Xəbər lenti

eliyevputunerdo.jpg
Azərbaycan prezidenti ölkəsinin Avropa Şurasından çıxmaq imkanına eyham vuraraq, demək olar, Türkiyənin Avropa Birliyinə (AB) münasibətini təkrar edib.

Ardını oxu...

simalikipr.jpg
Kipr adasının yunan və türk hissələrinin birləşdirilməsi üçün edilən növbəti cəhdin də iflasa uğramasının ardınca Britaniyanın keçmiş xarici işlər naziri Jack Straw“The Independent” qəzetində yazır ki, əksinə adanın ikiyə bölündüyünü qəbul edərək “hər iki Kipri” beynəlxalq aləmdə rəsmən tanımağın vaxtı çatıb.

Niyə?

Türkiyə Kiprə 1974-cü ildə hərbi müdaxilə edib, lakin bu, yunanların dövlət çevrilişi etməsinin nəticəsi kimi baş verib.

Bu həmin vaxt idi ki, Kiprin seçilmiş prezidenti Makarios millətçi yunanlar tərəfindən devrilmiş və hətta az qala öldürülmüşdü.O vaxt BMT Təhlükəsizlik Şurasında çıxış edən Makarios elan etmişdi ki, Kiprə əslində Yunanıstan müdaxilə edib. Onun sözlərinə görə, çevriliş edənlərin məqsədi türk icmasının iradəsini nəzərə almadan adanı Yunanıstanla birləşdirmək idi.

Kiprin bir sıra türk anklavlarında dəhşətli hücumların ardınca adadakı Türkiyə hərbçilərinin sayı dramatik şəklildə artırılıb. O vaxtdan bəri on minlərlə türk əsgəri adadır. Onların müdafiə etdiyi türk icması adanın şimalında Şimali Kipr Türk Respublikası yaradıb.Yunan xuntasının özü isə yunanların daha bir çevrilişi nəticəsində devrilib.

Bəziləri iddia edə bilərlər ki, Türkiyə Kiprə bu qədər qoşun yeritməklə aşırı reaksiya göstəribJack Straw yazır ki, “amma Türkiyə bu vəziyyətə qollarını sallayıb sadəcə tamaşaçı kimi baxa bilməzdi”.

Keçmiş nazir bildirir ki, adada təhlükəyə məruz qalan britaniyalı azlıq olsaydı, heç London da buna biganə qalmazdı.Müəllif yazır ki, həmin vaxtdan bəri Kiprə dair, əsasən də BMT-nin egidası altında saysız danışıqlar aparılıb.

Bu danışıqlarda, həm də adadakı türk əsgərləri kontingentinin ixtisarı məsələsi qoyulub.Adanın iki icmasının birləşdirilməsi üçün ən maraqlı plan 2004-cü ildə BMT-nin o vaxtkı baş katibi Kofi Annan tərəfindən irəli sürülmüşdü.O vaxt iki icma üçün bir konstitusiyanın qəbulu məsələsi qoyulmuşdu. Həmin planı türklər böyük səs çoxluğu ilə qəbul etdilər, amma yunanlar bu planı böyük səs çoxluğu ilə rədd etdilər.

Burada fundamental məsələ budur ki, Kipr yunanlarının hər hansı razılaşmada elə bir maraqları yoxdur.

Jack Straw yazır ki, o vaxt Britaniya da daxil Avropa İttifaqı Kiprin yunan hissəsini üzvlüyə qəbul etməklə böyük səhvə yol verib. Lakin türk sakinlər üçün bundan da təhqiramizi adanın Aİ-yə bütünlükdə qəbul edilməsi idi.Keçmiş nazir yazır ki, bu qərar Kipr türklərinin rəyini nəinki nəzərə almamış, əksinə bütöv bir icmanı havadan asılı vəziyyətə salmışdı.

Straw öz məqaləsində vurğulayır ki, indi Kipr türklərinə qarşı edilmiş ədalətsizliyə son qoyulmalı, Şimali Kiprin Aİ-yə tam üzvlüyü üçün türk icmasının hazırlanmasına başlanmalıdır.

Straw yazır ki, əslində heç yunan Kipri də özünü nümunəvi Aİ üzvü kimi aparmır.2011-2012-ci ildə Kipr Rusiya oliqarxları üçün ofşor rolunu oynamaqla öz varlığına az qala son qoyacaq maliyyə böhranı törətmişdi.

Ötən ay “The Guardian” yazmışdı ki, Kipr Rusiya və Ukraynanın oliqarx milyarderlərinə vətəndaşlıq satmaqla 2013-cü ildən bəri 4 milyard avro qazanıb.

Adanın iki icmasının birləşidirilməsi bir də ona görə müşküldür ki, siyasi birləşmə yunanların siyasi hakimiyyəti türklərlə paylaşması demək olardı.

Keçmiş nazir yazır ki, əgər yunanlara belə bir təklif onların Aİ-yə üzvlük şərti kimi verilsəydi, bəlkə də keçərli olardı.Amma indi belə bir şərt və ya siyasi qazanc olmadan heç bir Kipr yunan lideri birləşmə üçün elektoratı arxasınca apara bilməyəcək.

Jack Straw yazır ki, hazırkı status quo sadəcə olaraq Kiprin yunan hissəsi üçün əlverişlidir.
realmedia.az
Sozcu.az

b_800_600_0_00_images_xeber_sekilleri_1mart2017_iraqorduu.jpg
İraq xüsusi təyinatlıları

 Təzəcə müstəqilliyə səs vermiş İraq kürdləri, deyəsən, öz referendumlarının nəticələrini silahlı qüvvələrlə qorumalı olacaqlar. Bu isə, öz növbəsində, Yaxın Şərqdə birbaşa Suriya sərhədinin yaxınlığında müharibə təhlükəsi yaradır.

Bağdad kürdlərin məskunlaşdığı əyalətlərə qoşun yeritmək hədəsini yerinə yetirəcəkmi və kürdlər buna qarşı nə qoya bilərlər?

İraq parlamenti çərşənbə günü hökumət başçısı Heydər əl-Abadiyə Kərkük əyalətinin şimal hissəsinə qoşun yeritmək icazəsi verib. Doğrusu, heç bir özəl icazə də tələb olunmur, çünkin Kərkük formal olaraq İraqın tərkib hissəsidir. Amma bu addım faktiki olaraq müharibə demək ola bilər – bu dəfə İŞİD-i darmadağın etməkdə Bağdada təzəcə yardım göstərmiş kürdlərlə. Bax, əl-Abadi buna görə sığortalanmaq və deputatların dəstəyini qazanmağı qət edib.

Sənəddə deyilir: “Silahlı güclərin Ali baş komandanına İraqın birliyini və vətəndaşların müdafiəsini təmin etmək üçün bütün konstitusion və qanuni tədbirlər görmək, güc strukturlarına bütün mübahisəli bölgələrə, o cümlədən Kərkükə qayıtmaq və yerləşmə əmri vermək bir vəzifə olaraq tapşırılır”.

“Kürdüstan-24” telekanalı xəbər verib ki, baş nazir əl-Abadi artıq kürd könüllü yığmasından Kərkükü tərk etməyi tələb edib.

“Ordunun gəlişinə ehtiyac yoxdur, ordunun girişinə yol verməyəcəyik, – Kərkük qubernatoru Nəcməddin Kərim baş nazirə artıq etiraz edib. – Ordu Mosul, Həvicə, Ramadi kimi bölgələrdə olarkən onun vəziyyətindən, İŞİD dəstələri ortalığa çıxarkən necə yoxa çıxdığından xəbərdarıq”.

Kərim əlavə edib ki, bölgə özünün təhlükəsizlik güclərinə güvənir.

Məlum olduğu kimi, hələ 2014-cü ildə nizami qoşunlar “xilafət” dəstələrinin basqısı altında Kərkükü atarkən peşmərgə (kürd könüllü yığması) oranı tutub. “İnterfax”-ın xatırlatdığı kimi, bu əyalət Kürdüstanın tərkibinə daxil deyil, amma burada xeyli kürd yaşayır, buna görə Kürdüstanın müstəqiliiyi haqda bu yaxınlardakı ümumxalq səsverməsi orada da baş tutub.

İraq parlamenti də ölkə Təhlükəsizlik Şurasının müstəqillik haqda referendum təşkilatçılarını, o cümlədən muxtariyyət başçısı Məsud Bərzanini həbs etmək qərarını alqışlayıb.

 Ərbil Bağdada qarşı – qüvvələr, təxminən, bərabərdir

 Kürd könüllü yığmasının İraq nizami qoşunlarına qarşı şansları necədir? Peşmərgənin ən nüfuzlu komandiri – bölgə başçısının qardaşı oğlu, general Sirvan Bərzani bu günlərdə RİA “Novosti”-yə bildirib ki, perşmərgədə 150 min nəfər xidmət edir.

Silahlara gəlincə, Bərzani deyib ki, könüllülər texnikanın bir qismini, o cümlədən Amerikanın bütün yollarda gedən 12 “Hamvi”sini İŞİD-in əlindən alıblar. O, etiraf edib: “PDM-lər və bir miqdarda köhnə tanaklar – 62 və 55 (T-62 və T-65) var. Ağır silah da var, amma hamısı artıq tamamilə köhnəlmiş haldadır”.

Müstəqil analitiklər könüllüləri cüzi dəyərləndirirlər – 100 min nəfər. Yenə də qeyri-rəsmi məlumatlara görə, peşmərgə son zamanlar Rusiya, Amerika və alman istehsallı yeni silahlar da alır. Məsələn, kürdlər AFR-dən bir neçə min G36 avtomatı əldə ediblər.

Kürdlər istənilən halda nizami orduya ya bərabər, ya da hətta üstələyən qüvvəyə malikdirlər. Hesab olunur ki, İraq baş naziri şiə könüllü yığması və iranlı könüllülər də daxil olmaqla Mosula hücuma 85 min nəfər yığa bilib.

Hərbi ekspert Viktor Muraxovski kürd torpaqlarına qoşun daxil edilməsi cəhdlərini istisna etmir, lakin bu cür ehtimalı cüzi qiymətləndirir. Muraxovski güman edir ki, əgər qoşun yeridilsə, onda birinci növbədə neft və qaz resurslarının, həmçinin kommunikasiyaların – aeroport, yol şəbəkələri və s.-in aid olduğu əsas obyektlər üzərində nəzarətin təşkilinə cəhd edəcəklər.

“Amma düşünmürəm ki, Kürdüstan İraq qoşunlarının girişinə sakit baxacaq, – ekspert qeyd edir. – Anlamaq lazımdır ki, o, artıq özünün silahlı qüvvələrinə sahibdir. Əsasən, Qərb ölkələrindən tədarük edilən silahla təchiz olunmuş ciddi hərbi struktur sıralanıb. Güman etmirəm ki, kürdlər quru qruplaşmalarının silahlanması üzrə hökumət qoşunlarından geri qalır. Yeganə budur ki, onların aviasiyası və HHM vasitələri yoxdur”, – deyə Muraxovski ağzından qaçırır və əlavə edir: “İraq ordusunun hissələri döyüş imkanlarına görə çox güclü şəkildə fərqlənir. Mosulu götürənlər kimi zərbə bölmələri var. Amma bunlar ciddi itki veriblər. İraq quru qoşunlarının əsas kütləsi isə, yumşaq deyilsə, yüksək döyüş bacarığına malik deyil”.

Həm də başlıca məsələlərdən biri motivləşmədir. Muraxovski qeyd edir: “Ehtimal ki, xüsusi bölmələr və elit diviziyalar əmri yerinə yetirə bilər. Ordunun böyük hissəsi isə ərazi qoşunlarına aiddir, onlar isə harasa şimala, Kürdüstana gedərək ölmək arzusu ilə alışıb yanmırlar”.

O, “Vzqlyad” qəzetinə bildirir: “Sırf hərbi baxımdan İraqın hansı qüvvələrlə Kürdüstan üzərində tam nəzarətə nail ola biləcəyini görmürəm”.

 Əl-Abadinin özünün durumu qərarsızdır

 Muraxovski siyasi yönə də toxunur: “Güman etmirəm ki, əhalinin əksəriyyəti Bağdad hökumətini müdafiə edir”.

İraq muxtariyyəti hakim Kürdüstan Demokartik Partiyasının (Bərzani də bu partiyaya aiddir) MDB təmsilçisi Xoşavi Babəkr “Vzqlyad” qəzetinə bildirib: “İraqın daxilindəki əhalinin çoxu kürdlərlə müharibəyə köklənməyib. Artıq dəfələrlə sübut olunub ki, kürd xalqı özünü qorumağı bacarır”.

“Bundan başqa, Kürdüstanın bütün sakinləri silahlanıb. Kürdlərdə çox yüksək döyüş ruhu var, halbuki İraq ordusunda çox zəifdir. Orada muzdlular xidmət edir, pula görə vuruşurlar”, – deyə kürd emissar “Vzqlyad” qəzetinə bildirərək əlavə edib: “Peşmərgə, konstitusiyaya əsasən, İraq ordusunun bir hissəsi sayılır, İraq qoşunlarının isə icazəmiz olmadan Kürdüstana girmək hüququ yoxdur”.

 Düşünməyə üç gün

 Xatırladaq ki, Bağdad bu ərəfədə Kürdüstan rəhbərliyi qarşısında ultimatum qoyub: hər iki yerli aeroportu – Kürdüstanda yerləşən Ərbil və Süleymaniyyə aeroportlarını, həmçinin muxtariyyətin İran və Türkiyə sərhədlərindəki nəzarət-buraxılış məntəqələrini (NBM) 72 saat ərzində onun tabeliyinə vermək. Eyni zamanda aeroportlardan bütün beynəlxalq uçuşlar cümə günündən qadağan olunur.

Ankara isə sərhədin özünə aid tərəfində manevrlər elan edib, İraqdan da hissələr iştitak üçün gəlib. İraq hərbçiləri nəzəri olaraq öz ölkələrinin ərazisinə Türkiyə tərəfdən girə və sərhəd NBM-i tuta bilərlər.

Lakin, görünür, təhdidlərin Ərbilə təsir etmədiyini dərk edən Bağdad ahəngi yumşaltmağa başlayıb. Əl-Abadi çərşənbə günü axşam bildirib ki, ixtilafı güc yoluyla həll etmək niyyətində deyil. Amma çətin ki kimsə zamin durar ki, bu bəyanat özəl əməliyyat qabağı tüstü pərdəsi deyil.

Bu arada kürdlər sövdələşməyə hazırdırlar: müstəqillik haqda mübahisədə xırda pul, məsələn, neftli Kərkükün taleyi ola bilər. “Referendum o cümlədən bu mübahisəli ərazilərdə də keçirilib. Və hətta bu mübahisəli ərazilər də İraqın deyil, Kürdüstanın tərkibində olmaq fikrini bildirib, – Babəkr bildirib. – Amma bu məsələni dialoq prosesində müzakirə edə bilərik. İraq buna getsə, biz hazırıq”.

Nikita Kovalenko, Yuri Zaynaşev

vz.ru, 

Tərcümə Strateq.az-ındır.
Sozcu.az

sisi.jpg
Misir də Suriya rejiminin ölkənin yenidənqurulması üçün artan yardımlara dair çağırışlarına cavab verib. Suriya rəsmiləri beş ay ərzində Misir, Çin, Hindistan, Rusiya və Oman rəsmiləri ilə danışıqlar aparıblar. Həmçinin iranlı investorlar və Avropa şirkətləri yenidənqurma prosesinə maraq göstəriblər.

Ardını oxu...

b_800_600_0_00_images_xeber_sekilleri_1mart2017_netenyahu123.jpg
Amerika nəşri "The American Conservative” yazır ki, “İsrail bölgədə “İranın üstünlüyü”ndən cinlənib. İranın təcridinə son qoymuş 2015-ci il nüvə sazişi iflas idi, Bəşər Əsədin Suriya hökuməti, “Hizbullah”dan və iranlı müttəfiqlərinin qələbələr silisləsi isə yoxlama atəşi oldu”.

Ardını oxu...

 

 berzaninetahyanu.jpg
İsrail baş naziri Benyamin Netanyahu və Məsud Bərzani

Kürdlərin Yaxın Şərqdə bərabərhüquqlu vətəndaş kimi daxil olduqları və son illərin demokratikləşmə prosesi sayəsində mədəni hüquqlarına zəmanət verildiyi güclü bir dövləti var. Bu dövlət Türkiyə Cümhuriyyətidir. Bu baxış nöqtəsini möhkəmləndirməkdən ötrü kürd xalqının müəyyən bölgədə yaşamağa məhkum olunaraq həm də vətəndaşlıq hüquqları olmadan Səddam dönəmində İraqda və Əsədin dövründə Suriyada necə yaşadığını tutuşdurmaq yetərlidir. Hətta imperializmin Yaxın Şərqdə silahlanmış müqəvvası qismində çıxış edən PKK da bu qədim bölgənin müdrik xalqlarının arasına çiv vurmaq iqtidarında deyil və bu ölkənin bütün adamları PKK-nin 40 illik qanlı avantürasını “imperialistlərin xarici həmləsi” kimi dəyərləndirirlər.

 “İnon planı” və Kürdüstan tarixi

 İmperializm 1980-lərin əvvəlində “böyük İsrail imperiyası çətiri” altında Yaxın Şərqin rekonstruksiyası planını işə salıb və ilk addım 1980-ci il sentyabrın 22-də başlanmış və səkkiz il sürmüş İran-İraq müharibəsi idi. İmperiyaçı güclər bu müharibənin gedişində iki müsəlman dövlətinə “həm bizimki, həm də sizinki” prinsipini tətbiq edərək hərbi, iqtisadi, sosial fəlakətə yol açıblar. Fars körfəzindəki müharibələr və 2003-cü ildə İraqın işğalı bu strategiyanı davam etdirib.

Oded İnonun 1982-ci ildə qələmə aldığı və bütün müsəlman dövlətlərinin, birinci növbədə bölgənin ərəb ölkələrinin süqutunu nəzərdə tutan “İnon planı” məhz bu dövrdə qüvvəyə minib. PKK isə özünün ilk teraktını 1983-cü ildə həyata keçirib.

Plan sadə, amma qanlıdır: İraq-Suriya-Livan bölgəsi vaxt keçdikcə İsrailin nəzarətinə keçməli olan xırda dövlətlərə bölünməlidir. Hər şeydən əvvəl İraq kürd-sünni-şiə oxu üzrə bölünməli, sonra isə Türkiyə-İran-Pakistan xətti də bölünməyə məhkum edilməlidir…

Bu plan faktiki olaraq “Böyük İsrail”in yaradılması kimi görünür və bu bölgəyə münasibətdə Amerika xarici siyasətinin əsas oxunun biçimlənməsini nəzərdə tutur. İsrailin dəstəyi ilə yaradılacaq Kürdüstan bu planın çıxış nöqtəsi, müəyyən mənada təkcə İraqa deyil, həm də Türkiyə, Suriya və İrana təsir etməli açar olmalıdır.

Deyəsən, İnon planı İraq və Suriyada uğurla nəticələnib və indi bu dövlətlərin unitar quruluşunu saxlamağımız çətin olacaq. Birbaşa deyək ki, bu plan Sudan, Yəmən və Liviyada qalib gəlmək üzrədir. Yaxın Şərqin domino effekti ilə üzləşəcəyi halda parçalanmağa məruz qalan hər bir ölkə növbəti dövlətdə yeni cəbhənin açılmasına təkan verəcək.

 Almaniya – sionist dövlətdir

 Bu gün Böyük Britaniyanın XIX əsrdə hazırladığı və məqsədə uyğun olaraq ingilis-sakson birliyinuin bir qədər dəyişdirdiyi planın davamını seyr edirik. Amma diqqətçəkəndir ki, Türkiyəyə qarşı istifadə edilən ölkə Almaniyadır. Almaniya müstəqil dövlət deyil. Onun II dünya savaşı dönəmindən sonra sovetlər tərəfindən işğal edilmiş ərazisi yaxın keçmişdə Britaniya, Amerika və Fransanın işğal zonası ilə birləşdirilib. Lakin əslində, Almaniya sionizmin əsas oxu ilə dövlət eyniyyətinə malikdir. Nasistlərin yəhudilərin başına gətirdiklərinə görə bədəl bununla başa çatıb ki, alman dövləti və xalqı sionizmin tam nəzarəti altına düşüb və buna görə də Almaniyadan qaynaqlanan bütün bəyanatların baş adresatı İsraildir.

Onlar nədən narahatdırlar?..

 Putin və Əroğan zənciri qırıblar

 İran çox qədim zamanlardan var olduğuna baxmayaraq İnon planının gerçəkləşməsindən maksimal səmərə əldə etmək qəsdilə müsəlman dünyasını satıb. İranın baş strategiyası bundan ibarət idi ki, sionist planı yönündə parçalanmış sünni bölgəsinin önəmli qismini qoparsın, gerçəklikdə isə ABŞ və Rusiyanın bölgəyə müdaxiləsi ilə üzləşib və başa düşüb ki, 80 milyard dollardan çox xərc və minlərlə ölümə baxmayaraq ona heç nə çatmayacaq və indi Türkiyədən savayı inana biləcəyi başqa güc qalmayıb.

Digər yöndən, iki müxtəlif cəbhədən və iki liderdən “İnon planı”na sarsıdıcı zərbə endirilib. Birincisi, Putin BƏƏS-ə hərbi dəstək verərək Suriyanın dağılması prosesini ləngidib və durumu öz nəzarətinə götürüb. İkincisi, Ərdoğan Azad Suriya Ordusuna dəstək göstərməklə döyüş meydanında tarazlığı təmin edib, süqutu dayandırıb.

İndiki anda bircə İraq və Suriyanın dağılması üçün dəridən-qabıqdan çıxan yeganə güc Amerika Birləşmiş Ştatlarıdır…

İsrailin Bərzaninin müstəqillik referendumunu rəsmən müdafiə etməsi bu planı açıq şəkildə üzə çıxardır.

2016-cı il 15 iyul dövlət çevrilişi cəhdi uğurla nəticələnsəydi, Putin bu bölgədə yalqız qalacaqdı. Buna görə də bu hadisələrin gedişində açıq şəkildə Türkiyənin tərəfini tutdu, qiyamdan bir həftə sonra isə Sankt-Peterburqda Ərdoğanla görüşdü və münasibətlərin yumşalması prosesini fəal davam etdirdi.

Bir sözlə, Ərdoğan-Putin uzlaşması Yaxın Şərq üçün həyat önəmli dəyərə malikdir.

Ardan Zentürk

Star gazete (Türkiyə), 08.09.2017


Strateq.az

putinsrksyn34.png
NATO-nun Gürcüstanda növbəti təlimləri başlayıb. “Agile Spirit 2017” adlanan təlimlər 3-11 sentyabr tarixlərini əhatə edəcək. Təlimlə bağlı diqqət çəkən məqam isə Şimal Alyansının Rusiya sərhədlərinin dibində “at oynatmasından” daha çox, Ermənistanın təlimdə iştirakdan imtinasının müzakirə edilməsidir.

Ardını oxu...

b_800_600_0_00_images_xeber_sekilleri_1mart2017_lavrov.jpg
Yaxud, 20 faiz ərazini “Dostluq” ordeninə dəyişmək

Ardını oxu...

erdogan75.jpg
Almaniyanın Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı hədəfə alan çıxışlarının arxasında Türkiyənin Avropada enerji nəhəngi olmasına gətirib çıxara biləcək layihələrdən keçirdiyi narahatlıq dayanır.

Ardını oxu...

elcinnnn.jpg
Türkiyənin İqtisadiyyat naziri Nihad Zeybəkçinin açıqlaması, əslində, Almaniya kansleri Angela Merkelə cavabdır.

Ardını oxu...

© 2016 www.sozcu.az - Bütün hüquqlar qorunur.

Ünvan: Ağsu şəh., Melaratorlar qəs., ev 7. m.6
Direktor Anar Rəsulov
Redaktor Elşən Məmmədov - 055 972 53 53
Mob: 055 637 07 69
Tel: 020 226 42 28
email: sozcu.az@gmail.com

Saytda yerləşdirilmiş hər bir materiala olan hüquqlar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, həmçinin müəlliflik hüququ qanunlarına əsasən qorunur.
Müəlliflərin mövqeyi redaksiyanın mövqeyi ilə uyğun gəlməyə bilər. Saytdakı materiallardan istifadə zamanı istinad zəruridir.