“Bu cür addımlar atılarsa, balasanyanlar iki dəfə fikirləşməli olacaq…”

Elxan Mehdiyev: “Hamı bu ay ərzində, Xocalıların geri qayıtması planlarının açıqlanmasını gözləyir…”

Konfliktoloq Elxan Mehdiyev gündəmin aktual mövzusu ətrafında Moderator.az-ın suallarını cavablandırıb:

– Elxan bəy, Xankəndidə hərbi və təhlükəsizlik qüvvələrinə rəhbərlik edən V. Balasanyan adlı birisi azərbaycanılıarın DQ-dakı öz yurdlarına qayıtmalarını mümkünsüz sayır. Ordumuzun parlaq qələbəsindən sonra da separatçı terrorçulardan bu cür xəbərlərin gəlməsinə necə baxırsınız?

– Bilirsiniiz, bu gədə 1991-ci ildən əlində silah Azərbaycan xalqına qarşı terror ilə məşğuldur. O, bizim kənd və şəhərləri viran qoymaqda iştirakına görə “arsax qəhrəmanı” olub. Amma bizlər və həm də vicdanlı ermənilər də onu ölü alverçisi kimi tanıyırlar.
1992-ci ilin martında Xocalı əsirlərinə və qadınlarına qarşı ağlasığmaz işgəncələr və zorakılılıq onun nəzarəti altında olan Əsgərənda baş verirdi. Ölənlərin və ölümcül Xocalıların erməni yaraqlıları ilə mübadiləsinə də o rəhbərlik edirdi. İndiki separatçı qüvvələrin rəhbərliyində qalan o dövrün yeganə nümayəndəsi də bu hərbi cinayətkardır. İndi də Ermənistanda toplanmış Koçaryan-Sarkisyan hərbi cinayətkar qrupunun Qarabağda lideridir və onların sözlərini deyir, onlardan güc alır. O, Xocalıların evlərinə dönüşünü alqışlamayacaq ki…
Əqli cəhətdən normal olmayan bu irqçı-faşist erməninin nə dediyi bizim üçün gündəm olmalı deyil. Ancaq bu hərbi cinayətkarın orada hələ da qalması və üstəlik söz sahibi olması qəbuledilməzdir və apardığımız vətən müharibəsinin nəticələri ilə tərs mütanasibdir.
Azərbaycan dövlətinin təhlükəsizliyi tələb edir ki, bu cinayətkar öz cəzasını alsın. Son 30 ildə bu addımlar atılmadığından cəzasızlıq mühiti balasanyanların əl qol açmasına imkan verdi. İndi isə bu addımların atılması üçün real imkanlar var.

– Məsələn, Rusiya qanunları imkan verir ki, dövlət əleyhinə çıxmış və terror törətmiş şəxslərin xarici ölkə ərazisində də məhv edilməsi qanunauyğun sayılır. İndiki vəziyyətdə Balasanyanın cinayətlərini sübut edən istintaq materiallarına əsasən Rusiya sülhməramlıları onu Azərbaycana təhvil verərmi? Əks halda, hüquqi addımlar atmaq üçün real imkanlar olmadığı üçün əməliyyat vasitəsilə onun həbs olunması atəşkəsi pozmaq kimi qiymətləndirilməz ki?

– Yox. Azərbaycanın anti-terror əməliyyatları keçirməsi heç də atəşkəsi pozmaq deyil. Bu cür addımlar bölgədə sülhə və sabitliyə aparan addımlardır və ancaq terror və hərbi cinayətlər törədənlərə qarşı yönəlir. Bu cür əməliyyatlari Türkiyə hər gün PKK-ya qarşı keçirir. İsrailə qarşı çalışan yaraqlılar davamlı şəkildə Fələstində zərərsizləşdirilir. Amerikalılar İraqda, Yəməndə, Suriyada bu işləri görür.
Rusiya Krımı ilhaq edəndən sonra orada baş verən hadisələri izləyirsinizmi? Rusiyanın ilhaqına qarşı onlarla tatar və Ukrayna millətindən olan fəallara qarşı həbslər, çeçen liderlərinin ölkə daxilində və xaricində həbsi və öldürülməsi hamımıza məlumdur. Dağıstan və Şimali Qafqazda Rusiya tərəfindən bu gün də bu cür cinayətkarların zərərsizləşdirilməsi davam edir. Hamısı Rusiya dövlətinə qarşı pozuculuq əməlləri altında həyata keçirilir.
Əksinə, bu cür addımlar atılarsa, o zaman bu cür balasanyanlar da iki dəfə fikirləşməli olacaq. Bu cür addımlar olmazsa, yenə də cəzasızlıq mühiti baş alıb gedəcək və bu cür mühitdə yeni zorakı separatçı qüvvələrin təşkilatlanması davam edəcək. Azərbaycan dövləti bu cür addımları atarsa, daha da güclənəcək və onunla hesablaşılacaq. Mən əminəm ki, Azərbaycan təhlükəsizlik qüvvələri bu cür əməliyyatları keçirməyə qadirdir.
Bununla bağlı mən bir məsələni vurğulamaq istərdim. Azərbaycanın dekabr ayında Hadrutun kəndlərinə soxulmuş erməni qüvvələrini məhv etməsi və bir qismini əsir alması erməni cəmiyyətində 44 günlük müharibə şoku qədər effekt yaratmışdır. Çünki, yeni məcaralara düşən Ermənistan ordu komandanlığı və erməni cəmiyyəti anladı ki, artıq Azərbaycan çox güclüdür və bu cür hərəkətlərə baş vuranların aqibəti ya ölümdür ya da əsirlik. Və onlar bü hadisədən sonra tam ümidsiz və daha da aşağılanmış vəziyyətə düşdülər və nəticədə valideynlər “bizim uşaqlarımız Qarabağda xidmət etməyəcək” deyə küçələrə axışdılar. Bu halın özü Ermənistanda əhəmiyyətli tarixi dönüşə xidmət etdi. Ona görə ancaq güc dilini başa düşənlərə də güc işlətmək lazımdır.

– O zaman hansı konkret addımlar atılmalıdr?

– Azərbaycanın Qarabağda indiki mərhələdə siyasəti hərbi -siyasi və hüquqi müstəvidə olmalıdır. İstənilən müharibədən sonra işğalçı tərəfin törətdiyi hərbi cinayətlərin üzə çıxarılması və hərbi cinayətkarların məsuliyyətə cəlb olumması prosesi başlayır. Və ilkin olaraq bu şübhəlilərin həbsi reallaşdırılır. Çünki yaranmış xaosda onların gizlənməsi və qaçması sonralar bu cür hüquqi prosesləri pozur. Ədalət olmayan yerdə sülhün olması mümkün deyil. Anti-terror əməliyyatları bilavasitə hüquqi məsələlərin həllinin tərkib hissəsi olmalıdır.
Hesab edirəm ki, 10 Noyabrdan həmən sonra Qarabağdakı separatçı rejimin liderlərinin və hərbi cinayətkarların həbs olunması Azərbaycanın 1 nömrəli məsələsi olmalıdı və bu ekspertlər səviyyəsində dəfələrlə bildirilib. Bura həm bütün etnik təmizləmə aparanlar, hərbi əməliyyatlara rəhbərlik edənlər və indi gördüyümüz mənzərə-bütün işğal olunmuş rayonların yer üzündən silinməsi-bəşəriyyətə qarşı cinayəti törədən hərbi və mülki şəxslər aiddir. Hadisələrin gedişi onu göstərir ki, bu sadaladığımız ünsürlər və Azərbaycana qarşı vuruşan qüvvələr indi sülhməramlılara sığınıb orada özlərinə yenidən hərbi- siyasi strukturlar qururlar. Burada vaxt itirilməsi məsələnin uzanmasına və status kvo uzandıqca böyüməsinə səbəb olacaq. Məncə bu iş gecikir. Artıq 3 ay keçib. Digər tərəfdən, onların həbs edilməsi ilə bağlı Azərbaycanda belə siyasi qərarın olmadığını düşünmürəm..
Əgər bu “liderlər” ədalət qarşısına çıxmasa, erməni əhalisi içində azərbaycanlılara qarşı törədilmiş cinayətlərə görə cəzasızlıq və qəhrəmanlıq qavrayışı hökm sürəcəkdir və cəzasızlıq gələcək cinayətlərə aparacaq. Nəyə görə Nürnberq məhkəməsi oldu və açıq şəkildə nasist caniləri asıldı? Və ya keçmiş Yuqoslaviya üzrə həm siyasi liderlər Miloseviç və Karacic daxil o zamankı serblərin separatçı liderləri və həm də general Mladiçdən tutmuş onlarla general həbsə atıldı və ya həbsdə öldü. Bu işlərin hesabına o ölkələrdə sülh və barışıq müstəvisinə keçirildi.
Biz, hədsiz insan ölümündə əli olan bu cinayətkarları zərərsizləşdirməklə bərabər, orada yaşayan dinc erməni əhalisinə də sahib çıxmalıyıq . O zaman bizim addımlar dəstək alacaqdır və erməni əhalisi Azərbaycan dövlətinə sığınacaqdır və tanıyacaqdır.

– Sizcə bu cür əməliyyatlar sülhməramlıların missiyası ilə qarşıdurma yaratmaz ki?

– Əksinə, sülhməramlıların da missiyasının əsas hissəsi bölgədə sülhün və birgə yaşayışın təmin edilməsi yolunda addımlar atmaqdır. Sülhməramlılar onları müdafiə edərsə, nəticədə onların missiyası da uğursuz olar və hərbi cinayətkarları müdafiə edən və qoruyan qüvvəyə çevrilər. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, bu heç də Rusiyanın bu sahədə həm öz ərazisində, həm də beynəlxalq aləmdə apardığı siyasətə uyğun deyil.
Bununla bağlı hamımız üçün bir həssas məsələ ortaya çıxır. İndi Xocalı qətliamının ildönümü gəlir. İlk növbədə, Azərbaycan höküməti özü tezliklə, Fevral ayı ərzində, Xocalı ilə bağlı quruculuq işləri və Xocalıların geri qayıtması planlarını açıqlamalıdır. Butün xalqımızın gözləntisi budur.
Xocalıların və digər kəndlərin qayıtması həm də 10 Noyabr üçtərəfli Bəyənatın tərkib hissəsidir. İndiyə kimi Dağlıq Qarabağa 52 000 ermənilərin qayıtdığı haqda hesabat verilirsə, soruşan yoxdur ki, bəs neçə nəfər azərbaycanlı qaçqın Xocalıya, Umudluya, Kərkicahana, Qaradağlıya qayıdıb? Bu dəqiqə Azərbaycan xalqı bu sadə suala cavab gözləyir.
Azərbaycanlıların geri qayıtması 10 Noyabr bəyənatının tələbi ilə bərabər, həm bizim və həm də Rusiyanın elan etdiyi birgə yaşayışın tələbidir. Ermənilərlə birgə yaşamaq siyasəti Agdam və Bərdə ilə qonşuluq mənasında deyil. Bu keçmiş Dağlıq Qarbağda, o cümlədən Xankəndində yaşayan azərbaycanlıların öz evlərinə qayıtması və birgə yaşayışı mənasındadır. Keçmiş Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı əhalisi öz evlərinə dönməyincə, bu yerlərdə sülh və təhlükəsizlik olmayacaq. Bunu ilk növbədə ermənilər və onların havadarları bilməlidir.

Facebook Comments