisadi məsələlər üzrə köməkçisi Xalid Əhədovun sədrliyi ilə Şuranın iclası keçirilib. Sozcu.az xəbər verir ki, iclasda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 20 dekabr tarixli 418 nömrəli Fərmanının 3.3-cü bəndi rəhbər tutularaq, TƏBİB-in İcraçı direktorunun vəzifəyə təyin olunması məsələsinə baxılıb. Müşahidə Şurasının qərarı ilə Anar Bayramov TƏBİB-in İcraçı direktoru təyin edilib. Anar Bayramov Azərbaycan Tibb Universitetinin məzunudur və təhsil aldığı dövrdə Akademik Mirqasımov adına təqaüdə layiq görülüb və təhsilini qırmızı diplomla, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin İqtisadiyyat və İdarəetmə ixtisası üzrə magistratura pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2003-cü ildən tibb üzrə fəlsəfə doktorudur. 1998-ci ildən “MediClub” klinikasında həkim işləyib, 2002-ci ildən “A-Group” Sığorta Şirkətində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb, şirkətin İdarə Heyətinin sədri olub. 2021-ci ildən əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müşaviri vəzifəsində çalışıb. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri olub. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 aprel 2025-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunub. 2006–2014-cü illərdə Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyasının Tibbi Sığorta Komitəsinin sədri, 2012-2017-ci illərdə Xəzər-Avropa Maliyyə Klubunun (CEİBC) prezidenti, 2017-2020-ci illərdə Xəzər-Avropa Klubunun Sığorta Komitəsinin rəhbəri olub.

2026-cı il aprelin 12-də keçirilən ümumi (9 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanında istifadə edilmiş qapalı və kodlaşdırma tələb edən açıq tipli test tapşırıqlarının doğru cavab etalonları elan edilib. Sozcu.az xəbər verir ki, yazılı cavab tələb edən açıq tipli tapşırıqların yoxlanılması vaxt tələb etdiyindən nəticələrin 6 həftədən sonra elan olunması nəzərdə tutulur.

Satınalmaların 30%-i icra olunmur, daxili nəzarət zəifdir. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin bu gün keçirilən iclasında müzakirə olunan Hesablama Palatasının 2025-ci ildə fəaliyyəti haqqında hesabatında Palatanın sədri Vüqar Gülməmmədov deyib.    Onun sözlərinə görə, 2025-ci ildə dövlət satınalmalarının vaxtında keçirilməsində ciddi problemlər müşahidə olunub. Satınalmalar rüblər üzrə qeyri-bərabər paylanıb və əsas cəmləşmə ilin sonuna təsadüf edib. “Satınalmaların 60%-i ilin birinci yarısında, 31,2%-i isə dördüncü rübdə həyata keçirilib”, – deyə Palata sədri bildirib. O qeyd edib ki, müsabiqə əsaslı satınalma aparmış 1430 təşkilatın 913-də (64%) bu proses yalnız ikinci rübdən başlayıb. Təxminən 130 təşkilat ilk satınalmanı iyun ayında, 70-dən çox təşkilat isə sentyabrda həyata keçirib. Vüqar Gülməmmədov əlavə edib ki, qurumların təqdim etdiyi ilkin məlumatların təhlili göstərir ki, hesabat ilində bağlanmış müqavilələrin təxminən 30%-i tam icra olunmayıb. Palata sədri satınalmaların nəticələrinin qiymətləndirilməsi sahəsində də ciddi çatışmazlıqların olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, demək olar ki, heç bir təşkilat bu istiqamətdə sistemli fəaliyyət göstərmir. Bundan başqa, nəzarət tədbirləri göstərib ki, qurumların cəmi təxminən 10%-ində daxili nəzarət sistemi etibarlı və səmərəli hesab oluna bilər. Bununla yanaşı, Vüqar Gülməmmədov son illərdə dövlət satınalmaları sahəsində şəffaflığın artırılması və izlənəbilirliliyin gücləndirilməsi istiqamətində müəyyən islahatların həyata keçirildiyini də qeyd edib.

İran ABŞ-la danışıqlarda uranın zənginləşdirilməsini dayandırmaq tələbini qəbul etməyib. Bu barədə "Reuters" məlumat yayıb. Məlumata görə, Tehran həmçinin Hörmüz boğazını tam açmaqdan və regiondakı müttəfiq qüvvələrə dəstəyi dayandırmaqdan imtina edib.

Bu il keçiriləcək sertifikasiya imtahanına tarix fənni də daxildir. Ancaq artıq indidən bəzi tarix müəllimləri narahatdırlar ki, imtahan çətin keçəcək və nəticədə kəsilənlərin sayı çox olacaq. Maraqlıdır, tarix fənni üzrə sertifikasiyaya cəlb olunacaq müəllimlərin aqibəti necə olacaq? Sozcu.az xəbər verir ki, "AzEdu.az"a mövzu ilə bağlı açıqlama verən təhsil eksperti Ramin Nurəliyev qeyd edib ki, tarix fənni üzrə imtahan da digər fənlərlə təxminən eyni səviyyədə olacaq: “Ümumiyyətlə, mən sertifikasiya imtahanına belə baxıram ki, müəllim bu imtahandan qorxmamalıdır. Çünki müəllim şagirdin qarşısına çıxır və onun biliyi, bacarığı yüksək səviyyədə olmalıdır ki, şagirdə lazım olan məlumatları düzgün şəkildə ötürə bilsin. Ona görə də hər bir fənn müəllimi öz ixtisası üzrə sertifikasiya imtahanına daim hazır olmalı, qorxmamalı və çəkinməməlidir. Əksinə, müəllim düşünməlidir ki, bu imtahanda daha yaxşı nəticə əldə edərək əməkhaqqına əlavə qazansın. Bildiyiniz kimi, sertifikasiya nəticələrinə görə 10% və 35% əməkhaqqı artımı nəzərdə tutulur. Bu da müəllimlər üçün əlavə motivasiya olmalıdır. Hesab edirəm ki, tarix fənni üzrə imtahan da digər fənlərlə eyni səviyyədə olacaq. Çətinlik və ya asanlıq baxımından ciddi fərqin olacağını düşünmürəm. Çünki sualları hazırlayanlar hər fənn üzrə müvafiq metodik birliklərdir. Tarix fənni üzrə də suallar çətin, orta və asan səviyyədə balanslı şəkildə tərtib olunmalıdır. Digər fənlərdə necədirsə, tarix fənnində də eyni yanaşma tətbiq edilir. Mən sertifikasiya imtahanlarını dəstəkləyirəm. Bu proses bir reallığı ortaya qoydu: bəzi müəllimlərin öz ixtisası üzrə ali təhsili yoxdur və ya ixtisasından kənar sahə üzrə təhsil alaraq müəllimlik edirlər. Hətta ixtisası üzrə müəllim olanların bir qisminin də öz sahəsini yetərincə yaxşı bilmədiyi üzə çıxdı. Biz hər birimiz övladımızı məktəbə göndərəndə istəyirik ki, ona savadlı, peşəkar müəllim dərs desin. Təhsil sistemi də bunu hədəfləyir: məktəblərdə güclü müəllimlər qalsın. Sertifikasiya imtahanlarının məqsədi də məhz budur. Müəllim hər zaman özünü inkişaf etdirməlidir. “Mən artıq müəllim oldum, kifayətdir” yanaşması doğru deyil. Dövr müasirləşir, texnologiya sürətlə inkişaf edir və müəllim də bu dəyişikliklərə uyğunlaşmalıdır. Nazirlik də müəllimlərin daim yenilənməsini və müasir tələblərə uyğun dərs keçməsini istəyir. Belə müəllimlər sertifikasiyadan uğurla keçəcəklər. Digərləri isə imtahandan keçə bilməyərək müəllimlik fəaliyyətindən uzaqlaşa bilərlər. Bu, hər sahədə olduğu kimi, ən bacarıqlının seçilməsi prinsipidir. Məqsəd öz ixtisasını yaxşı bilən, müasir texnologiyalarla işləməyi bacaran və dövrün tələblərinə uyğun dərs deyən müəllimləri məktəblərdə saxlamaqdır".

Ötən gün Bakı şəhərinin Xətai, Nərimanov, Qaradağ, Suraxanı, Səbai, Pirallahı rayonlarında, Gəncə (I hissə), Samux, Yevlax, Şəmkir (I hissə), Ağstafa, Şəki, Lənkəran (I hissə), Astara, Yardımlı, Ağdam (o cümlədən Kəngərli, Xıdırlı kənd tam orta məktəbləri) Ağcabədi, Şuşa, Xankəndi (Şəhər 4 nömrəli məktəb və Kərkicahan kənd tam orta məktəbi), Kəlbəcər (Şəhər 1 nömrəli məktəb), Xocalı (Şəhər 1 nömrəli və Ballıca kənd tam orta məktəbləri), Ucar, Zərdab, Şamaxı, İmişli, Hacıqabul, Biləsuvar, Qusar, Siyəzən, Xızı və Şabranda Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən ümumi (9 illik) orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanı keçirilib. Buraxılış imtahanından sonra riyaziyyat fənni üzrə bir neçə sualın çətin olması ilə bağlı fikirlər səsləndirilib. Belə ki, qeyd olunan fənn üzrə 1 yaxud 2 sualda yanlışlıq olduğu bildirilir. Bu kontekstdə imtahanın ümumi çətinlik səviyyəsi və yekun nəticələrin necə formalaşacağı ətrafında da suallar yaranır. Mövzu ilə bağlı Modern.az-a açıqlamasında təhsil eksperti Ramin Nurəliyev bildirib ki, buraxılış imtahanından sonra ən çox narahatlıq doğuran fənn riyaziyyat fənni olub. "Şagirdlər və bəzi müəllimlər bildirirlər ki, bu fəndən bir neçə sual kifayət qədər çətin olub. Hətta bir sualın səhv olduğu, bəzi yanaşmalara görə isə iki sualın yanlış olduğu bildirilir. Əgər həmin sualda səhv təsdiqlənərsə, DİM tərəfindən bu sual bütün şagirdlərin xeyrinə düzgün cavab kimi qəbul olunacaq". Ekspert onu da qeyd edib ki, diqqət çəkən məqamlardan bir digəri də imtahan cavablarının gec açıqlanmasıyla bağlıdır: "Adətən DİM imtahandan təxminən 2 saat sonra, saat 16:00 radələrində düzgün cavabları açıqlayırdı. Lakin son imtahanda cavabların açıqlanmaması bu sualın doğrudan da yanlış olması ətrafında şübhələri daha da artırıb. Şagirdlərin nəticələrinə gəlincə, builki imtahan ötən ilin 9-cu sinif buraxılış imtahanları ilə müqayisədə daha çətin hesab olunur. Keçən il sualların daha asan olması nəticələrin xeyli artmasına səbəb olmuşdu. Bu il isə balların müəyyən qədər aşağı düşəcəyi ehtimal edilir". R.Nurəliyev əlavə edib ki, əslində gözlənti ondan ibarət idi ki, 9-cu siniflərin imtahanı 11-ci siniflərin imtahanı qədər çətin olacaq: "Lakin bu hal baş vermədi, imtahan bir o qdəər ağır olmadı. Sadəcə riyaziyyat fənni üzrə ötən illə müqayisədə cüzi çətinlik hiss olunurdu. Ümumilikdə hələlik əsas çətinlik builki 11-ci siniflərin buraxılış imtahanlarında müşahidə olunub. Ehtimal edilir ki, bu fərq Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən təşkil olunan blok imtahanlarında sualların səviyyəsinin müəyyən qədər asan olması ilə tənzimlənəcək". Xatırladaq ki, imtahanda 49 701 şagirdin iştirakı nəzərdə tutulub. İmtahanda 54 nəfər sağlamlıq imkanları məhdud (gözdən əlil, serebral iflic, eşitmə məhdudiyyətli və digər) şagird də iştirak edib. Qayda pozuntusuna yol verdiyi üçün 4 nəfərdə mobil telefon aşkar olunaraq imtahandan xaric edilib. Bundan əlavə, imtahanda iştirak üçün tələb olunan sənədləri qaydasında olmayan - şəxsiyyət vəsiqəsini evdə unudan, sənədin surəti ilə gələn və ya vəsiqəsində şəkil olmadığı üçün məktəbdən verilmiş şəkilli arayışı təqdim etməyən şagirdlər də qeydə alınıb. Məlumat üçün bildirək ki, yazılı cavab tələb edən açıq tipli tapşırıqların yoxlanılması vaxt apardığından nəticələrin 6 həftədən sonra elan olunması nəzərdə tutulur.

ABŞ administrasiyası Kubada dövlət quruluşunun dəyişdirilməsinin zəruri olduğunu hesab edir. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib. Onun sözlərinə görə, ölkədə iqtisadi islahatlar yalnız idarəetmə sistemində dəyişikliklər olduqda mümkün ola bilər. “Kubanın iqtisadiyyatının dəyişməsi lazımdır. Amma bu, dövlət idarəetmə sistemi dəyişmədən mümkün deyil”, – deyə Rubio qeyd edib.