“İranda etirazlar genişlənir, vəziyyət nəzarətdən çıxır…”

“Etirazçılar baş örtüyünü yandırır, saçlarını kəsir…”

“Universitet professorları etirazçılara dəstək verib…”

“Etirazların yatırılması zamanı ən azı 54 nəfər qətlə yetirilib…”

İranda 11-ci gündür ki, etirazlar davam edir və getdikcə vüsət alır. Etirazçıların sıralarına daha çox gənclər qoşulur. Onların arasında gənc qadınlar onlara sırınan mühafizəkar normalara qarşı etiraz edir. Onlar baş örtüklərini yandırır, saçlarını kəsir.

Sosial şəbəkələrdə baş verənlərin dramatik kadrlaı üzə çıxıb. Etirazçılar ali dini lider ayətüllah Xameneinin devrilməsinə çağırış edir. Bu ərəfədə hiddətlənən kütlə onun iqamətgahına doğru hərəkət edib, son məqamda saxlanılıb.

Ayrı-ayrı yerlərdə etirazçılar polisləri qaçmağa vadar edib. Bəzi şəhərlərdə etirazçılar bütöv məhəllələri müəyyən müddətə ələ keçirməyə müvəffəq olub. Təbrizdə polis etirazçılara tərəf keçib.

“Tehranda, Təbrizdə, Gilanda, Əhvazda, Məşhəddə və Qəzvində 18 universitetin tələbələri bir-birindən xəbərsiz elan edib ki, təhsillərini davam etməkdən imtina edərək ümummilli etirazlara qoşulur”, – bunu İranın hüquq-müdafiə təşkilatı məlumat verib.

İranın müxalif “İran İnternational” telekanalı məlumat verib ki, Tehran universitetlərinin birinin professorları açıq şəkildə etirazçılara dəstək verib.

Bu günlər universitetlərin bağlı olmasına rəğmən, Tehran universitetlərinin birinin tələbələri küçələrə çıxaraq saxlanılanların azad edilməsini tələb edib. Onların sayı yüzlərlədir.

Sentyabrın 24-də İranın insan hüquq müdafiəçiləri məlumat verib ki, bütün ölkə boyu etiraz iştirakçılarından ən azı 54 nəfər qətlə yetirilib.

Bir çox hallarda həlak olanların cəsədləri qohumlarına qaytarılır, lakin onların dəfninin kütləvi olmaması və səssiz-səmirsiz keçməsi şərti irəli sürülüb. Yüzlərlə nümayişçi yaralanıb.

Həmçinin İranın hüquq müdafiəçilərinın verdiyi məlumata görə, hakimiyyət həbs edilən etiraz iştirakçılarının maraqlarını müdafiə edən dörd vəkili saxlayıb.

Bütün ölkə boyu internetin verilişində fasilələr yaranır, hələ sentyabrın 12 də internet kəsilib və mobil rabitə məhdudlaşdırılıb. Bütün bunlara, həm də etirazçılara qarşı qəddar davranışa baxmayaraq, etirazlar genişlənir.

Xatırladaq ki, etirazlar 22 yaşlı kürd qızı Məhsə Əmininin hicabın düzgün geyinməməsi səbəbindən polis tərəfindən həbs edildikdən, işgəncə və döyülmələr nəticəsində həlak olmasından sonra baş qaldırıb. Sonra etirazlar İran Kürdüstanına, daha sonra İranın başqa şəhərlərinə yayılıb.

Dünən, sentyabr 25-də etirazçıların daha biri -20 yaşlı Hədis Nəcəfi yeni rəmzə çevrilib. O, hamının gözü qarşısında baş örtüyünü çıxarıb, saçını yığıb. Bu da İslam əxlaq qaydalarının pozulması deməkdir. Nəticədə ona İranın güc strukturları tərəfindən 6 güllə vurulub.

İranda baş verən etirazlar son illərin ən genişmiqyaslı etiraz aksiyalarındandır.
İran İslam Respublikasında kütləvi iğtişaşlar 2009 və 2015 ci illərdə baş qaldırıb.

Müəllif: Roman Yanuşevski

Facebook Comments