Xəbər lenti

hemsinlilerr.jpg
2008-ci ildə Türkiyədə erməni köklü müsəlmanlardan, Qarabağın statusunun kimə məxsus olmasına dair sorğu keçirilib, 50%-dan çoxu deyib ki Ermənistana, qalanı Qarabağı müstəqil dövlət kimi görüb və cəmi 1-2%-i  Qarabağı Azərbaycanın ərazisi adlandırıb.

Bu gün erməni mediasında tez-tez aşağıdakı fikrə rast gəlmək olar:

“Qarşımızda milli eyniyyətimizə qarşı böyük təhlükə dayanır. Erməni cəmiyyətinə özlərini xristian hesab etməyən və İslam dinində olan ermənilərin inteqrasiya etməsi Ermənistanın milli təhlükəsizliyinə xələl gətirə bilər”. Əslində problemin kökündə islamın sürətlə yayılmasıdır. Sarkisyan Fransaya səfəri çərçivəsində ölkəsinin İsveçrədəki səfiri, məşhur şanson Şarl Aznavurla da görüşüb. Həmin görüşdə Aznavur dünyada islam dinin qəbul etmiş ermənilərin sayının getdikcə çoxaldığı və bəzi məlumatlara görə 1 milyona çatdığını dilə gətirib.

Erməni eyniliyi barədə son illərdə Ermənistan alim və siyasətçilərinin baxışlarında fikir ayrılıqları yaranıb. Onların bir çoxu müsəlman ermənilərini dünya ermənilərinin bir parçası saymaq istəmədiklərini bəyan edirlər. Digər dinin daşıcıyıları olan ermənilərdən fərqli olaraq İslam – dünyagörüşü, həyat tərzi olduğu üçün müsəlman ermənilər milli köklərdən və erməni dəyərlərindən ayrılır. Bəzi hallarda onlar bu dinə daha çox riayət edirlər və erməni Kilsəsinin tapşırıqlarından kənara çıxırlar. Bu isə siyasətçilərin fikrincə ümumerməni işinə ciddi təhlükələr yaradır.

Kimdir müsəlman ermənilər və onları digər ermənilərdən nə fərqləndirir? Bu suala cavab axtarmağa çalışacağıq. Əslində “Erməni hər yerdə ermənidir” şüarı ilə anadan olan gündən tərbiyə edilən bu millətin “erməni xəstəliyi” sindromu eynidir. Lakin bəzi nüanslar var ki, onlara baxış edək və niyə müsəlmanlığı qəbul edən erməniləri – hemşinləri Ermənistanın hakimiyyət dairələri ilə yanaşı, dünya erməniləri də «rəzil xəyanətkarlar» sayırlar?

İslam dininə etiqad edən erməniləri hemşinlər adlandırırlar və onlar şərq, qərb və şimal olaraq üç qrupa bölünür:

Şərqi hemşinlər (Homşetsi): Artvin ilinin Hopa (xüsusilə Kemalpaşa) və Borçka rayonlarında yaşayan ana dili erməni dilinin Qərb dialektlerinden biri olub yerli halkça Homşetsi / Hemşotsi, Homşetsi lizu (Hemşin dili) və ya Hemşince olaraq adlandırılan sünni müsəlman qrupudur. Dilbilimci Vaux bu dili Homşetsma olaraq adlandırmışdır.

Qərbi hemşinlər (Armeni): Rizənin Hemşin və Çamlıhemşin bölgələrinin və az miqdardada Fındıqlı, Çayeli, Bazar, Ardeşen və İkizdere bölgələrinin yüksək və dağlıq bölgələrində yaşayan, erməni əsilli lakin ana dili türk dili olan sünni müsəlman qrupudur.

Şimali hemşinlər: İndiki vaxtda Gürcüstan və Rusiyada yaşayan, Osmanlı dövründə Hemşinden ayrılmaq məcburiyyətində qalmış və 1915-ci ildə qədər Samsun Ordu, Trabzon və Giresuna köçərək o bölgələrdə yaşamış ana dili Homşetsi olan xristian qrupudur.

Məşhur tarixçi, ABŞ-ın Viskonsin Universitetinin professoru Bert Voks israrla bildirir ki, bu iddiaların heç bir əsası yoxdur. Milli.Az saytının məsələ ilə bağlı Bert Voksa ünvanlandığı sorğusuna cavabda Türkiyədəki hemşinlərin İrandan Türkiyəyə köçən və orada İslamı könüllü qəbul edən ermənilər olduğunu görə bilərik. Hemşinlər əsasən Trabzon, Ordu və Rizə vilayətlərində kompakt yaşayırlar. Onların bir hissəsi Artvin bölgəsindədir. Gürcüstan və Rusiyadakı amşenlər isə xristian ermənilərdir. Bu şəxslər 5 əsr əvvəl erməni qriqorian kilsəsindən imtina edərək provoslavlığı qəbul ediblər. Xristian amşenlər əsasən Rusiyanın Krasnodar və Stavropol diyarlarında, Qazaxıstanda, bir də Gürcüstanın Acariya bölgəsində məskunlaşıblar.

Professor Doktor Laszla Kasony yazır ki, Anadoluya ilk gələn hemşinlər Dədə Qorqud dilində (oğuz türkcəsi) danışırdılar. M.Kaşğarinin tərəfindən 1074-cü illərdə toplanan Divani Lüğətdə Hemşin sözünün quzu dərisindən kürk mənasını ifadə etdiyi yazılır və islamı qəbul edilən ermənilər məhz yerli türklərin belə kürk geyindikləri üçün hemşin adlandırıldıqlarını yazır.

Ermənilərin iddialarına görə, hemşinlərin sayı 100 000-dən artıqdır, amma Türkiyə Milli Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən 8 il əvvəl aparılan bir araşdırmaya görə, Türkiyədəki hemşinlərin sayı cəmi 13 min nəfərdir.

Çox maraqlıdır ki, 2008-ci ildə Türkiyədə erməni köklü müsəlmanlardan, Qarabağın statusunun kimə məxsus olmasına dair sorğu keçirilib, 50%-dan çoxu deyib ki Ermənistana, qalanı Qarabağı müstəqil dövlət kimi görüb və cəmi 1-2%-i Qarabağı Azərbaycanın ərazisi adlandırıb.

Bu gün türk alimlərinin çoxu qeyd edir ki. ermənilərin əksəriyyəti ticarət və digər sahələrdə güzəşt əldə etmək üçün İslamı qəbul edərək ondan öz maraqları üçün yararlanmağa çalışırdılar. Məlumdur ki, Osmanlı imperiyasında ermənilər geniş imkanlara sahib idilər, hətta demək olar ki, imperiyada ticarət ermənilərə həvalə edilmişdi və qeyri müsəlman olduqları üçün özlərinə olan baxışları dəyişmək istəyən ermənilər islamı qəbul etməklə bir növ azad ticarət üçün pasport əldə edirdilər.

Zaur Əliyev

Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru

Bölmənin digər xəbərləri

18 Noyabr 2017 "5 rayon qarşılığında Dağlıq Qarabağ...?"-TƏHLİL
11 Noyabr 2017 Göyçayın icra başçısı jurnalisti həbs etdirmək istəyir
08 Noyabr 2017 İran terrorçulara raket satır: İDDİA
28 Oktyabr 2017 Elşən Əlisoy: “Əgər jurnalist yazdığı yazıya görə həbsxanaya salınırsa, hansı azadlıqdan danışmaq olar?”
25 Oktyabr 2017 Elçibəy sağ olsaydı…
18 Oktyabr 2017 Həbsxanada vəziyyəti pisləşən jurnalist müalicə müəssisəsinə aparılıb
27 Sentyabr 2017 Sayt rəhbəri separatizm dəstəkçiləri ilə bağlı Mədət Quliyevə müraciət etdi
21 Sentyabr 2017 Şaumyanın Azərbaycanda olan "balaları" baş qaldırır - FOTOLAR
17 Sentyabr 2017 Ziya Məmmədovun lisey direktoru olan bacısının "pul yığımı" davam edir" - VİDEO
07 Sentyabr 2017 "İlham Əliyev bu ciddi ittihamlarla bağlı xalq qarşısında izahat verməlidir"
19 Avqust 2017 Ərdoğanın mühafizəçiləri ülküçülərdir? - FOTOLAR
05 Avqust 2017 Azərbaycanın və Gürcüstanın başı üzərində bir Putin kabusu dolaşır
27 İyul 2017 "Rusiya Azərbaycana mesaj verir ki, Ermənistanla bir yerdəyəm" -HİKMƏT HACIZADƏ
26 İyul 2017 Lamiyyə Əhmədova: "Aziz Orucova qarşı aqqressiv rəftarın arxasında hakimiyyətin mahiyyəti durur"
07 İyul 2017 Körpə balamıza dəstək olaq!
27 İyun 2017 “Hakimiyyət gənclərin arzularını əllərindən almaq istəyir” – ŞURA ƏMİRASLANOVA
17 İyun 2017 QAT Ağsu rayonunda tədbr keçirib -FOTO +VİDEO
02 İyun 2017 Tural Abbaslı: "Hələ çox dəhşətlər görməli olacağıq"
23 May 2017 Nisəxanım Vəliyeva:”Kişilər oğul istəyir, amma onun tərbiyəsini qadına həvalə edir”
08 May 2017 Azərbaycan heyəti Türkmən Elinə dəstək toplantısı keçirdi- Türkiyədə-FOTO
© 2016 www.sozcu.az - Bütün hüquqlar qorunur.

Ünvan: Ağsu şəh., Melaratorlar qəs., ev 7. m.6
Direktor Anar Rəsulov
Redaktor Elşən Məmmədov - 055 972 53 53
Mob: 055 637 07 69
Tel: 020 226 42 28
email: sozcu.az@gmail.com

Saytda yerləşdirilmiş hər bir materiala olan hüquqlar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, həmçinin müəlliflik hüququ qanunlarına əsasən qorunur.
Müəlliflərin mövqeyi redaksiyanın mövqeyi ilə uyğun gəlməyə bilər. Saytdakı materiallardan istifadə zamanı istinad zəruridir.