İqdisadiyyat

İtaliyanın Auqusta limanında “Azeri Light” markalı Azərbaycan neftinin CIF bazasında qiyməti əvvəlki göstərici ilə müqayisədə 0,93 ABŞ dolları və ya 1,33 faiz artaraq bir barel üçün 70,70 ABŞ dolları təşkil edib. Bu barədə Trend-ə neft bazarındakı mənbə məlumat verib. Bildirilib ki, Türkiyənin Ceyhan limanında “Azeri Light” markalı neftin FOB bazasında bir barelinin qiyməti 0,92 dollar və ya 1,37 faiz bahalaşaraq 68,19 dollar olub. URALS markalı xam neftin qiyməti əvvəlki göstərici ilə müqayisədə 1,03 dollar və ya 2,62 faiz artaraq bir barel üçün 40,27 dollara çatıb. Şimal dənizində hasil edilən “Dated Brent” markalı neftin qiyməti isə əvvəlki göstərici ilə müqayisədə 1,7 dollar və ya 2,44 faiz artaraq bir barel üçün 71,40 dollara çatıb. Azərbaycanın 2026-ci il dövlət büdcəsində bir barel neftin orta qiyməti 65 ABŞ dolları səviyyəsində nəzərdə tutulub.

Əmtəə bazarlarında qızılın bir troya unsiyası (31,1 qram) üzrə fyuçerslərin qiyməti artıb. Sozcu.az birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyası üzrə 2026-cı ilin fevral fyuçerslərinin qiyməti 3,35% artaraq 5 100,46 ABŞ dollarına bərabər olub. COMEX-də gümüşün bir unsiyası üzrə 2026-cı ilin mart fyuçerslərinin qiyməti də 5,49% artaraq 87,878 ABŞ dolları olub.

Dünya bazarlarında neft yenidən bahalaşıb. Sozcu.az xəbər verir ki, hazırda “Brent” markalı neft 67,71 dollara, yüngül neft isə 63,62 dollara təklif edilir.

Əmtəə bazarlarında qızılın bir troya unsiyası (31,1 qram) üzrə fyuçerslərin qiyməti artıb. Sozcu.az birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyası üzrə 2026-cı ilin fevral fyuçerslərinin qiyməti 4,35% artaraq 4 854,11 ABŞ dollarına bərabər olub. COMEX-də gümüşün bir unsiyası üzrə 2026-cı ilin mart fyuçerslərinin qiyməti də 8,4% artaraq 83,48 ABŞ dolları olub.

Ötən ilin ilk 11 ayında Ukraynadan Azərbaycana 5 min 786 ton dondurulmuş iribuynuzlu heyvan əti (mal əti) idxal edilib. Sozcu.az xəbər verir ki, idxal olunan mal ətinin 59,55 tonu bütöv cəmdəklər, 1 827,7 tonu sümüklü və parçalara ayrılmış, 3 898,9 tonu isə sümükdən ayrılmış formada olub. Qeyd edək ki, Ukraynadan gətirilən bütöv cəmdəklərin bir kiloqramının orta gömrük dəyəri 3,5 dollar (6 manat), sümüklü və parçalara ayrılmış ətin bir kiloqramının orta gömrük dəyəri 3,8 dollar (6,4 manat), sümükdən ayrılmış ətin bir kiloqramının orta gömrük dəyəri isə 5 dollar (8,5 manat) təşkil edib. Onu da bildirək ki, ötən ilin ilk 11 ayında dondurulmuş mal əti ən çox Ukraynadan gətirilib. Ukraynadan sonra mal əti ən çox Braziliyadan (2 956 ton) və Hindistandan (1 128,5 ton) idxal olunub. Braziliyadan gətirilən dondurulmuş ətin bir kiloqramının orta gömrük dəyəri 3,2 dollar (5,5 manat), Hindistandan gətirilən ətin bir kiloqramının orta gömrük dəyəri isə 3,4 dollar (5,7 manat) olub.yeniavaz)

Kripto valyuta bazarı yanvar ayının sonunda kəskin dalğalanmalarla qarşı-qarşıya qalıb. Sozcu.az “Bloomberg”ə istinadən xəbər verir ki, bazarın ən böyük kripto aktivi “Bitcoin” son 24 saata təxminən 6% ucuzlaşaraq 90.000 dollardan 82.000-in altına düşüb. Bu yanvar ayında 4-cü ucuzlaşmadır. Bu gün “Bitcoin” qiyməti təxminən 81.190 dollara geriləyərək son iki ayın ən aşağı səviyyəsini görüb. Bu ucuzlaşmaya “Bitcoin” ETF-lərindən milyardlarla dollar çıxışın baş verməsi mühüm rol oynayıb.

Ötən il Bakıda metro nəqliyyatının xidmətlərindən istifadə etmiş sərnişinlərin sayı 226 milyon 803,1 min nəfər olub. Sozcu.az xəbər verir ki, bu barədə Dövlət Statistika Komitəsi məlumat yayıb. Bu, 2024-cü illə müqayisədə 3 milyon 119,8 min nəfər və yaxud 1,4% azdır.

2025-ci ildə dəmir yolu ilə Azərbaycan ərazisindən Ermənistana 6580 ton taxıl - 1000 tonu Qazaxıstandan, 5580 tonu Rusiyadan, eləcə də 1210 ton Azərbaycan benzini daşınıb. Sozcu.az xəbər verir ki, bunu Ermənistan iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan deyib. “8 yanvar 2026-cı il tarixinə olan məlumata görə, Azərbaycan ərazisindən dəmir yolu ilə Ermənistana 8485 ton Rusiya taxılı idxal edilib, daha 4103 ton isə yoldadır. Həmçinin 7600 ton Azərbaycan neft məhsulları da yoldadır ki, bunun 6100 tonu benzin, 1500 tonu isə dizel yanacağıdır. Benzin və dizel yanacağının qiymətlərinin ötən ayın qiymətləri ilə müqayisədə litr üçün 80 drama (təxminən 36 qəpik) qədər azalacağı gözlənilir. Bu hadisələrə cavab olaraq, neft məhsulları ticarəti ilə məşğul olan digər şirkətlər də qiymətləri aşağı salmaq üçün çalışır”, - o bildirib.

Pensiyalarda gözlənilən 30-50 manatlıq artım ictimaiyyətdə birmənalı qarşılanmayıb. Rəsmi açıqlamalara görə, bu artım sosial təminatın gücləndirilməsi məqsədi daşısa da, bir çox vətəndaş gündəlik xərclərin fonunda bunun kifayət etmədiyini düşünür. Bəs bu artım real inflyasiya fonunda alıcılıq qabiliyyətini qoruyurmu? Məsələ ilə bağlı “Yeni Sabah”a danışan iqtisadçı Natiq Cəfərli bildirib ki, hazırkıartımlar insanların gözləntilərinə cavab vermir: “Pensiyaların artımı ilə bağlı gözləntilər təbii ki, fərqlidir. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, pensiyaları birdən-birə iki və ya üç dəfə artırmaq mümkün deyil. Təbii ki, hazırkı artımlar insanların gözləntilərinə cavab vermir. İnflyasiya, qiymət artımı, xüsusilə də ərzaq və dərman preparatlarının qiymətləri artan təqaüdlərin real dəyərini göstərmir. Yəni artımlar vətəndaşlara real təsir etmir. Ona görə də təqaüdün həcmi və ödəniş miqdarı, ümumiyyətlə, təqaüdçülərə ödənilən vəsait kifayət qədər artırılmalıdır”. İqtisadçı qeyd edib ki, ölkədə təqaüd sistemi yenidən qurulmalıdır: “Bunun yolları da tapılmalıdır. Təqaüd sistemi yenidən qurulmalı, ölkədə iqtisadi aktivlik olmalı, qazanc və büdcənin gəlirləri artırılmalıdır. Bütün bunlar nəticədə təqaüd formasında vətəndaşlara geri dönməlidir. Təəssüf ki, hazırda təqaüdlərin cəmi 8-9% artırılması planlaşdırılır ki, bu da inflyasiyanın yaratdığı yükü aradan qaldırmağa kifayət etmir”.

Güzdək dəmiryol stansiyası və Bakı yük stansiyasından 8 yanvar 2026-cı il tarixində Azərbaycandan Ermənistana neft məhsullarının növbəti tədarükü həyata keçiriləcək. Sozcu.az xəbər verir ki, daşınması nəzərdə tutulan neft məhsullarına 1 000 ton Aİ-92 markalı benzin, 1 000 ton dizel yanacağı və 1 800 ton Aİ-95 markalı benzin daxildir. Qeyd edək ki, Azərbaycanın 1 300 ton Aİ-95 markalı benzinini daşıyan ilk yük qatarı ötən ay Bakıdan Ermənistana yola salınıb.

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti özəlləşdirmə paylarının (çeklər) yenidən dövriyyəyə qəbul ediləcəyi ilə bağlı iddialara aydınləq gətirib. Sozcu.az xəbər verir ki, qurumun Aparat rəhbəri Kamran Uluxanov bununla bağlı müraciəti cavablandırıb. O bildirib ki, çeklərin yenidən dövriyyəyə qəbul edilməsi mümkün deyil. Aparat rəhbərinin cavabından məlum olur ki, bir qrup vətəndaş məsələ ilə bağlı kollektiv şəkildə Milli Məclisə müraciət ünvanlayıb. Qanunverici orqan da müraciəti araşdırılıb cavab verilməsi üçün Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə göndərib.   Kamran Uluxanovun cavab məktubundan məlur olur ki, təmsil etdiyi qurumda dövlət özəlləşdirmə çeklərinin dəyərinin ödənilməsi ilə bağlı kollektiv müraciətə baxılıb: “Çeklərin dəyərinin ödənilməsi ilə bağlı Milli Məclisdən daxil olmuş kollektiv müraciətə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətində baxılıb. Bununla əlaqədar bildiririk ki, “Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi haqqında” qanunun 12-ci maddəsinə əsasən dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi prosesində dövlətə vəsait kimi təqdim olunan çeklərin və xarici təqdim edilən opsionların tədavüldən çıxarılması qaydaları Dövlət Proqramı ilə tənzimlənir. Prezidentin 2000-ci il 10 avqust tarixli 383 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasında dövlət əmlakının özəlləşdirilməsinin II Dövlət Proqramı”nın 1.5-ci bəndinə əsasən dövlət özəlləşdirmə paylarının tədavüldə olma müddəti 2002-ci ilin yanvar ayının 1-dək müəyyən edilib. Daha sonra dövlət özəlləşdirmə paylarının tədavüldə olma müddəti Azərbaycan Prezidentinin 11.10.2001-ci il tarixli 587 nömrəli Fərmanı ilə 2004-cü ilin yanvarın 1-dək, 11.06.2004-cü il tarixli 75 nömrəli Fərmanı ilə 2008-ci ilin yanvar ayının 1-dək, 13.11.2007-ci il tarixli 649 nömrəli Fərmanı ilə 2010-cu ilin yanvar ayının 1-dək, 23.12.2009-cu il tarixli 202 nömrəli Fərmanı ilə 2011-ci ilin yanvar ayının 1-dək 5 dəfə uzadılıb və özəlləşdirmə paylarının tədavüdə saxlanılması son istifadə müddəti 01.01.2011-ci il tarixində qüvvədən düşüb”. Aparat rəhbəri onu da xatırladıb ki, məsələyə məhkəmə müstəvisində də baxılıb və iddia təmin edilməyib: “İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinə və digərlərinə qarşı “dövlət özəlləşdirmə payları üzərindəki mülkiyyət və sahiblik hüquqlarına qarşı pozuntuların aradan qaldırılması və digər” tələblərinə dair iddiaları Bakı İnzibati Məhkəməsinin 06.12.2024-cü il tarixli, 2-1(112)-12800/2024 saylı qərardadı ilə mümkün sayılmamış və daha sonra həmin qərardad iddiaçılar tərəfindən apellyasiya şikayəti verilərək də, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 21.02.2025-ci il tarixli 2-1(103)-1226/2025 nömrəli qərardadı ilə apellyasiya şikayəti təmin edilməyib. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 21.02.2025-ci il tarixli 2-1(103)-1226/2025 nömrəli qərardadı iddiaçılar tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin 14.11.2025-ci il tarixli, 2-1(102)-1781/2025 nömrəli qərardadı ilə təmin edilməmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılıb”.

Bu ilin 11 ayında bankların kredit portfeli 1% vә ya 281.7 mln. manat artaraq 29 milyard 685.5 mln. manat təşkil edib. Sozcu.az Teleqraf-a istinadla xəbər verir ki, kredit portfelinin 53.2%-ni (15,804.8 mln. manat) biznes kreditlәri, 31.4%-ni (9,318.8 mln. manat) istehlak kreditlәri, 15.4%-ni (4,561.9 mln. manat) ipoteka kreditlәri təşkil edib. Kredit portfelində vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği 557,6 milyon manat (1,8%) təşkil edib. Bu ilin əvvəlinə nisbətən 24,2%, son 1 ildə isə 12,3% artım deməkdir.